THÁNG TƯ Ở BANDON
Trùng Dương

Cú điện thoại tôi rất sợ nhận cuối cùng đã đến, một tuần trước ngày tôi đã dự tính lấy một tuần nghỉ phép để đi thăm Palle và ngôi nhà mới hoàn tất ở Bandon, một thành phố nhỏ với dân số chưa tới 3,000 người, đa số là dân đã về hưu, nằm bên bờ biển ở Oregon, nơi Palle định cư khoảng sáu tháng, và là nơi tôi hy vọng sẽ về hưu trong vài năm nữa.

Bấy giờ là buổi trưa ở toà báo nơi tôi làm việc, trong lúc chờ đợi tới giờ họp của toàn thể nhân viên để nghe cuộc bàn giao quyền sở hữu tờ báo giữa chủ cũ, công ty Omaha World Herald, và chủ mới, Ottaway Newspapers Inc., một subsidy của công ty Dow Jones, chủ nhân của tờ Wall Street Journal, với giá là 144 triệu Mỹ kim. Từ ngày tôi vào làm việc với tờ The Record, từ vai trò một copy editor chuyển qua điều hành thư viện của phòng tin tức, đây là lần thứ hai, trong vòng chưa đầy 10 năm, tờ báo được mua đi bán lại, thành ra tôi không nao núng như những người vào làm việc dăm bẩy năm trở lại đây. Họ nao núng cũng một phần vì tình hình kinh tế không được sáng sủa lắm, đặc biệt từ sau vụ khủng bố của không tặc ngày 9 tháng 11 năm 2001 ở New York và Washington D.C., tiếp theo là chiến tranh ở Afghanistan và rồi Iraq, với tin nhiều tờù báo đã phải sa thải bớt nhân viên để cắt giảm chi phí.

Nhìn số điện thoại của người gọi trên cái khung Caller ID của máy điện thoại, tôi nhận ra số area code của Bandon, nghĩ thầm chắc Palle vừa cho nối xong đường giây điện thoại trong căn nhà vừa xây xong mới dọn vào được chưa đầy hai tuần sau sáu tháng tá túc tại quán trọ Cái Bàn Đá của mẹ con chị Lệ, và đang gọi tôi để chúc mừng sinh nhật của tôi trễ một ngày. Cả ngày hôm qua, sinh nhật 59 của tôi, tôi chờ điện thoại của anh mà không thấy, đã hơi buồn, song đoán có thể anh đang bận trang hoàng nhà mới.

Người gọi tự giới thiệu là một sĩ quan cảnh sát của thành phố Bandon.

“Người ta tìm thấy ông nhà nằm trên sàn nhà, có lẽ cũng đã nằm đó tới hai ngày,” viên sĩ quan cảnh sát nói.

“Nhà tôi bị sao vậy?” tôi hồi hộp hỏi.

“Chúng tôi chưa biết. Hiện ông nhà nằm trong nhà thương Bandon chờ thử nghiệm. Chúng tôi cần biết ông nhà có những vấân đề sức khoẻ gì để bác sĩ tiện chẩn bệnh,” viên sĩ quan nói.

Tôi cho viên cảnh sát biết về các vấn đề sức khỏe của Palle mà những ngưới ở tuổi trên dưới 70 thường khó tránh: áp huyết và cho­lesterol cao, bố mẹ người Đan Mạch đều chết vì bị stroke, và một cái bệnh có từ trước khi chúng tôi lấy nhau 27 năm về trước, đó là bệnh đau dạ dầy mà hễ bị áp lực của cuộc sống hoặc ăn uốâng không cẩn thận là lại bị nó hành. Tôi hỏi viên sĩ quan cảnh sát Palle còn tỉnh không thì được biết là còn, nhưng không nói được nhiều và mạch lạc lắm. Đây là lần đầu tiên chồng tôi, một người năng động và nói năng lưu loát hùng biện rơi vào trạng huống đó – tôi vẫn đùa bảo anh phải làm luật sư mới phải, thay vì là làm kiến trúc, nhưng luật sư, cùng với các chính trị gia và người làm nghề bảo hiểm, là thứ anh ghét nhất. Tôi có thể hình dung ra sự bất mãn của anh vì bỗng dưng phải nằm bẹp một chỗ.

Có lẽ là bị tim và kế đó là bị mất nước vì nằm trên sàn nhà không ai hay tới hai ngày, viên sĩ quan cảnh sát nói, chứ không phải stroke. Tôi thở ra, ít ra không phải stroke, có nghĩa là ít nhiều sẽ bị liệt sau đó. Tôi gọi nhà thương nhưng được biết Palle đang ở trong phòng chờ thử nghiệm, không nhận điện thoại được. Tôi gọi cho cháu trai lớn, Tony, ở San Diego báo tin và bảo nó gọi cho hai con em, một đang theo học khoá y học phòng ngừa ở trường của Hải Quân cũng ở San Diego, và một làm nghề viết văn ở Austin, Texas. Tôi cho Tony biết là tôi sẽ lên đường đi Bandon sớm ngày mai. Tin Palle phải vào nhà thương là tin lần đầu tiên xảy ra trong gia đình tôi, nên dù không ai nói ra nhưng chúng tôi thảy đều có linh tính về một sự rất bất thường. Tôi cũng cho cháu biết tôi phải nán lại sở để dự buổi họp vì báo vừa bán cho chủ khác, sáng mai mới lên đường đi Bandon được. Tôi nghe nó kêu lên, “Oh, no, not the same time… Liệu… có sao không, mẹ?”

“Chắc không sao đâu,” tôi trấn an con. “Từ sau biến cố 9-11, trong khi nhiều báo sa thải nhân viên để cắt giảm chi tiêu, tờ báo của mẹ chưa hề cho một ai nghỉ việc, mà còn mướn thêm phóng viên vì mở thêm hoặc khai triển thêm văn phòng địa phương nữa. Giữ nhân viên và tiếp tục dùng… kỹ thuật lỗi thời để giảm chi tiêu là ‘tôn chỉ’ của tờ báo, con đừng lo.” Rồi tôi dặn thằng con bảo các em nó đừng vội lên Bandon lúc này, để chờ xem tình hình của Palle ra sao đã. Có thể sẽ không có gì trầm trọng hết, tôi bảo con và cũng tự trấn an.

Tôi đi họp mà như người đi trên mây, thấy hững hờ với những gì đang diễn ra quanh mình. Có lẽ phần lớn cũng tại đã tiên đoán là sẽ không có thay đổi gì quan trọng xảy ra ngay. Tôi nhớ tới lần đổi chủ lần trước khi tờ báo được công ty Gannett bán cho hãng Omaha World Herald vào năm 1994 với giá 75 triệu Mỹ Kim, viên phóng viên thương mãi được cử viết bài về việc tờ báo đổi chủ, và đấy là lần thứ hai ông phóng viên này được chứng kiến cảnh báo đổi chủ (lần trước nữa là lúc tờ báo được chủ trước nữa bán lại cho Gannett), nói trong buổi họp tòa soạn, “Ít ra báo chỉ đổi chủ thôi, chứ không phải đóng cửa.” Bà executive editor quay sang tôi, hơi mỉm cười nhưng có nét lo âu, nói chắc là chị quen với cảnh báo chí bị đóng cửa, nhớ tới quá khứ làm chủ nhiệm báo ở Sàigòn trước 1975 của tôi. Tôi hơi mỉm cười thay lời đáp lại.

Vài tháng sau thì bà executive editor, cũng là mentor và bạn tôi, bị văng chức vì bất đồng chính kiến với ông chủ nhiệm mới vừa trẻ lại vừa là đảng viên đảng Cộng Hòa có khuynh hướng bảo thủ. Tôi chỉ bị cô lập, hoặc có thể là do ấn tượng là minh thiếu sự hỗ trợ kỹ thuật để làm việc, chứ không bị văng, có lẽ vì tôi chỉ là một thứ giám thị tép riu, và vì cái nghề lưu trữ và sưu tầm tài liệu của tôi không phải là thứ nghề ai cũng thích làm và làm nổi vì tỉ mỉ và dính dáng tới kỹ thuật hơi nặng, lại “thiếu vinh quang”, một thứ “unsung heroine”. Người ta khi nghĩ tới làm báo là nghĩ tới những ngòi viết có thể thay đổi hay cải cách xã hội, chính trị, đời sống, hay ít ra là một vài cá nhân. Khi ôm sách trở lại trường chính thức học về ngành báo chí ở tuổi mới chớm bốn mươi, tôi cũng còn mơ cao lắm. Bây giờ thì tôi như con ngựa hoang đã thuần thục, biết thân biết phận, hài lòng với việc mình làm, đặc biệt từ ngày có thêm phương tiện Internet, với một chân lý đơn sơ: Càng những nghề chả ai muốn là cái nghề cho mình đươc cái “an ninh nghề nghiệp”. Vả lại, tôi đã trở thành một thứ “ma cũ” ở tờ báo này rồi, chả ai “bắt nạt” được tôi nữa. Chỉ còn vài năm nữa tôi sẽ về hưu, sẽ dọn lên Bandon với Palle và sẽ thực hiện vài dự án tiểu thuyết vẫn ôm ấp. Palle cũng còn muốn thấy tôi trở lại với hội hoạ. Anh nói ở Bandon có nhiều hoạ sĩ sống và vẽ. Tôi đáp để tôi xem xem sao, nhưng cũng quá ý thức là “mười ngón tay bắt được của trời” ngày nào đã rơi rụng theo năm tháng rồi.

Sau buổi họp tôi vào gặp ông editor-in-chief và ông managing editor trình bày lý do tôi phải đi Bandon sớm hơn dự tính một tuần. Hai ông chúc tôi lên đường bằng an và Palle chóng bình phục. Buổi tối hôm ấy tôi sắp xếp hành trang, qua dặn dò bà hàng xóm Carol sát vách về việc tôi phải đi Bandon, và trao cho bà chìa khoá nhà để phòng hờ. Carol chúc tôi mọi sự tốt đẹp.

Đó là lần thứ hai tôi trở lại Bandon, và là lần đầu tiên tôi gặp Chị Lệ, người mà tôi có cảm tưởng như đã quen biết từ lâu lắm rồi. Cũng như lần trước đến đây với Palle để tìm một nơi về hưu và đồng thời thực hiện giấc mơ của hai vợ chồng, đó là được sống gần biển, nơi tôi ghé trước tiên là Quán Trọ Cái Bàn Đá của Chị Lệ ở ngay bên bờ biển. Gọi là Quán Cái Bàn Đá vì ở gần đó, không xa bờ là mấy, có một hòn đá lớn bằng phẳng trông như mặt một cái bàn, trên đó đủ mọi loài chim biển về làm tổ xướng hoạ râm ran cả một góc biển. Lần ghé kỳ trước tôi không gặp Chị Lệ vì nghe nói chị đi San Francisco dự đám cưới của con trai lớn, nay làm việc ở vùng San Jose. Con gái út của tôi, Christina, tìm ra cái quán trọ này hồi còn đi học ở Đại Học Humboldt ở cực bắc của California. Khi nghe nói chúng tôi sẽ đi Bandon, cháu nói nên ghé thuê phòng ở Quán Trọ Cái Bàn Đá. “Mẹ sẽ thích chỗ đó vì bà chủ là một người Việt Nam, rất dễ thương,” cháu nói, hào hứng sôi nổi, như bản tính cháu vớí nửa giòng máu trong ngươì có nguồn gốc dân Viking và nửa kia của con cháu các Bà Trưng Tirệu.

Tôi cũng sinh tò mò. Một người Việt, mà lại là đàn bà, làm chủ một cái quán trọ ở một cái tỉnh heo hút, ít ai biết tới bên bờ biển ở tây namTiểu Bang Oregon. Đa số người Việt ở Mỹ thích tụ tập ở những nơi nào có đông người Việt, hoặc ít ra gần nơi có đông người Việt cư ngụ để – đây là điều theo tôi khá quan trọng — tiện việc chợ búa hay tiệm ăn Việt Nam phòng hờ lúc làm biếng nấu ăn. Sống đời sống Mỹ, đi xe Mỹ (đã hẳn là phần lớn là nhập cảng rồi, nhưng là sản xuất cho phù hợp với sở thích và luật lệ của Mỹ), ở nhà Mỹ, nói tiếng Mỹ, làm việc với Mỹ, nghĩ và cả nằm mơ cũng bằng tiếng Mỹ, quen với luật pháp và trật tự Mỹ, như thế đã cả gần ba chục năm, như tôi, nhưng không thể không vẫn phải… ăn cơm Việt. Thế mà Chị Lệ lại chọn sống ở Bandon mà thống kê gần đây nhất cho biết là chỉ có… ba người là Việt Nam – tôi tự hỏi không biết ngoài chị Lệ thì hai ngươì Việt kia là ai? Chả lẽ là hai thằng con lai Đức của chị Lệ? — hỏi làm sao tôi không tò mò về chị được. Tôi đoán chắc mỗi lần xuống San Francisco cách đó trên 500 dặm, Chị Lệ chắc phải mua về cả thùng xe mắm muối gạo và các thứ gia vị để nấu đồ ăn Việt. (Chỉ về sau này tôi mới biết, khi cần ít nước mắm, vì đi vội nên không mang theo các thứ gia vị nấu đồ Việt, sang hỏi mượn chị và được biết chị… không dùng nước mắm vì ăn chay trường.)

Nhưng đấy là sự tò mò lúc đầu khi nghe con gái út nói về Chị Lệ. Gần đây, từ ngày vợ chồng tôi bán cái nhà ở trên rừng gần Coloma, nơi khởi đầu phong trào Gold Rush nổi tiếng đã thay đổi California vào năm 1849, và là nơi chúng tôi đã cư ngụ trên hai mươi năm, và Palle dọn lênthuê phòng ở Quán Trọ Cái Bàn Đá trong khi chờ ngôi nhà hưu trí được xây cất, tôi thường nghĩ tới Chị Lệ như một người thân quen dù chưa gặp, vì sự gần gũi giữa chị và Palle trong thời gian sáu tháng Palle ở trọ trong quán.

Chị Lệ dáng người nhỏ bé, gầy gò và có nét mặt thật buồn, nhất là đôi mắt như chứa đựng cả một trời u uẩn, nói giọng miền Nam. Hỏi ra mới biết chị thua tôi một tuổi, nhưng tôi đã quen gọi chị là Chị Lệ. Chị đoán ra tôi ngay khi tôi dừng xe trước văn phòng quán trọ và đẩy cửa bước vào. Chúng tôi ôm nhau chào hỏi. Cậu con trai thứ hai của chị, Alex, cũng có mặt trong văn phòng. Alex lai Đức, chỉ giống chi Lệ ở nét u uẩn trong đôi mắt, ngoài ra khó tìm thấy nét Việt Nam ở người thanh niên cao lớn có nhiều nét Tây phương này. Palle vẫn kể với tôi về Alex, nhất là khi anh thấy Christina và Alex có vẻ thân thiết với nhau trong một chuyến cháu về phép lên thăm bố và cũng ở trọ tại quán chị Lệ.

“Hồi chiều em có kêu vô nhà thương ở Bandon để tính đi thăm ông nhà thì họ cho biết đã chuyển ổng qua bệnh viện ở Coos Bay lớn hơn và có nhiều phương tiện hơn,” Chị Lệ bảo tôi. “Để em sửa soạn đưa chị vô thăm ổng. Em cũng vô thăm ổng luôn vì từ bữa qua tới giờ em chưa đi thăm. Alex có đi thăm ổng rồi trước khi họ chở ổng đi sang nhà thương ở Coos Bay.”

Từ văn phòng quán trọ ngó chếch về phía tay trái bên kia đường có thể nhìn thấy ngôi nhà tiền chế một tầng khá rộng sơn trắng còn mới của chúng tôi nằm sau một ngôi nhà hai tầng ngó thẳng ra biển. Không thể là nhà của ai khác vì tôi nhớ miếng đất đã mua và mấy tấm ảnh Palle e-mailed cho tôi khi ngôi nhà vừa được chở từ xưởng ở miền Bắc Oregon xuống thành ba miếng và được ráp lại. Tôi cũng nhớ cả nhưng cú điện thoại và e-mails anh gửi cho tôi, nói về cuộc đánh vật với bọn nhà thầu tắc trách, thiếu lương tâm chức nghiệp, và việc anh phải nhờ tới cơ quan hữu trách cấp tiểu bang can thiệp, bắt nhà thầu phải sửa những chỗ không đúng với luật nhà tiền chế, mỗi một ngày trễ hẹn là bị phạt 50 Mỹ kim. E-mail cuối cùng anh gửi cho tôi và các con trước khi bận rộn với việc dọn vô nhà mới và chờ mắc điện thoại để có thể lên Internet, mặc dù sau đó chúng tôi tiếp tục liên lạc bằng điện thoại lưu động:

Ngày thứ Năm, 27 tháng Ba năm 2003

Mẹ nó và xấp nhỏ,

Bữa nay năm người thợ tới thay vách và sửa lại cửa sổ ở bức tường bên đông, mai họ sẽ làm tới bức tường bên tây, có lẽ sẽ làm việc luôn cả thứ Bẩy. Cũng vào ngày thứ Bẩy, một nhà thầu khác sẽ tới sửa lại máy đo nước vì đã đặït quá thấp trong một cái hộp, VÀ cũng trong ngày thứ Bẩy bố sẽ trả nốt số tiền còn lại, nhận chìa khoá nhà và dọn vô nhà mới. Alex sẽ giúp bố dọn đồ từ nhà kho, đăïc biệt là mấy tấm nệm mà một mình bố dọn không xuể.

Việc đầu tiên bố sẽ làm là sắm một cặp máy giặt và xấy (anh vẫn than phiền với tôi về việc phải đi ra nhà giặt công cộng), kế đó là một cái máy truyền hình có màn ảnh phẳng (cái máy truyền hình cũ hôm dọn nhà lên Bandon, anh người Việt giúp dọn nhà hỏi có bán anh ta mua, Palle bèn tặng cho anh ta luôn) …

Tôi có thể hình dung ra cảm giác bị gò bó tù túng của Palle trong thời gian sống trong căn phòng quán trọ. Khi anh cho biết đã dọn vô nhà mới, tôi thở ra nhẹ nhõm. Không ở gần Palle nhưng tôi cũng có thể hình dung ra ảnh hưởng của cuộc đánh vật với bọn thầu khoán trên sức khỏe, nhất là cái dạ dầy vốn đã từ lâu bị chứng ulcer hành, của anh. Nhưng tôi vẫn hy vọng không tới nỗi nào vì anh đã về tới “quê nhà”, là biển cả mà anh đã sinh ra và lớn lên với nó, đã từng ao ước theo ngành hàng hải nhưng không được toại nguyện vì bà cụ thân sinh không muốn cậu con trai duy nhất đi xa sống một đời lãng du phiêu bạt. Bà cụ không dè rằng sau khi tốt nghiệp đại học với cái bằng thương mãi, Palle bỏ xứ đi Canada, nói là đi giang hồ cho biết, rồi qua San Francisco và ở đó tới khi dọn về Sacramento nhận chân công chức với Bộ Quốc Phòng Mỹ, nơi chúng tôi đã gặp nhau.

Chị Lệ thay đồ xong ra, thấy tôi đang nhìn về phía nhà của chúng tôi, thì lên tiếng hỏi tôi có muốn ghé qua nhà. Tôi đáp để đi nhà thương trước vì sợ hết giờ vào thăm vì lúc ấy đã gần tối.

Trên đường tới nhà thương cách Bandon khoảng 30 dặm, Chị Lệ kể với tôi là khi xe cấp cứu tới chở Palle đi, “em đứng ở trước nhà, khi người ta đưa ổng ra, thấy em ổng còn nhấc cái ống dưỡng khí ra khỏi miệng rồi vẫy em nói, ‘Hi, Le.’” Chị Lệ cũng không biết gì nhiều hơn là những điều tôi biết qua viên cảnh sát đã gọi tôi hôm qua.

Lần đầu tiên tôi thấy Palle nằm trong nhà thương, lại là khu inten­sive care, giây nhợ chằng chịt. Anh mở mắt ra khi Chị Lệ ghé tai anh gọi, bảo có tôi tới thăm. Anh nhìn tôi một hai giây rồi lại nhắm mắt lại, vì kiệt sức. Anh kêu khát nước, thều thào nói họ không cho ăn uống gì, chỉ tiếp nước biển, vì đang thử nghiệm. Chị Lệ thấy hộp nước táo để trên một cái khay bên giường thì mở ra cho anh uống bằng ống hút. Chị Lệ có vẻ thành thạo trong việc chăm sóc người bệnh, nói vì chị đã từng nuôi bệnh, trong khi tôi lúng túng chẳng biết làm gì ngoài việc nắm tay Palle.

Với tiếng được tiếng mất, anh kể là anh bất tỉnh không biết là bao lâu, khi tỉnh ra phải mất một lúc thật lâu mới lết ra tới cửa mở cửa cho con chó Kee Kee ra. Về sau này tôi được bà hàng xóm ở phía sau nhà qua hỏi thăm và cho biết khi chồng bà thấy con chó chạy tới chạy lui mà không thấy Palle, vì thường cứ thấy chó thì thấy chủ và ngược lại, nên ông tới gõ cửa sau, không nghe trả lời, gõ cửa trước cũng không thấy động tĩnh, nên sinh nghi và gọi 911.

Một lúc anh hỏi tôi, mắt vẫn nhắm nghiền, giọng nhỏ, “Mẹ nó có lái xe mới lên không?” Tôi đáp là có, và anh nói, “Vậy tốt.” Từ mấy tháng nay chúng tôi đã bàn với nhau là tôi cần thay cái xe của tôi đã cũ, sợ bị hư xe dọc đường bất tiện, nhất là đối với đàn bà. Tôi bảo anh ráng khoẻ để lái thử xe mới của tôi, một cái xe hybrid, vừa chạy xăng vừa chạy điện, vì tính tôi vừa tiết kiệm lại vừa khá quan tâm tới môi sinh bị ô nhiễm, và Palle lại rất say mê kỹ thuật.

Hết giờ thăm bệnh, Chị Lệ và tôi xuống cafeteria của nhà thương ăn tối qua loa vì từ sáng tới giờ tôi chưa thực sự ăn gì, cứ nghĩ tới Palle hai ngày nằm trên sàn nhà không ai biết là lại ứa nước mắt. Ăn xong chúng tôi không biết làm gì khác ngoài việc trở lại Bandon, luôn thể chờ con gái út Christina đang trên đường tới sau khi đã nhờ Hội Hồng Thập Tự can thiệp với Hải Quân cho nghỉ phép vì việc gia đình khẩn cấp.

Trên đường về Chị Lệ bảo tôi, trong giọng nói có cái gì như ngậm ngùi, “Ông chồng chị là một người rất tốt. Ổng có vẻ quý chị lắm, kể cho em nghe về chị với mấy đứa nhỏ hoài. Hôm nhận được hình chị với mấy cháu gái mặc áo dài Việt Nam trong một cái đám hỏi, ổng đem ra khoe với em, có vẻ hãnh diện lắm. Em hỏi ổng sao làm nhà chi mà lớn vậy, ổng nói để có chỗ cho mấy cháu lên ở chơi nữa. Ổng nói chị giỏø\i lắm, chị làm báo, viết văn lại vẽ nữa. Ổng có vẻ thương chị lắm.”

Tôi hỏi lại, “Thật hả chị?” trong khi nghĩ bụng, Palle vẫn vậy, ít chịu để lộ tình cảm của mình, làm như bị mắc cở, và khoác lên mình cái vẻ bất cần nhưng lại mong manh dễ vỡ. Nhận xét của chi Lệ khiến tôi thấy vui buồn lẫn lộn. Những khác biệt văn hoá, nề nếp suy tư và khát vọng riêng tư đã tạo một hố ngăn giữa hai đứa tôi. Tuy vậy giữa chúng tôi như vẫn có một sợi giây vô hình cột buộc vào nhau. Là một người không tin ở số mệnh mà tôi chỉ có thể giải thích liên hệ của chúng tôi là do định mệnh. Dù vậy, từ mười năm nay viện lý do nhu cầu việc làm của tôi, tôi dọn ra và Palle và tôi mỗi người một nhà một tỉnh, chỉ gặp nhau vào cuối tuần vào các ngày lễ hoặc nghỉ phép, đồng ý ngầm là không đả động gì tới điều gì có thể tạo nên xung đột, tóm lại đồng ý là bất đồng ý. Nhưng trong tiềm thức, chúng tôi hình như mong một cuộc “trùng phùng.” Có thể là ở Bandon bên biển cả, nơi quy tụ của mọi con sông, có con đã tưởng khô cạn, tới khi thấy biển …

“Ông chồng chị bảo chị tính khi về hưu thì sẽ chỉ ở Bandon vài tháng mỗi năm thôi, còn những tháng còn lại chị tính về Việt Nam hoặc đi du lịch,” Chị Lệ nói. Tôi nghĩ bụng không biết còn điều gì nữa mà Palle chưa kể cho Chị Lệ nghe trong thời gian sáu tháng ở trọ quán Cái Bàn Đá mà có lẽ hình ảnh Chị Lệ đã gợi anh nhớ tới tôi.

“Thì tính vậy, nhưng tính là một chuyện, tới lúc về hưu có sức để thực hiện hay không lại là chuyện khác,” tôi đáp. Để khỏi phải nói thêm về mình, tôi gợi chuyện Chị Lệ.

Chị Lệ gặp và lập gia đình với một người đàn ông Mỹ gốc Đức và theo chồng về Mỹ từ trước năm 1975. Sau khi sanh được hai đứa con trai, chồng chị ly dị chị, nói “em thuộc loại giai cấp thấp, và hai người có quá nhiều khác biệt,” Lệ bảo tôi. Tôi xót xa hộ chị khi được biết sự đổ vỡ xẩy ra đã ba mươi năm, song vết thương hình như vẫn còn đó. Tưởng tượng cảnh một mình nơi xứ người, thêm vào đó là mối thương tâm vì bị bỏ rơi.

Chị Lệ đi làm nuôi con, nhưng bị bệnh tâm thần, nên có lẽ vì vậy mà bị mất quyền giữ con. Ráp nối nhưng điều đứt quãng chị kể với tôi thì hai đứa con của chị được ông chồng đem về nuôi ở Bandon. Và hình như đó là lý do Chị Lệ chung với người em gái mua lại quán trọ Cái Bàn Đá, gồm khoảng trên hai chục phòng trong dăm bẩy cái nhà kiểu cabin ở sát bờ biển, để kinh doanh đặng được gần gũi với hai con. Chị Lệ đã dần dà mua lại cổ phần của ngươì em, và cuối cùng thì sang tên cái quán trọ cho hai con trai, sang tên luôn cả vài căn, gọi là vacational rentals, dành cho gia đình hoặc những người đi nghỉ không thích ở quán trọ thuê. Chị không nói nhưng tôi hiểu vì sao chị ở lại Bandon mặc dù quanh đây chẳng có ai là người Việt. Tôi nghĩ chị muốn chứng tỏ với người đàn ông đã bỏ rơi chị là chị một mình cũng có khả năng và của cải để lại cho các con.

Nhưng cuộc vật lộn đơn độc ấy đã để lại cho chị một ánh mắt buồn khiến đôi khi tôi không dám nhìn lâu. Lúc này, chị nói, chị chỉ ao ước có thể đi tu. Chưa thấy chị nói tới cắt mớ tóc dài tới cuối lưng, có lẫn nhiều sợi bạc. Chị vẫn hằng ngày dùng thuốc an thần. Chị bảo với tôi là các con chị không muốn chị đọc báo hay nghe tin tức thời sự vì không muốn chị bận tâm tới điều gì khác. Chị Lệ thích làm vườn, nên suốt ngày, nhất là khi thời tiết tốt, chị loay hoay bên những luống hoa ở trước quán trọ, miệng hát nho nhỏ những bài hát tiếng Việt loại bình dân. Nơi luống hoa trước cửa văn phòng quán trọ có hai pho tượng, một Phật và một ông thánh của đạo Thiên Chúa, vì Chị Lệ theo cả hai đạo.

Tôi thả Chị Lệ xuống trước cửa văn phòng quán trọ, nơi phía bên hông là một căn phòng nhỏ là chỗ chị và Alex thay phiên nhau nghỉ để lúc nào cũng sẵn sàng khi có khách tới thuê phòng, kể cả lúc đêm hôm khuya khoắt. Rồi tôi lái xe về nhà bên kia đường.

Lần đầu tiên bước vào căn nhà mới hoàn tất còn nực mùi sơn và thảm mới, tôi thấy ngổn ngang trên sàn nhà là những khung ảnh gia đình. Tôi cúi xuống thu dọn những khung hình. Đây là tấm hình mầu sepia chụp hai đứa tôi trong bộ đồ mượn của tiệm chụp hình, kiểu của những người pioneers tây tiến khẩn hoang hồi cuối thế kỷ 19, chụp ở Virginia City, Nevada. Hình chụp sau khi chúng tôi làm hôn thú ở Reno, sau có mấy tháng tôi chân ướt chân ráo tới Mỹ lánh nạn Cộng Sản rồi gặp Palle sau một bài viết đăng báo The Sacramento Bee vào mùa hè năm 1975, về đời sống trong trại tị nạn và ước vọng vươn tới của tôi. Đây là hình cái khung nhà ở trên đồi gần Coloma dưới cơn mưa tuyết hiếm hoi, nơi chúng tôi, với ít nhiều lãng mạn, lập lại cái nếp sống mà tôi gọi là “những ngưới khẩn hoang hiện đại” để nuôi dậy con cái xa dời ảnh hưởng của đời sống tiêu thụ. Đây là hình gồm cả gia đình, với cả mấy người bạn trai và gái của các con tôi chụp ở Coloma vào năm 1998, lần đầu tiên và cuối cùng gia đình tôi họp mặt đông đủ. Tôi ưá nước mắt khi đoán Palle chắc đang trang hoàng nhà để đón tôi thì có lẽ bị động tim, rồi té bất tỉnh nằm một mình trên sàn nhà tới hai ngày.

Palle ra đi vĩnh viễn ba ngày sau đó, sau lần con gái út Christina và tôi vào thăm anh trong khi anh còn tỉnh và còn đủ sức để nói với tôi là anh rất tiếc là sẽ không đưa tôi đi thăm thú Bandon được. Anh đi vào lúc hai cháu Tony và Tiêu Dao đang trên đường đến Bandon. Hai ngày sau mẹ con tôi đem tro anh trải ra ngoài vùng biển trước ngôi nhà ở Bandon.

Những ngày lưu lại ở Bandon để thu vén việc nhà, không ngày nào tôi không gặp Chị Lệ. Tôi thấy ánh mắt của chị buồn hơn, làm đôi khi tôi có cảm tưởng mình đang bơi trong đó, và do bản năng sinh tồn, tôi tìm cách thoát ra, và càng thấy thương và gần gũi với chị hơn.

TRÙNG DƯƠNG
Bandon ngày 1 tháng 1 năm 2004

Home