DÂU BỂ CHIỀU HÔM
Phan Thi Như Ngọc

Nhiều người ở tuổi xế chiều hay nhìn về quá khứ hơn hiện tại, tựa hồ hai con mắt họ không phải đang ở trước mặt mà đã chuyển chỗ ra phía sau gáy. Huyên không như vậy. Chị luôn có một loạt số nhà, một lô một lốc những chuyện phải làm, những chỗ phải đi. Ai ở gần chị cũng có cảm tưởng đang ở cạnh một cỗ xe tăng gầm gào chuyển động. Dĩ nhiên phụ nữ mà như xe tăng thì đàn ông ngại ngần lắm. Bởi xe tăng thì luôn có súng máy, biết nó nhả đạn lúc nào mà tránh, lại gần chết dễ như chơi. Không ai nói to ngoài mẹ chị rằng Huyên đã thành bà cô ế chồng loại thượng hạng. Huyên không thèm nhả đạn vào những câu vớ vẩn ấy. Lòng chị kín bưng như mạ bằng thép không rỉ, lạnh lẽo bao nhiêu năm. Bây giờ tóc Huyên bạc nhiều, mắt không đeo kính thì không thể đọc báo, nằm xuống ban đêm đã biết rên rỉ vì khớp xương đau buốt, nhưng chị vẫn là cỗ xe tăng ban ngày xông xáo dũng mãnh. Mẹ chị thở dài, nó vờ thế thôi, chạy tới chạy lui chẳng qua để tránh cái già xồng xộc . Chị gầm lên, khạc một tràng gì đó, tràng đạn thì phải, và bà mẹ đổ vật xuống, người chung quanh vội xúm lại.

Lỗi tại câu nói của bà mẹ, nó vờ thế thôi. Huyên không giết mụ là may. Tiên sư mụ! không biết thì đừng nói có hơn không. Huyên mà vờ, mà sợ già, xin lỗi! Mụ tưởng ai cũng như mình, Huyên không nói mụ thì thôi, mụ lại còn. Nghe hàng xóm kháo nhau mẹ Huyên- bà Hảonằm cấp cứu một buổi rồi xin về, bị sốc tâm lý nên choáng ngất chứ không trầm trọng như lúc đầu mọi người hô hoán. Mà cũng chỉ vì cái tràng chửi của Huyên, như đạn xuyên đúng vào lòng. Hai mẹ con, ôi chao! Cứ như hai kẻ thù phải đội chung một ông mặt trời vậy. Hôm nay người này nhiếc người kia, liệu ngày mai người kia làm gì người này? Hàng xóm chờ bà Hảo phản công và ngầm nói với nhau, con Huyên nó thế nào thì cũng kệ nhé.

Căn nhà hiện nay hai mẹ con thuê nằm lọt trong một xóm lao động nhập cư ồn như chợ vỡ. Thường xuyên là tiếng máy bơm nước rống ầm ĩ bên ông Hai, tiếng khua bát khua nồi nhà Huyên, tiếng tụng kinh của hai nhà đối diện đi đạo, tiếng cải lương eo éo trưa nào cũng có từ quán mát xa Sáu Xu. Giữa một biển âm thanh hỗn độn, Huyên mệt mỏi và nhức đầu, mất ngủ thường xuyên. Bà mẹ chị già hơn bảy chục tuổi, không cất nhắc được việc nặng nhưng miệng khỏe ăn khỏe nói và tay khỏe sục sạo những việc không phải của mình. Bà ngồi một chỗ kêu buồn, xoay ra thu mua giấy báo cũ đầu hẻm. Một buổi ra ngồi với cái cân và tấm biển ”Giấy báo hai ngàn một ký, mua tại đây”, một buổi nằm nhà chọc cho Huyên hộc máu vì tức. Hơn một lần chị nghiến răng chỉ tay, bà mà còn nói tôi chém chết. Tính tình hai mẹ con không có một điểm nào chung. Lúc trẻ mỗi người một phương, về già lại buộc dính vào một chỗ, khổ quá chó buộc với mèo. Chị lần ngược những năm tháng cũ, càng ngược lên càng buồn và thấy âm u như vào xứ sương mù ảm đạm. Ngược mãi ngược mãi mới tìm đúng được thềm nhà có cây đào trổ hoa hồi tết 66, chị em chị tóc ngắn úp mặt vào cửa kính, không ngắm hoa mà đang chảy nước mắt. Mẹ và bố chia tay. Các em còn nhỏ không biết buồn nhiều, chỉ Huyên. Chị van bố mẹ, nhưng hai người lắc đầu cương quyết. Ngày mẹ chị xếp đồ, ra bến xe về Sài gòn. Mấy mẹ con ngồi ăn phở ngoài phố, bà Hảo mới “bảo cho chúng mày nghe mà phòng lão ấy”. Tuổûi thơ của Huyên chết tư ø”bố”ngay lúc bà mẹ kể cho nghe bí mật động trời. Mấy năm sau từ “mẹ”chết nốt khi bà Hảo bị vợ một ông D. nào đó đánh ghen ầm ĩ. Chị em Huyên không biết phản ứng làm sao khi mọi tiếng xì xào khinh bỉ cứ nhè những lúc có mặt gia đình thảm hại của mình mà vang lên độc ác. Con Huyến em Huyên khóc, là con hai người đó, nhục quá. Huyến không học hết trung học, bỏ đi làm. Tết nó không về chỉ gửi tiền và cái thư vắn tắt cho Huyên, tiền đó lo tết cho Thành và Tuấn bé đi, đừng lo cho em, không vác bầu đâu mà sợ. Hai người đó chết chưa, nói cho em mừng.

Huyên sống mơ màng, đầu óc tê dại mấy năm từ khi thay mẹ làm hết việc nhà. Chị biết bây giờ mình đang khổ khi so với ngày còn mẹ xưa kia. Hình như khi có cái vui sướng xa xôi đặt cạnh nỗi khổ sở hiện tại như một cặp khái niệm đối lập thì mắt con người mới biết chọn long lanh lệ nóng hay ráo hoảnh đớn đau. Từ đó Huyên cứ tự dắt mình lần tìm con đường biên giới mà đi, cứ phải biết bên kia bằng cách đi vào bên này, rồi lui ra chọn một. Không có biên giới đúng sai, khôn dại, đẹp xấu, thì lấy đâu là bờ bến cho thất tình lục dục neo đậu. Huyên nghĩ vậy và cả đời bám vào biên giới vô hình, lắm khi đi lững thững, lắm khi ngã dúi, lê lết.

Năm 24 tuổi chị được phân về vùng nông thôn, công tác suốt bốn mùa với cái xe đạp cọc cạch, cái khăn mặt, bánh xà bông, cuốn sổ, tờ công lệnh đóng mộc đỏ trong túi dết. Không có tiền để bị mất cắp, không có lụa là son phấn để nhớ ra mình là con gái. Tẻ nhạt đều đều vòng sống ăn cơm tập thể ngủ giường cá nhân. Cho tới lúc gặp mấy thằng cha có vợ mắt nheo nheo, đứng dọc đời vẫy tay gọi tình ơi ới. Huyên đi qua đi lại mấy tháng, chọn được hai thằng, một nói chuyện đông tây kim cổ nghe không biết chán, một lắm tài vặt, chữa đồ môïc khỏi chê. Hai thằng lớn hơn Huyên, khôn hơn Huyên, vừa nói chuyện vừa ăn cắp của chị khối thứ. Chị biết nhưng lờ đi, coi như thù lao trả cho những trò chúng nó múa may đỡ buồn. Hai thằng đàn ông leo lên tuột xuống cuộc đời chị hì hục chục năm, nhờ có chúng chị biết thế nào là gia vị. Cuộc đời ở nhà quê như món ăn nấu dở, lành thì đã hẳn nhưng thiếu tỏi thiếu tiêu, nuốt mãi không trôi.

Về thành phố, chị đi một vòng nhẩn nha quan sát và chọn, sống nhà thuê, đi làm công cho cho mấy gia đình nước ngoài theo giờ, ăn tùy thích, chơi với con chó mang theo từ chỗ cũ. Công thức này tuyệt hảo vì không cần phải nghĩ ngợi, chỉ cần sức khỏe và sự cẩn thận, sạch sẽ. Chị không về thăm gia đình. Cha đã có người khác, mẹ cũng không thiệt thòi gì, thôi ông D. có thêm mấy ông ứng cử viên sau đó nhưng không nghe đoạn cuối thế nào. Bà xoay sang đi buôn chuyến miền Tây, mua được căn nhà nhỏ. Thằng em chị, thằng Thành, ở bên nhà vợ, chỉ thằng Tuấn bé còn ở chung với mẹ. Tiếng là bé nhưng nó cũng hăm mấy, yêu đương vung vít, có phen hăm bán nhà của mẹ theo gái. Huyến thỉnh thoảng đảo qua, khi thì nhà bố khi nhà mẹ, cũng để coi khi nào thì mạt, nó nói vậy, y như xưa, vẫn khóc. Huyên thấy gia đình chán quá, thà không có.

Mấy chỗ chị làm việc cũng tốt, chủ nhà có người nói tiếng Tàu, người nói tiếng Anh. Hai thứ tiếng này chị biết hồi còn công tác, không đủ để nói như người bản xứ có học, nhưng để làm bồi bếp thì quá dư xài. Mỗi ngày làm cho nhà này hai tiếng lại đạp xe qua nhà khác, qua nhà khác nữa, xế chiều thì về, cuối tháng lãnh lương bằng tiền Việt, chị nói với mọi người về công việc của mình, không đỏ mặt. Chỉ có bà mẹ chị là kêu nhục quá cho họ Trương nhà bà, tự nhiên đến đời này lại có đứa đổ đốn đi ở đợ.

Hồi xưa sống khổ như ăn mày, đêm nào mơ thấy đồ ăn ngon là thức dậy miệng còn nhai chóp chép, mười lần đủ chục, lúc nào cũng nhai, cũng tiếc thịt cá trong mơ bộn bề mà phải thức, uổng ơi là uổng. Chị cười buồn, bây giờ mình đang lên hương, có điều là sao miệng mồm cứ trơ ra, không thấy thèm cái gì, chẳng lẽ lại tìm cái tụi gia vị chết tiệt. Ba mươi tám tuổi, mình mẩy còn bắt mắt hết sức, tìm kiếm xem ra dễ! Nhưng chưa kịp rục rịch thì con Huyên kêu điện cho chị, thằng Thành nó đi rồi, mẹ nói chị về phụ lo đám ma. Chị rụng rời. Thằng em chị mới ba mươi, con gái nó lên bốn. Liệu vợ nó ở vậy nổi không đây.

Hai ba ngày liền nhà chị tất bật, đông người. Đang tang tóc mà mặt thằng Tuấn bé lại tươi tỉnh. Nó cười, giá cứ đủ mặt thế này thì hay quá, ấm cúng biết bao nhiêu. Huyên không thò lên nhà trên, suốt ngày đun nước, hì hụi phục dịch nhang đèn, bánh trái, cơm cúng. Đêm khuya vãn người, chị mới lên đứng nhìn di ảnh thằng em mờ mờ nhang khói lung linh, ứa nước mắt. Ngày xưa nó hay bị chị đánh khi dạy học vần, hay bị các chị ghét vì bố mẹ ưu tiên con trai, bênh nó chằm chặp. Bây giờ thì thôi hết, nó đã bước gọn vào cái khung ảnh, có lớp kính phủ ngoài lạnh toát. Chị vịn vào quan tài của nó nhắm mắt gọi Thành ơi không nghe nó đáp, mà còn đáp được sao, mới hiểu chết là một khoảng im lặng ngàn đời, là hòn sỏi mất tăm sau những vòng tròn hư ảo để lại trên mặt hồ. So với chết thì dù sống rách nát tả tơi vạn lần hơn gia đình chị hiện nay vẫn là hạnh phúc lắm. Nhưng trước đây chị không biết điều này, cứ phải có một khái niệm đối lập mới nhìn thấy biên giới nằm đâu, khổ vậy!

Sau đám ma thằng Thành, Huyên đâm ra sợ những gì cứng đờ bất động- giống cái xác lúc quấn vải liệm xong chuẩn bị nhập quan. Nhiều buổi chiều đi làm về ngang những cửa hàng đèn bảng hiệu lấp lánh, chị thấy thích. Những trang phục sa tanh dát kim tuyến óng ánh trên sân khấu cải lương cũng đem lại cho chị cảm giác cuộc sống đang tồn tại, cựa quậy. Nghĩa là bất cứ cái gì bắt sáng, nhảy múa trong mắt người đều giúp chị xua đi cái im lìm lạnh lẽo toát ra từ sự đột tử của thằng em còn trẻ. Huyên sợ cái phòng trọ của mình mỗi khi tắt đèn, sợ cả việc nhắm mắt ngủ. Chị bơ phờ.Và dạt vào một lớp học ngoại ngữ, cốt để cho vui, vì đông người, có video chiếu nhấp nháy chuyện này chuyện nọ, thay vì gục đầu cú rũ trong một quán nào vắng vẻ.

Mất một tuần lớp học mới biết là chị- người ngồi bàn cuối, hay cười cười nhìn thích thú các bạn trẻ bằng cái nhìn của người mua vé coi phim, không bị tâm thần, chí ít là không câm. Chị yes no tán loạn theo những câu hỏi giáo viên, và cả lớp phá lên cười cái mặt ngáo ngáo của chị. Chị cũng góp tiếng cười theo, tiếng cười không phải của một người máy nữa. Ơn trời!

Có lần chị bị phạt trong một trò chơi, và hình phạt là phải hôn một người có số thứ tự bằng số của mình trừ đi 6. Trúng phải Lâm. Chị rùng mình, cả lớp rùng mình, còn Lâm đứng dậy, đi ra. Giáo viên người nước ngoài ngẩn mặt một chút. Không sao, xin lỗi các em. Ông sai người tìm Lâm vào và trước cả lớp ông hôn Lâm, người có đôi môi không bình thường. Cái hôn phớt dịu dàng, thân thiện của một người thật người. Chị lại rùng mình. Về sau khi chơi thân rồi Lâm mới thú nhận chính anh cũng rùng mình vì lần đầu người hôn anh không phải là mẹ. Huyên rủ Lâm lên ngồi chung, nhờ anh kèm cặp nhưng vẫn tránh nhìn vào gương mặt quá xấu của anh. Đôi môi bị hở hàm ếch mới được vá từ lúc vào lớp chín, chấm dứt cảnh ăn cơm luôn luôn bị rơi vãi từ chỗ hở, cảnh bị bạn bè chế diễu vì phát âm đớt đát. Mặt cúi gằm, Lâm kể cho Huyên nghe, và hỏi:

"Lúc mới thấy, chị Huyên chắc ghê tui lắm?"

Huyên lắc đầu:

"Không hẳn vậy nhưng khó nhìn lắm."

"Bây giờ?"

"Cũng vậy thôi."

Không muốn bị sa vào cuộc hỏi đáp khó chịu Huyên lảng sang chuyện khác. Thực ra chị không muốn làm Lâm buồn hơn vì những lời nói thật anh muốn nghe nhưng lại không thể nghe được, vì nó sượng ngắt. Nói không phải quá chứ trên gương mặt người ta cái gì nổi bật, ưa nhìn nhất thì cái ấy ở Lâm xấu nhất. Mắt một mí hum húp, hai tròng trắng khá to, trông như mắt lợn luộc. Mỗi lần đảo đi đảo lại ánh nhìn có vẻ gian giảo thế nào. Đôi môi hở được vá rồi thật nhưng đường sẹo lồi tím tím chạy ngoằn ngoèo giữa hai mép thịt không khít khiến miệng không thể làm cái chức năng yêu đương tối thiểu, vì bẩn mắt chịu không xiết.

Huyên nghĩ mình quá già để phải khép nép, e sợ, còn Lâm thì nghĩ mình quá xấu để người khác yêu và yêu người khác nên không cần phải giữ ý tứ. Hai người do vậy làm thành một đôi bạn tự nhiên, mạnh dạn. Huyên kể cho Lâm nghe chuyện mình vì Lâm hỏi mấy lần, có ý thiết tha lắm. Chị cầm tay anh đặt lên vết đau sâu kín trên ngực mình. Anh bị chị kéo vào một vùng hun hút. Con đường âm u vắng vẻ dẫn tới cây đào trổ hoa và một thềm nhà loang lổ, có mấy gương mặt trẻ thơ nhòe nước mắt từ khung cửa kính. Chị thở dài, tới rồi đó, nhà mình. Chị lại kéo anh ngoặt vào một vùng sông rạch chằng chịt, leo lét đèn dầu trong cái kho hàng tạm dùng làm nhà tập thể, mỗi lần mưa là lấy tấm ni lông che nóc mùng, trong nhà chẳng khác ngoài sân, ướt từ tiếng ếch nhái ộp oạp buồn tênh ướt đi. Chị bảo hồi đó còn làm cán bộ Hội phụ nữ ở Đ.D, đói nhưng sống sôi nổi lắm, nhờ còn trẻ! Và thoắt cái hai người đã ở trước những vòng hoa điếu, quan tài và di ảnh thằng Thành, đặt giữa nhà. Chị thì thầm, nó chết rồi Huyên mới biết tội nghiệp, thằng em Huyên. Khi Lâm rút tay khỏi quả tim lạnh lẽo của Huyên, máu đen dính theo tay anh. Anh hiểu và thương Huyên từ đó. Chị đã cứng tuổi, đã lỡ thì mà vẫn phảng phất là con bé con côi cút, thiếu tình thân. Lầm lì cứng cỏi, ra vẻ tự lập bất cần đời chẳng qua chỉ là cái vỏ cứng của con sò, để che đi phần cơ thể không xương, mềm nhũn, toàn nước mắt. Huyên ơi là Huyên, khổ thân chị.

Lâm bày cho Huyên khi nào gặp chuyện gì làm mình căm ghét thì kiếm chỗ vắng chửi cho hả giận, chửi tục tối đa. Chửi một lần không bớt thì hai ba lần, cốt nhất là đừng để trong lòng.Chửi xong sẽ nhẹ hẳn, đơn giản như người đau bụng mà đi cầu được. Huyên nhăn mặt, khiếp quá. Nhưng chị cũng thử, và thấy hay thật cái cách của Lâm.

Người đầu tiên mà chị nghiến răng chửi lầm thầm một mình đồ quỉ sứ, đồ chết đói chết khát, đồ ăn cắp là mẹ chị - bà Hảo. Bà xách lên nhà trọ của Huyên một con gà, cắt tiết. Xưa nay có cảnh mẹ con nấu nướng này bao giờ. Bà bảo dạo này Huyên gầy quá, lúc bé Huyên thích miến gà. Con gà không phải mua, Huyên cứ ăn khỏi trả tiền lại. Ai cho? Làm gì ai cho, gà nhà Sáu Xu xổng chạy sang thì bắt thôi, không ai thấy. Thế là mang lên đây. Trời ơi, đói chết đâu mà phải ăn cắp. Ai bảo mày tao cắp, tự nó dẫn xác vào, không bắt có mà ngu. Đoạn đối thoại này chị dấu biệt Lâm.

Những tưởng chửi thầm chửi lén chỉ là cách tháo ngòi nổ năm thì mười họa mới xài, ngờ đâu lại đắc dụng thường xuyên. Người chửi là con và người bị chửi cũng vẫn không ai khác ngoài bà mẹ. Lần này Huyên chửi thầm không hả, chửi ra miệng luôn, gào to lồng lộng cho cả làng cùng nghe. Kệ, cứ vạch áo lên, ai muốn xem lưng cho xem luôn. Lâm phải can, nói nhỏ thôi, người ta không coi lưng mà người ta thưa cảnh sát chị làm rối trật tự, vô tù đó. Mà sao chị cứ xía vô chuyện bác gái. Huyên tròn mắt nhìn Lâm, tự dưng muốn đấm cho đui hai con mắt rặt tròng trắng ngu si của hắn. Tại sao hả? Tại bà già quỉ sứ, ly dị từ hồi xửa hồi xưa, ông già năm thôi bảy đỗi nài mụ tái hợp, mụ nhổ nước miếng ngoảy đít bỏ đi. Ổng không có ai, con cái đi hết, bịnh nằm chỏng cẳng trên nhà thương, hỏi sao đừng có người khác. Mười mấy năm không tới lui, khi không bữa ổng về đám ma thằng Thành, bả thấy bả đeo miết. Rồi đám cũng không cho ổng trở lên, cầm ổng ở cả tuần. Huyên rót ly nước, uống một hơi. Chuyện đang sôi lên bỗng im bặt nặng nề. Ngoài kia mặt trời cũng tắt, giấu mình sau đám mây đỏ hây hây để khỏi nghe chuyện vớ vẩn của con người. Huyên rũ buồn, quên cả việc quá giờ đi học, quên cả việc cô đang khóc không phải ở cửa sổ nhà mình. Lâm ôm vai cô, kéo mái đầu nóng hổi, dâm dấp mồ hôi của Huyên lại vai mình, cứ khóc, khóc to lên cho nguôi giận, Huyên à. Huyên gạt tay Lâm sừng sộ, xin lỗi, không lớn hơn tui, đừng làm bộ này nọ. Rồi bỏ đi. Con sò đã khép miệng. Nó tự chữa vết thương của mình.

Hai ba năm liền bỏ ngoài tai mọi tiếng khuyên can, bà Hảo lao vào chinh phục lại ông chồng cũ, cũng khí thế tràn đầy như ngày cương quyết bỏ đi. Ông Hảo, bố Huyên, không thể gọi là tốt với những tội lỗi Huyên từng nói có cho xe tăng quần nát cũng chưa xứng. Nhưng được cái ông ít miệng, nhẫn nhịn, cho nên chị em Huyên không ai gần nhưng va chạm bố con thì hầu như không có. Không đi lại thăm nom con cái mặc lòng, ông vẫn có mặt những khi vai trò làm bố nhắc ông phải hiện diện cho đủ lễ. Bà vợ cũ đeo riết, đòi ông phải nghĩ lại tình xưa, bà nhân ngãi mới cũng xắn tay áo mài dao để “chơi nhau một mẻ xem chồng về ai”, các con đứa vun vào đứa kéo ra, ông cứ như gà mắc tóc giữa đám đàn bà ầm ĩ. Huyên biết mẹ cô đơn quá, và nhìn mọi việc đơn giản quá, độc đoán quá. Chị thương mẹ nhưng thấy bà rạc người đi vì ghen tuông, cơm nước không ăn, mắt mũi long xòng xọc như hóa điên thì cũng hãi, mà cũng thấy kỳ. Già mà không nên nết là thế này đây sao! Bà mẹ Huyên tự tin tuyên bố, thằng cha mày như miếng ruộng tao bỏ lâu không cày, nhưng không phải vì thế mà con nào đắp đập be bờ cũng được, tao lần này đích thân xuống làm đồng lại, rồi mày coi. Nhưng tại sao mẹ phải làm thế. Bà Huyên cười như khóc, rồi đến khi già như tôi chị khắc biết. Dẫu gì cũng là vợ chồng từ hồi mười mấy tuổi với nhau, con chết có con sống có, cháu nội cháu ngoại có. Đánh nhau tóe máu là lúc trẻ, còn già thì phải sớm hôm luẩn quẩn chăm nhau. Có nghĩa là ông nên về lại với bà, đó là đạo lý. Bà bảo vậy.

Huyên muốn chết cười vì cái cách thực thi đạo lý của mẹ. Kiểu gì mà bay mất cái nhà, chồng chẳng thu hồi được thì chớ, bản thân còn cao huyết áp xỉu lên xỉu xuống, tưởng phải ra tha ma mấy bận. Đối đế chị phải để bàvề ở chung sau khi hỏi Huyến, Huyến lắc, hỏi Tuấn bé, Tuấn bé làm thinh. Chị thở dài, mẹ có bốn đứa con thì chết một, hai đứa bay như vậy, tao cũng vậy nữa thiên hạ chửi cho thúi đầu. Thôi thì tao lãnh.

Lâm mượn đâu chiếc xe ba gác, ngày bà Hảo dọn về nhà Huyên, anh ta phụ chở đồ và đùa:

"Lần này tui làm công quả, mai mốt tới tui cưới vợ, chị cũng phải nhớ trả nghĩa cho tui nghe."

Huyên hỏi ngạc nhiên:

"Nói thiệt chơi, Lâm?"

"Ai nói chơi. Rằm tháng sau má tui bỏ lễ bên nhà gái, cuối năm tính luôn."

"Cô nào tốt phước vậy?"

"Không phải cô, bà này goá chồng. Chồng bả là chỗ bạn bè với anh Ba tui. Cũng xấu nhưng hiền, làm ruộng giỏi lắm. Là cũng nghe má nói vậy thôi."

"Tính sao mà ưng ngang xương."

"Tính cái gì, lấy đại. Tui ba mươi mấy mà tối nào cũng nằm không. Chị tính ngó lên bộ dễ lắm chắc, mặt mũi tui vầy, bà nọ bả chịu thời cũng đã quá mừng."

Huyên thở dài, chuyện vợ chồng của anh ta giống mua hàng second hand. Mong không phải mua lầm chiếc áo len trong khi cần chiếc áo khoác mỏng mùa hè. Còn chị, chị không hứng thú hôn nhân nổi nữa sau khi chứng kiến cảnh bà mẹ hồi xuân theo kiểu ngựa chứng. Từ giờ trở đi ở chung chắc còn khổ nhiều. Chị than với Lâm như vậy. Cây đời của Huyên ngày một trụi lá, các cành to cành nhỏ gẫy mọt dần. Mỗi năm qua đi chị lại ngậm ngùi gãy thêm một nhánh nào đó. Dậy năm giờ sáng, đi làm sáu giờ, bảy giờ tối về xách theo những thứ lấp lánh màu sắc vui vui mua đâu đó. Ngồi coi ti vi, ngáp dài giữa tiếng lục đục dọn rửa, ca cẩm trên trời dưới đất của mẹ. Chín giờ đi ngủ. Chiếc xe tăng bắt đầu béo dần, lầm lũi giấu những cơn thịnh nộ dưới lớp vỏ thép đen thui. Thỉnh thoảng bà Hảo và chị cũng có những cơn cãi vã kết thúc bằng nước mắt của mẹ và vẻ khốn khổ của con. Cả hai đều khổ tâm, đuối sức vì chịu đựng nhau dai dẳng. Giá mà chết được! Mỗi tháng Huyến và Tuấn bé gửi tiền cho bà tiêu thêm. Bà kêu ít. Huyên sẵng giọng, đến lúc con bằng tuổi mẹ bây giờ đứa nào cho. Mẹ như vậy sướng rồi kêu gì nữa. Muốn có thêm thì cố nhúc nhắc chân tay lên. Thế là bà Hảo vật mình vật mẩy, hôm sau ra ngồi đầu hẻm với cái cân, khai trương tấm bảng thu mua báo cũ hai ngàn một ký. Bà dỗi.

Cuộc sống phải tô nhiều hơn nữa màu đỏ màu vàng thay vì xám đen u tối. Một bài hát đã viết vậy. Huyên cũng biết vậy nhưng không thể làm. Chị thấy tương lai như con rạch đen thui khô nước lừng lững hiện ra trong những giấc mơ về sáng, mà để khơi giòng cho nó người ta chỉ đưa cho chị chiếc cuốc nhỏ xíu. Chị khóc tuyệt vọng khi ra khỏi cơn mơ. Giường bên bà Hảo vẫn ngủ. Ôi trời! Gánh nặng của đạo lý sao mà nặng trĩu vô hình. Chị không được chọn lựa để chào đời, nhưng lại phải có nghĩa vụ với người sinh ra mình. Không có chút tình cảm ấm áp tự nhiên nào với mẹ nhưng cứ phải vì dư luận chung quanh để gắng gượng màu mè hiếu thảo. Chị hét to về sự khổ sở này trong câm lặng bao nhiêu lần bà Hảo làm sao biết. Bà ngủ ngon thế kia. …

Con Cúc Tần, con gái thằng Thành xuất hiện ở nhà Huyên không báo trước. Chị nhìn nó xa lạ. Bấy lâu nó ở với mẹ, thi thoảng đám giỗ bố hay tết nhất mới đáo qua thăm bà nội và các cô chú. Huyên nhiều khi quên mất nó. Vậy mà bây giờ nó ngồi đó với cái xắc quần áo, chưa tới mười lăm tuổi dám bỏ nhà đi, khá, nhưng có chuyện gì? Nó nói mẹ nó đã quyết định đi bước nữa, nó không ghét nhưng không ở chung với gia đình mới của mẹ. Nó muốn về bên nội tự lo thân, không học nổi thì buôn bán. Hai triệu đồng làm vốn bước đầu đủ không cô Hai, con để dành lâu lắm, nay mới xài. Huyên ừ. Chị chưa biết con nhãi này nhưng điệu bộ già giặn hay hay của nó làm chị nhớ lại mình thời trước. Để xem cho nó làm cái gì thì hợp nhỉ, không lẽ ra đầu hẻm ngồi bán nhì nhằng hay thu mua giấy báo cũ với bà Hảo. Hay hỏi thằng Tuấn cho nó lên trông cháu nấu cơm. Hay bảo chồng con Huyến cho ngồi dán nhãn bao bì dưới cơ sở chế biến. Đối đế nó không ưng cũng có thể gửi vợ chồng Lâm, dạo này quán ăn sân vườn của tụi nó đang thiếu người. Cuối cùng, Cúc Tần chọn ở lại nhà bà và cô. Con bé biết thân, chịu khổ giỏi, lại cơm nước tươm tất. Hai mẹ con Huyên ít đấu khẩu hẳn. Đi làm về Huyên đã bớt im lặng, bà Hảo cũng dịu dàng hơn. Cúc Tần và bà hùn vốn bán hàng ăn, say sưa bận rộn. Huyên thở ra nhẹ nhõm, cứ như trời gửi cho mình một thiên sứ không bằng!

Huyên lén ra bờ sông vứt xuống đó gói thuốc mà chị đã ngần ngừ có khi định uống, có khi định cho bà Hảo uống giả làm thuốc bổ, vứt cả những câu chửi tục tằn, chửi số mình khổ, chửi bà mẹ mất nết, chửi ông bố, chửi đời. Chị biết mình đã vác xong cây thánh giá khổ hình. Bà Hảo đã có Cúc Tần hợp tánh. Cúc Tần cũng tự chọn bà như nơi nương tựa tinh thần duy nhất. Họ là tay là mắt cho nhau không gượng gạo, trầy trật như chị suốt chục năm qua. Con sông đang kỳ nước lớn, sóng vỗ vào bờ nghe như tiếng cười. Chị nhìn xuống mặt mình in trên nước. Thật dị thường là một gương mặt sứt môi. Của ai, không phải của Lâm, chính chị. Huyên toát mồ hôi. Chung quanh vắng vẻ bóng người. Tiếng xe chạy cũng không vọng tới. Huyên cúi nhìn lại, cũng vẫn hình ảnh chị với đôi môi sứt trên sóng nước dập dềnh. Chị sờ tay ngâïp ngừng lên mặt, run run. Quái! Đôi môi trong thực tế không hề sần sùi dị dạng, vẫn liền lạc mịn màng, cái nào của mình đây, sứt hay không sứt? Nhặt viên đá Huyên ném xuống nước, hình ảnh bên dưới nhanh chóng hiện lại sau những vòng sóng lan. Nó nhìn chị, không nhận ra sao, chị đó! Lâm sứt môi ai cũng thấy xấu. Nó khổ nhưng rồi vẫn lấy được vợ và sống tử tế. Vợ nó không khó chịu lâu, chị ta chấp nhận cái môi đó. Còn chị với cái môi bị cha mẹ rạch đứt từ tuổi thơ, chị đã không thể không khâu nhưng đồng thời lại không thể khâu đẹp. Và rồi cứ loay hoay nguyền rủa, thở dài, định giết đi con người làm khuôn mặt mình bất toàn, làm cuộc đời mình vì thế mà tàn tạ dần. Mẹ chị là người sống theo bản năng, buồn giận thì bỏ đi, cần thiết thì đoạt lấy, đau thì khóc gào, vui thì hớn hở nhất nhất không kìm nén, đắn đo. Chị coi khinh kiểu sống ấy, chọn lấy một cách khác cho mình, theo lý trí. Không yêu thích mà vẫn làm hết việc này việc nọ vì lý trí bảo đúng, nhưng trong thâm tâm, chị biết những việc ấy là gánh nặng, và chị căm thù. Không thể sống bản chất con người trần tục mà cũng không thể vươn lên cái cao thượng chân thực, đôi môi tâm hồn của chị càng lúc càng dị dạng, có điều khi soi gương chị không để ý, còn đi thương hại đôi môi anh chàng Lâm, Huyên chảy nước mắt, hai tay chai sần, nổi ngoằn ngoèo gân xanh rũ xuống bất động. Tâm hồn chị- một tâm hồn sứt sẹo tật nguyền- đang bị lộn trái ra đau buốt, run rẩy. Nghiến răng chị đứng dậy, lảo đảo ra sát mép nước. Đành là vậy, chỗ này là bãi biển nương dâu ngàn năm trước, bao số kiếp qua đây lặng lẽ, và bây giờ là chị. Không ai bên cạnh để nhìn chị cầm sào đẩy chiếc thuyền sinh mệnh của mình trôi. Khó khăn chi, chỉ đóng các giác quan lại như tắt đèn đóng cửa ngôi nhà, vứt chìa khóa xuống giòng nước kia. Nhưng giòng nước nổi bọt, vật mình tung sóng vứt chị trả lại mặt đất. Nó gầm lên, không biết sống thì biếât chết được sao! Đừng giao tâm hồn lệch lạc của nhà chị cho ta. Nước sông không phải là cam lộ mà tẩy khổ được cho chị. Huyên lắc đầu, chỉ là tôi muốn vá lại tâm hồn mình, bước qua biên giới của có thể và không thể. Cho tôi xuống với... Sông không đáp, nhờ gió kéo mình lùi xa, mặc cho Huyên lao theo vội vã.

Ở nhà hai bà cháu Cúc Tần đi bán về, đồ đạc rửa dọn xong từ lâu, mâm cơm phần Huyên vẫn lạnh ngắt trên bàn. Bà bảo, cô mày không phải lo, đi thế chứ đi nữa cũng không việc gì. Chắc vớ được thằng nào rồi. Chẳng còn sợ già xồng xộc, cho nó đi thoải mái.

PHAN THỊ NHƯ NGỌC

Home