QUÁN CU TOE
Nhã Ca

Phong pháo của Cường và các bạn mang tới mừng giao thừa nổ ròn một hơi. Quả là điềm hên lúc cùng quẫn. Chỉ vài tháng sau tết, SớmMai ra tù. Cửa hàng 142 Đồng Khởi, bây giờ thành tiệm bán nước rau má xay.

Được vậy, nhờ Dì Nga, cô hàng phở Thủy Tiên cạnh nhà, thu xếp dùm với phường khóm, bỏ vốn cho chị em Sớm Mai:

“Em phải uốn ba tấc lưỡi, lúc nóng lúc nguội. Xong rồi. Cứ để tụi nhỏ bán sinh tố. Miễn chị đừng ló mặt ra nhiều. Từ từ em thu xếp.”

Nghe mấy mẹ con đã về lại được nhà, bà Vũ Quốc Thông tới. Thấy quày bán rau má của lũ nhỏ lỏng chỏng, bà kêu:

“Này, đằng nhà có mấy cái bàn, ít ghế đẩu. Lại mau. Cái nào còn dùng được là khiêng đi dùm cho. Bán rau má, tiền đâu mà mua máy xay sinh tố?Đây rồi. Có ngay. Bà ngoại có tới hai các máy dùng để xay nước trái cây. Chia bớt cho một.”

Sớm Mai kiếm đâu ra một miếng bìa cứng, mấy mảng giấy mầu, nắn nót tô vẽ rồi dùng kéo cắt dán thành hàng chữ to tướng: Quán Cu Toe. Vậy là bảng hiệu được trịnh trong treo ra phía ngoài cửa. Toe là tên gọi ở nhà của thằng út Hưng Chấn, sinh cuối 1974.

Dì Nga tìm thêm đâu được cái bào nước đá, mang sang.

“Chị cũng đừng chường mặt ra nhiều. Cứ để bà ngoại với xấp nhỏ. Bà già, con nít, họ khó xử hơn. Chị mà để tên trưởng công an thấy là sinh chuyện nữa.”

Cũng may, hắn còn bận mê mệt với cái khu vực bán hàng ở đường Huỳnh Thúc Kháng, ngay sau lưng trụ sở Công An Phường. Khu buôn bán càng sầm uất, sở hụi hắn càng lớn.

Chủ Tịch Phường mới đổi tới, người miền Nam cũ, ăn nói xuề xòa, có vẻ khác cánh với tên trưởng công an béo phị mặt mỡ.

Mấy mẹ con, nhờ Nga dàn xếp, đã tạm yên. Dần dà, có được mảnh giấy tạm trú cứ ba tháng một lần, khỏi phải đi về lén lút nữa.

Hồng Dương, nhà báo, bạn tù cùng được thả ra một lần từ T20, ghé quacùng với hai người đẹp. Đề nghị:

“Thấy điệu bà làm không xong rồi. Để tụi này hợp tác, cùng đỡ đòn với bà.”

Bàn ghế được mang tới thêm. Nhờ có hai người đẹp phụ giúp, quán quả thật có đông khách hơn chút ít. Vậy mà tới kỳ cộng sổ, lần nào Hồng Dương cũng phải móc túi bù lỗ khoản tiền thuốc lá bạn ta đốt thành khói.

Chẳng thể dựa vào nhau mà sống nổi. Đành:

“Thôi. Khỏi cần tính sổ sách chi hết. Phần tui còn lại bao nhiêu, bà cho góp mua tí quà thăm nuôi ông Từ. Từ nay, bà làm lấy một mình. Bọn này kiếm đường binh ngả khác.”

Ngả khác của chàng là tính kế vượt biên. Từ đó, lúc biến, lúc hiện, khi thì kiếng đen bự tổ chảng che mắt, khi thì quần áo lè phè như công nhân chờ chết đói.

Quán Cu Toe lai rai qua ngày. Đêm sinh nhật Sớm Mai 1980, bọn nhỏ quyết định họp mặt mừng chị. Cây đàn dương cầm cũ lại được phủi bụi, cửa sắt kéo lại, quán đóng cửa sớm. Cô em ca sĩ Thanh Lan, có chàng Dũng hộ vệ, ghé nhà “hát mừng cháu Sớm Mai” một bài, trước khi đi trình diễn. Ba má Tùng, chú Đặng… rán ở lại nghethêm bọn nhỏ hát bài ca sinh nhật tự biên tự diễn:

…Ta ca tình ba má đầy tấm bánh sinh thành
Ta ca tình chị em, từng ngọn nến long lanh
Ta ca êm, hơi thở ta: bánh ngon
Ta ca vang, tâm hồn ta: nến thắm
Ca đi em, ca đi anh
Ta chia nhau từng miếng yêu thương…

Lời ca, vẫn cung Đô trưởng, được bọn nhỏ chuyển nhịp bằng tiếng vỗ tay, nối sang bài ca sinh nhật quen thuộc: Happy Birthday To You.Tiếng vỗ tay. Tiếng hát theo đông đảo, mạnh mẽ. Ở đâu ra nhiều vậy? Ngay phía ngoài cửa.

“Chào các bạn.”

Họ là ai? Liên Xô. Ba Lan. Đông Đức? Cả một đoàn…ba, bốn, năm…sáu. Tự nhiên chưa, một anh chàng tóc vàng tự động đẩy rộng cánh cửa sắt, họ đã bước hẳn vào nhà.

“Chào các bạn. Chúng tôi không phải Liên Xô. Chúng tôi ngườiThụy Điển…”

Cô đầm tóc vàng, trẻ nhất trong đoàn, đẹp như tài tử xi nê, nói tiếng Việt sành sõi, dẫn đầu đoàn người tràn vào nhà.

“Tôi tên Mi-A. Chúng tôi đều đến từ Thụy Điển. Các bạn hát hay lắm. Cho chúng tôi cùng hát…Hei…Happy Birthday To You.”

Bài hát quen thuộc lại vang lên. Một anh chàng tóc vàng cao như cột đèn ngồi vào dương cầm cùng đàn với Sớm Mai. Những người khác vỗ tay cùng hát với bọn nhỏ. Tiếng đàn, tiếng hát, tiếng cười tự nhiên của những người khách lạ làm buổi họp mặt bất ngờ mau chóng thành thân mật.

Sinh nhật nghèo.

Khách Thụy Điển vui vẻ chia nhau mấy miếng dưa hấu đỏ. Sớm Mai, với vốn tiếng Anh ăn đong, tập cho cô Mi-A phát âm tiếng dưa hấu.

“Dơ hơ. Dưa hô. Dưa hâu…”

“Không hơ. Không hô. Không hâu. Hấu. Dưa hấu.”

“Hâu…Hấu. Khó. Khó lắm. A, dưa hấu. Dưa hấu Việt Nam béo. To béo. Thụy Điển gọi là Mê lông. Dưa hấu Thụy Điển nhập cảng, gầyốm. Ốm nhiều…”

Dưa hấu béo. Dưa hấu gầy. Bọn nhỏ khoái trá, hăng hái tiếp tục cahát theo yêu cầu của đoàn khách Thụy Điển. Những bài hát cây nhà lávườn lần lượt được biểu diễn. Bác Tùng nói tiếng Pháp. Chú Đặng nóitiếng Đức. Sớm Mai nói tiếng Anh. Mỗi lời ca kèm theo một câu chuyện: Bố làm thơ. Mẹ viết văn. Bố mẹ đi tù vì tội cầm bút, chị em dạy nhau học chữ A, chữ B, ghép vần thành chữ Ba, chữ Má:

…Má A Ba. Má a Ba. Cùng một vần A.
Má a Ba. Má a Ba là một bài ca.
La lá la la. La lá la la…

Sau những ngày không cha, không mẹ, không nhà. Mẹ từ nhà tù trở về. Chị em dạy nhau hát về mẹ:

…Sung sướng thay,
Chúng ta đang gần Mẹ
Trong mỗi phút âu lo, em thấy chưa
Có Mẹ nhìn ta

Sung sướng thay, chúng ta đang gần Mẹ
Trong mỗi giấc ta mơ
Em thấy chưa
Có Mẹ đợi chờ…

Bố đi đầy. Từ rừng núi xa xôi, có cơn gió thổi về, hòa với lời ca của lũ con mừng sinh nhật mẹ:

…Mừng sinh nhật Má
Nào ta cùng ca
Bài ca của Ba
Bài ca mừng sinh nhật Má
Biết bao tình yêu đậm đà

Má ơi Má ơi Má nghe nè
Chúng con hát theo gió xa về
Mừng sinh nhật Má
Gió thơm những hoa cùng lá
Khúc ca của Ba…

Sớm Mai giới thiệu bằng tiếng Anh bài ca chung của mấy chị em, soạn cho nhau sau khi bị đuổi học vì lí lịch bố mẹ.

Bị đuổi học? Mấy khuôn mặt Thụy Điển ngạc nhiên. Con nít không được tới trường? Tại sao? Vì lỡ có bố mẹ bị ghép vào thành phần phản động. Thở ra: Chuyện khó tin, chỉ có thể nghe được ở xứ Việt Nam. Không thể giải thích gì thêm vì bọn nhỏ đã hát:

Bao nhiêu phân ly với cay đắng ta chịu đựng
Chỉ làm cho lòng ta thêm sắt son
Chỉ làm cho đời ta thêm sức sống
Bao nhiêu chông gai cùng mưa nắng đang chờ ta
Chỉ làm cho tình yêu thêm thiết tha
Chỉ làm cho niềm tin thêm mặn mà

Đến lượt khách Thụy Điển trổ tài, một anh chàng cao ngồng, ôm đàn ghi ta, đệm cho bạn hát. Ca hát. Trò truyện. Từ bao giờ, chú út Toeđã nhanh chân trèo lên đùi người đẹp Mi-A. Mỗi bàn tay Thụy Điển kéo một đứa nhỏ vào lòng. Hỏi tên, ghi chép. Nghe Sớm Mai nói Bố làHội Viên danh dự của Văn Bút Thụy Điển, Mẹ là bạn của MarianneEyre, Tổng thư ký Pen Thụy Điển, Mi-A nói với anh chàng tóc vàngtrầm ngâm ngồi bên cạnh: Đây là một ngẫu nhiên kỳ diệu.

Xong phần Sớm Mai đàn Chopin. Chia tay. Mi-A ôm hôn từng người.

“Ta là bạn nhau. Chúng tôi sẽ trở lại.”

Mi-A nói, còn rán xiết chặt tôi trước khi quay đi. Khuya lắc, khuyalơ. Đoàn khách Thụy Điển đã khuất bóng, đường phố vẫn hoàn toàn yên tĩnh, an lành tới mức như chua bao giờ thấy.

Nhiều năm sau, tôi sẽ còn ngạc nhiên mãi về buổi tối lạ lùng này. Thật khó mà hiểu nổi cái gì đã khiến cuộc tụ họp đông đảo, om xòm đến vậy mà không bị công an phát giác, cũng chẳng bị hàng xóm báo cáo.

Mi-A trở lại nhiều lần. Khi biết chú Toe sáu tuổi, mê mẩn vì cô, đã cả cười ôm thằng bé quay một vòng, thủ thỉ bằng tiếng Việt:

“Lớn mau. Lớn mau. Tôi đợi.”

Chính là từ Mi-A, biết bao bạn hữu Thụy Điển đã liên tiếp tìm tới.Tom Hansson, nhà báo Thụy Điển, thêm mấy nhà báo Canada, Úc. Phải nói gì với họ?

“Tới luôn đi, cô ạ. Anh em mình phải nói thay bạn hữu. Tôi ở cạnh cô. Vào tù lại là cùng chớ gì?”

Anh Trần bảo tôi. Vậy là cuộc tiếp xúc đầu tiên với các nhà báo phương Tây được thu xếp khẩn cấp. Anh Trần tự tay đưa ra bản tuyên bố, với đầy đủ danh sách những nhà văn, nhà báo Việt Nam bị Cộng sản bắt giữ.

Tin tức bên ngoài cho hay chị Minh Đức Hoài Trinh, các anh Trần Tam Tiệp, Nguyên Sa đã lập lại được Văn Bút Việt Nam Hải Ngoại. Tình trạng Nhà Văn Việt Nam bị cầm tù làm xúc động thế giới. Nguyên chủ tịch Văn Bút Quốc Tế, Thomas Von Vegesack, đích thân điềuhành Ủy Ban Quốc Tế Các Nhà Văn Bị Cầm Tù.

Cũng đúng như Mi-A từng nói: Sự ngẫu nhiên kỳ diệu. Anh bạn nhà báo Tom Hansson, mang cả uy tín tờ nhật báo số một của ThụyĐiển ra bảo vệ cho chị em Sớm Mai trong cơn nguy khốn. Anh bạn Sten, đi về giữa Saigon – Stockholm, mặt mũi lạnh tanh, không một nụ cười. Vậy mà sau này, Marianne Eyre kể: Lần nào về, Sten cũng đích thân tìm gặp PEN để nhắc nhở, thúc dục.

Tất cả hết lòng. Thủ Tướng Thụy Điển Olof Palme đích thân bảolãnh. Katherine Von Heidenstan, Bí thư thứ nhất Tòa Đại Sứ ThụyĐiển từ Hà Nội vào thăm. Giấy nhập cảnh đặc biệt cho gia đình đề ngày 15.5.1984.

Rạp xi nê Măng Non, đối diện nhà, chiếu phim “Vụ Án Hồ Con Rùa”, tuyên dương thành tích các chiến sỹ công an xuất sắc trong vụ bắt giữ bọn biệt kích cầm bút năm 1976. Quán Cu Toe có lẽ nhờ đó mà đông khách.

Một lần, bỗng thấy lũ nhỏ ôm bụng cười rũ rượi. Sớm Mai:

“Mẹ ơi. Cái bảng QUÁN CU TOE của mình, chẳng biết ai gỡ mất chử E từ lúc nào không biết. Hèn chi ai đi qua cũng ngó vô nhà mình.”

NHÃ CA

Home