|
||
|
by Nguyen Xuan Hoang
Rappelle-toi Barbara
1 When the blue car drove through the street puddle, my shirt was splashed with water and it evoked a memory of your laugh, sharp and dry. All at once I felt as if our happiness had too been doused like a person walking in a torrential rain. Do you still remember when our car broke down near the Vietnam Veterans’ wall on Constitution Avenue on that summer afternoon, and we sat on a green rock at the foot of the bridge spanning the Potomac River, watching the current? Perhaps the river has iced over by now and the birds -- I don't know what they're called -- perhaps they’re waddling around on the icy surface? Have you ever pulled over on 21st Street on your way home from work one evening, strolled on the lawn where American high school students play soccer, and gone to sit on the rock where you might hear once again the frenzied breathing of two people meeting for the first time in more than ten years? When you wake up in the morning, do you have to wade through the snow in the front yard, with your jacket, your scarf, your knit cap, your gloves and a thermos of boiling water to pour over the frozen lock on the car door, and then turn on the ignition key and wait for everything to defrost before you can go to work? Coming home from Washington on the beltway in the evening, do you still run into traffic jams when you turn onto the street in the direction of Backlick Park? And Springfield, your town, has it been covered under the cold white of the God of Winter? Yesterday, at the other end of a long distance call, I heard you talk with your co-workers, your voice soft and fluent like a native speaker. And me, with my spotty English, always having to think before I speak, stringing words together while grappling with my pronunciation, like a person struggling up a slope hauling a big bag over his shoulder, not being able to make myself understood. But it doesn't matter, because I’m living in the middle of a Vietnamese community and I still speak Vietnamese exactly like I used to do back in Saigon. I still speak Vietnamese like a person who has never left the country, even though a black family lives on one side of my house, a Korean on the other, a Mexican in front and a Filipino at the back. A friend of mine who lives in the northeast chides me for choosing such a house! He warns me that my children will all become delinquents, failing school, and joining gangs...Perhaps everything he’s said is right, but...for people who have lost their homeland, any place that still has a little color, a little taste, a little culture is appealing enough. I'm not a picky person. Right? A French or a German person, or generally speaking, any European, comes to America already having a common denominator -- the same skin color, same hair color, same height and same weight, same build and same ancestors. They only have one last barrier, language. But this isn't that difficult to overcome. As for us Asians, with yellow skin and flat noses, a humble height, slight build, hair pitch black, eyes a sad brown...We are total strangers to natives here. No matter how hard we try, we’re still a minority group speaking English. We’re Americans, but ones who speak very little English. Our children and even we our selves will become American citizens, of course. But how much longer will it take for us to become Americans like others? Could it be after three or four generations, mixing up many times, this husband marrying that wife? Three or four generations, like the Japanese or the Chinese are now, with some of them becoming members of Congress, cabinet secretaries, governors, professors, scientists...but they’re still Asians in public and private. In traditions, they want to go back to their roots. In manners, they want to be assimilated with Americans. In spite of that, no American says that these minorities are American, and back home, no one calls them compatriots any more. As for us, when that time comes, what ethnic group will we resemble most in this multiracial country? Oh, why do I say these silly things to you! I know that I miss you, I miss your smiling brown eyes, I miss your long neck, like a figure in a painting by Modigliani , I miss the soft hair on your temples. The long strands, the short strands. That, I miss and love. Once you said to me "if we can't get married, we'll still love each other for thousands of years." (footnote here) Right now it’s as if I can still hear you begging me to slow down as I steered the car onto the exit ramp from interstate 405 onto highway 22. Do you still remember that very night when we returned to Westminster? You and I had stopped at Nguyet Cam coffee shop and listened to the throaty voice of an attractive woman in black and the sound of a melancholy saxophone played by a middle-aged man. My black coffee, your soymilk, and our situation! The light was too dim to light up your face but my memory is still full of your shining image. I had chain-smoked Pall Malls in that coffee shop, burying you in that space filled with toxic gray smoke. I suppose you had stirred up the memory of those days in Saigon when we had just gotten to know one another. Then, our sweet love was spiced with the bittersweet taste of tear gas canisters. When the first night of city curfew went into effect, we had been out driving on Hien Vuong Street. The streets that were off-limits had been blocked with barbed wire. A patrol jeep had driven past us while we were hurriedly kissing each other goodbye, since early the next morning I would have to go back to my unit. The tamarind trees lining both sides of Gia Long Street had been a witness to our passionate love. Everything is gone, the sandbags stacked in a pile on the corner of an intersection, with black muzzles sticking out in all four directions. Also gone is the terrifying siren announcing the midnight curfew. That night I had stopped the car at a snack bar by the name of Ohio, letting you off at the corner of Nguyen Van Gian and Phan Thanh Gian. I drove home like mad speeding like a reckless racecar, and the deserted streets of war were filled with your image. Now, ten years later, seeing each other again in winter, in the capital of the largest, wealthiest, most peaceful country in the world, how far we are from each other! Why? 2 When the car zoomed by, the water in the gutter splashed up and the sound of your laughter escaped with a gust of the wind, making me think you. About you, and the sound of broken laughter. You, with our hopeless love . About you, with all the worries and fears. Why couldn't it have been someone else sitting next to me in the Edwards movie theater in South Coast Plaza? Our fingers intertwined because we knew that in a few moments we would have to say goodbye, perhaps forever. The painful silence oppressed us, making us each try to utter words that were meaningless. "Out of Africa”-- it was a good movie. At one point, you agreed with me, but as the movie went on you formed your own opinion. The ending of the movie was the thing you hated most. You criticized the director as well as the screenwriter. I loved the magnificent scenery of African mountains and forests, and enjoyed the movie’s music and sound. Once, you asked me if I still remembered the move "L'Insoumis" which we had seen the day I was on leave from Ban Me Thuot and we had gone into a dilapidated old movie theater in Cholon. How could the heroine, a cold and obstinate lawyer, have fallen in love with such a sinful man at first sight? At a fork in their love affair, the man and woman, two French who had loved each other in Algeria, hadn’t known what decision they would have to make. Just like you and me, two Vietnamese in America, we didn't know what decision to make. We were like leaves on the surface of a river in the flood season. "Let it be!" You said so! But that wasn't your real thought, was it? You, who bows to tradition, public opinion, living behind high walls and locked gates...Did we love each other, or not? Neither of us could answer that short and routine question with any certainty. You said that those ten years had stolen all of your youth, your girlhood. Those ten years had blown away the yellow pine pollen of illusions that a man like me couldn't be without. We were standing on a beach and the waves of forgetfulness were eroding the rock of memory that stood at the feet of the present. Just like drivers on a freeway, we could only move forward, move forward forever, at a high speed that had been pre-determined. We could neither move faster nor slower, able to get off at the next exit, but unable to make a sudden u-turn upon seeing an acquaintance driving in the opposite direction on the other side of the freeway. Do you remember Saigon in those days, when I came to visit you while on leave, not daring to step into your house? Instead I would sit in that cheap coffeehouse across the street, drinking black coffee and smoking raisin-scented Pall Malls down to their filters. And it seems to me that once you stood me up because that day your father had changed his mind and didn't go to the racetrack as you had said. A fierce rain had soaked the sidewalk coffeehouse and left me waiting in anger. My coffee had become watered down with raindrops dripping from the military tarp, but my thoughts were always filled with your image. The day before I left our homeland ten years later, that coffeehouse was still as it had been in those days, with only two differences: the owner had fled the country and the coffeehouse had grown even more dilapidated. You asked me where I was going this weekend? Down to San Diego to visit Sea World, or up to San Francisco to see the Golden Gate Bridge? And the famous Las Vegas casinos, you said we should go there just to look at them. Thank you, for surely one day I will go, but right now it isn’t possible, even though this country has many magnificent places and any one of them is worth a visit before we die. It’s because very early in the morning, when the entire city hasn't quite awakened, I have to deliver the Times and in the afternoons I work for a big-name Vietnamese boss cutting grass. You said that out here, there were so many fun things to do, so much entertainment, that perhaps every weekend I would lose sleep and be tired. Sure, I lose sleep and am tired. But it isn’t from dancing and squandering my time. The disquiet of my heart has made me like that. Please don't be angry with me if I fail to say that I don’t go to those places because I'm faithful to you, or that I avoid them because of my modest wages. No, that isn’t the reason. I don’t go to those places because I don’t want to. That's all. Do you think I'm too pessimistic? Or do you think that I suffer from a sense of inferiority because of my poverty? Either way. I've always been a person allergic to everything that is snobbish. Can you believe what I'm saying? Do you still remember those days in Saigon, when I took you on the silver Lambretta, round and round on the red dirt roads in the university village Thu Duc? Weren't they the most beautiful roads, the most beautiful days for both of us? Where did we leave our sadness in those moments? The war ate away the flesh of our homeland, invading even my sleep and interfering with our love that had never known a day of peace. 3 When the blue car went through the puddle, splashing water onto my shirt, even my face, I suddenly realized that our love was also serendipitous. We had met by chance. Where, do you remember? It seems to me that the first time we met, you had gone with your schoolmates to visit the soldiers at an outpost and I was the swaggering platoon leader who had fallen softly when hit by the bullets of your eyes piercing my heart. That's right, it was only by chance that the two of us got stuck in a traffic jam at the foot of Kieu Bridge (you on the way home from school, and me on leave). When the red light kept us at the intersection by chance...But now, ten years later, that serendipity is no longer with us. Do you know, during the first days of May 1975, when all of Saigon was enveloped in the sound of a city gripped in its death throes, I had come to find you, but you had disappeared without a trace. The house was deserted, empty. The coffeehouse across the street suddenly had more patrons than ever, but everyone who sat there looked dazed, with their feet on the ground, but minds, who knows where. I squeezed myself in too and sat on one of the low stools among all the strangers to whom I nonetheless felt close because now we all had a common name: "puppets". The "puppet solider" was sitting here, but his "puppet" girlfriend had left, god knows when. When would we meet again? You should know that ten years ago, it was a difficult question to answer. I had boldly entered your house, pushed open the door to your room. What did I see? On your desk was a picture of you standing on the school grounds in a white ao dai, a conical hat. It had been taken out of the frame and I found two lines of a poem written by hand in Vietnamese, which seemed to have been written by you, maybe of Byron? I don't remember. ...Farewell, and if it's forever once again, farewell forever... Is it true that the poet Byron had written those lines? Probably they aren’t his. But it doesn't matter. All I needed was to get your message, and I didn’t care whether it was true to the original. And I understood that you had written those lines on the picture for me and those words carried your message to me. And you had signed your name as Barbara. Yes, it was Barbara and only the two of us understood this code. I'm still keeping it now, and perhaps you understand why, don't you? * The first day I got to know you, you had copied a poem by Jacques Prevert to give to me. It was a long poem without a comma, only a period at the end. It was a poem that I would have to remember forever and I have! Because it’s so intimate to us, that's what you said, am I right? ...Oh Barbara
You see, my mind is still lucid, right? Barbara, what are you doing at this moment? Barbara, did you know that the whole city had collapsed in deception and your departure had sunk me in the ashes of those parting words before death? I sat in your room for a long time, a long, long time. I had lain on the bed still full of your scent and felt as if I was covering myself with your passionate, warm body. I smoked the leftover Pall Malls from my pocket, and had consumed the bottles your father had left in the glass case until I was dead drunk. I pulled out all of the drawers of your desk in order to search for who knows what...if I was lucky enough...some more lines that you had written for me. There was nothing else, save the mess that you had left behind. Perhaps you had been in such a hurry before your departure that you couldn't do anything else. Barbara, from that moment until the moment I saw you again, ten years had passed. Was that period of time short or long in a person's life? Had it drunk up the cup of passion in me, a person who had been full of vitality? Had it caused the passionate love in you, a girl who had just matured, to fade away? When will those questions that have plagued me loosen their grip? 4 When the blue car zoomed past, squashing a tomato on the street, I felt as if our happiness had also been squashed. I remember your Porsche. It was a two-seater, with a modern radio cassette player, a vial of tranquilizers in the glove compartment, and placed beneath the stick shift, next to a nail file, a bottle of Yves Saint Laurent perfume with the smell of fresh lemon... You asked me whether I had sent my Datsun to the junkyard yet, and immediately you kissed me, so you wouldn't have to scold me. "Stupid, don't be mad at me, good heavens! I love you!" You said we should ignore what people thought, even though it was always you who said that we should avoid this street or that restaurant. You are an entanglement of contradictions. Do you still remember the night when the two of us drank expresso on the sidewalk of Newport Beach? The summer weather was hot, but that night in Newport Beach was as cold as wintertime. On the other side of the table, two Spanish-speaking Americans were kissing each other and you asked me why we couldn't act like them. But when I hugged and kissed you, you said "Don't, please don't." No! Perhaps we don't love each other. Perhaps we only love our fragile happiness. We are only clumsy hunters, shooting blindly at an invisible animal in a strange forest on the last night of the lunar month. 5 When I drove back on the street named Hazard, I ran a red light at the intersection of Euclid, and I got a ticket. No, Hazard doesn't just mean 'by chance,' it also means risk, danger. Is it because I had refused to understand the second and third meanings of the word hazard that I got a ticket? Oh, breaking the traffic laws in America is quite ordinary, like our love. Am I right? People say in this country, there are two frightening things, the police and taxes. Right. But in my opinion, there is something much more frightening, and that is our indifference. Oh, how can people be so unfeeling, so insensitive, so apathetic, so dispassionate? Perhaps you no longer remember that night at Thu Duc. We had walked around in the dark at an intersection to look for a drink shop to buy a soda for you. Soda? Do you remember? It was the first time I learned that a treatment for nausea was soda. Our outing had to come to an end because you were so tired. You had leaned on my arm all the way home and the steering wheel had lurched when we went by the Ha Tien cement factory. We had escaped death by a hair's breadth, but you knew nothing. If at that moment I had lost control of the wheel, suppose that the car would have lost its momentum and plowed into a truck carrying timber from Bu Gia Map. Perhaps we would have died two different deaths. You would have died without knowing it. And me, I would have glimpsed death like a flash before the whole sky became pitch dark. I waited for the grim reaper and his scythe. Oh, how terrifying it was between life and death, between the fragile light about to go out and the darkness like an immense net thrown over me in that fateful moment! Barbara, ten years have passed, your "young and swaggering” army officer---the one who had escaped death on the battlefield of Dong Ha, the one who had gone through life on terrifying Highway Number Seven, the one who had jostled onto a flight that had corpses lying beneath the plane wheels, the one who had tried every way in order to come back to you---in the end only saw the empty room with a picture taken out of the frame, two farewell lines and a cassette tape with the song Sombre Dimanche on it. Barbara, you were my last refuge, but after I had flown by the highway of horror in a brutal war, that refuge of a boat had pulled up its anchor. Barbara, eight years in the prison cells have taught me one thing, and that is to love life more fiercely than what life can offer. That we should look at everything through the eyes of a forgiving and charitable heart. That we should be bigger than our enemy, always bigger than even those who have made us suffer. That we should respect human dignity. 6 There is a place filled with contradictions, and that is our hearts. Barbara, I love you so much, but isn't it time for us to say farewell to each other? translated by BAC HOAI TRAN and COURTNEY NORRIS |
Nguyễn Xuân Hoàng Rappelle - toi Barbara
Khi chiếc xe màu xanh vừa phóng qua mặt đường làm bắn tung nước lên áo anh cùng với tiếng cười nhọn và khô, anh chợt có cảm tưởng hạnh phúc của chính mình cũng đã bị ươt ngoi như một người đi dưới cơn mưa tầm tã. Em có còn nhớ tảng đá xanh dưới chân cầu bắc qua sông Potomac, nơi mình đã ngồi nhìn dòng nước chảy vào một chiều mùa hè, khi xe chúng ta bị hỏng ở bức tường Cựu Chiến Binh Việt Nam trên đại lộ Constitution? Bây giờ chắc nơi đó con sông đã đóng băng và những chú chim, chẳng biết tên là gì, có lẽ đang đi nhởn nhơ trên mặt nước đã đông cứng? Có bao giờ, từ sở về mỗi chiều, em tấp vào con đường Hai Mươi Mốt, thả bộ qua sân cỏ, nơi các học sinh Mỹ chơi trò đá bóng, đến ngồi ở tảng đá kia nghe lại hơi thở điên cuồng của hai con người sau hơn mười năm trời mới gặp lại nhau? Buổi sáng thức dậy, trước khi đi làm, em có phải lội tuyết ra sân, áo khoác, khăn quàng cổ, nón len, găng tay và một bình nước sôi đổ vào ổ khóa cửa xe đã bị đóng đá, cho máy nổ và chờ mọi thứ "tan ra", defrost. Những chiều trên "xa lộ vòng đai" từ Hoa Thịnh Đốn trở về, xe em có bị nghẽn ở đường vào ngã Backlick? Và Cánh Đồng Mùa Xuân, Springfield, thành phố của em, đã ngập chưa cái màu trắng lạnh lùng của ông thần Băng Giá?. Hôm qua ở đầu dây điện thoại viễn liên, anh nghe tiếng em nói chuyện với các bạn đồng nghiệp, giọng nhẹ nhàng và trơn tru như một người dân bản xứ. Còn anh, cái thứ tiếng Mỹ "ăn đong", vừa nói vừa suy nghĩ, vừa ráp chữ, vừa tìm cách phát âm, giống như một người leo dốc với một cái bọc bự mang trên vai hì hà hì hục, mà chẳng giúp ai hiểu được mình nói gì. Nhưng cũng chẳng sao, anh đang sống giữa một cộng đồng Việt Nam, anh vẫn nói tiếng Việt y như hồi còn ở Sài gòn. Mặc dù căn nhà anh ở, một bên là gia đình Mỹ đen, một bên là dân Đại Hàn, phía trước là Mễ Tây Cơ, phía sau là Phi Luật Tân, anh vẫn cứ nói tiếng Việt như một người chưa hề ra khỏi đất nước. Có người bạn sống ở miền Đông Bắc trách anh sao chọn chi một chỗ ở như thế! Rồi con cái sẽ hư hết, sẽ học hành dốt nát, sẽ cao bồi du đãng, sẽ... Có thể tất cả những điều mà người bạn ấy nói đều đúng, nhưng... khi người ta đã mất quê hương thì nơi nào trên trái đất này còn có được chút màu sắc, mùi vị, văn hóa dân tộc mà chẳng lôi cuốn người ta. Anh đâu phải là một người kén cá chọn canh. Phải không? Một người Pháp hay một người Đức, nói chung là một người Âu Châu, khi đến Mỹ họ đã có ngay một mẫu số chung là màu da và màu tóc, là chiều cao và sức nặng, là vóc dáng và tổ tiên trước của họ. Họ chỉ còn có cái trở ngại duy nhứt là ngôn ngữ. Bức tường ấy tuy vậy mà cũng không phải là khó leo. Còn chúng ta, những người Á Châu da vàng mũi tẹt, chiều cao thì khiêm tốn, sức nặng thì nhẹ nhàng, tóc đen nhánh, mắt nâu buồn... Chúng ta xa lạ biết bao với người bản xứ. Chúng ta có cố gắng lắm cũng chỉ là một thứ dân thiểu số nói tiếng Mỹ. Chúng ta là những người Mỹ nói rất ít tiếng Mỹ. Rồi ra con cái chúng ta, và cả chúng ta nữa, sẽ là những công dân Mỹ, tất nhiên. Nhưng bao lâu nữa để chúng ta là một người Mỹ như Mỹ? Liệu trong ba bốn thế hệ sau, pha trộn nhiều đợt, chồng này vợ nọ, vợ đó chồng kia? Ba bốn thế hệ nữa, như giờ đây người Nhật hay người Trung Hoa, đã có người làm tới dân biểu, nghị sĩ, bộ trưởng, thống đốc, giáo sư, bác học... nhưng họ vẫn là người Á Châu trong mọi sinh hoạt riêng tư và công cộng. Trong phong tục họ muốn trở về nguồn. Trong phong thái họ muốn được đồng hóa với Mỹ. Tuy vậy không người Mỹ nào nói những người "thiểu số" kia là Mỹ, còn người đồng hương cũng chẳng ai gọi họ là người đồng hương. Phần chúng ta, lúc đó chúng ta sẽ giống dân tộc nào trong những sắc dân của đất nước hợp chủng này? Ôi, sao anh nói chi với em những điều tầm ruồng như thế! Anh biết là anh đang nhớ em, nhớ đôi mắt nâu cười cợt, nhớ chiếc cổ cao như người trong tranh Modigliani, nhớ những sợi tóc mai mềm. Những sợi vắn sợi dài, sợi nhớ sợi yêu, mà có lần em đã nói với anh rằng "lấy nhau chẳng đặng, thương hoài ngàn năm." Giờ đây anh còn như nghe tiếng em nài nỉ anh giảm tốc độ khi xe bắt đầu vào xa lộ Hai Mươi Hai, chỗ rẽ của xa lộ Bốn Lẻ Năm. Em có còn nhớ ngay tối hôm đó, khi chúng ta trở về Westminster, anh và em lại đến quán Nguyệt Cầm nghe tiếng hát khàn khàn giọng thổ của một người đàn bà mặc áo đen quyến rũ, và tiếng kèn não nuột của một người đàn ông trung niên. Ly cà phê đen của anh, ly sửa đậu nành của em, và sự tình của hai chúng ta! Ngọn đèn quá mờ không đủ sáng soi rõ khuôn mặt em, nhưng trí nhớ anh vẫn rực rỡ hình ảnh em. Ở đó, anh đã đốt liên tu hồ tận những điếu Pall Mall, và chôn vùi em trong một không gian ngập đầy thứ khói xám độc tố kia. Hình như em đã khơi lại trong trí nhớ anh những ngày xưa Sàigòn, khi chúng ta vừa quen nhau. Lúc đó tình yêu ngọt ngào của chúng ta có cái gia vị đắng chua đậm đà của hơi lựu đạn cay. Đêm giới nghiêm đầu tiên của thành phố, chúng ta còn lái xe chạy trên đường Hiền Vương. Những quãng đường cấm đã bủa dây kẽm gai. Xe tuần tiễu đã vượt qua chúng mình khi hai đứa đang hôn nhau vội vàng cái hôn chia tay để sáng sớm hôm sau anh lại trở về đơn vị. Và những hàng me hai bên đường Gia Long đã làm chứng cho mối tình cuồng nhiệt của hai ta. Không còn nữa, những bao cát làm ụ xây ở một góc ngã tư đường với những họng súng đen ngòm thò ra bốn phía. Cũng không còn nửa tiếng còi hụ khiếp hãi báo hiệu giờ giới nghiêm vào lúc nửa đêm. Chiếc xe hôm ấy đã ngừng ở một quán Snack Bar có tên là Ohio, thả em xuống góc đường Nguyễn Văn Giai - Phan Thanh Giản, và anh đã chạy bán sống chí chết trở về nhà, tốc độ của một chiếc xe đưa chết người, và con đường vắng lạnh của chiến tranh sao đầy hình ảnh em. Giờ đây, mười năm sau, gặp lại nhau giữa mùa đông trong thủ đô của một đất nước lớn nhất, giàu nhất, thanh bình nhất thế giới, chúng ta xa lạ biết là bao nhiêu? Tại sao? Khi chiếc xe vượt qua mặt anh, nước ở lề đường bắn tung lên, tiếng thoát ra cùng sức gió, anh đã nghĩ đến em. Đến em, với tiếng cười đổ vỡ. Đến em, với một mối tình không lối thoát. Đến em, với tất cả lo âu và sợ hãi. Tại sao không phải là một người nào khác ngồi bên cạnh anh trong rạp chớp bóng Edwards ở South Coast Plaza? Những ngón tay chúng ta đan quyện vào nhau vì biết rằng chốc nữa đây phải rời xa. Có thể sẽ là mãi mãi. Sự im lặng đau đớn đã chế ngự chúng ta nặng nề đến nỗi mỗi đứa giành nhau nói những lời vô nghĩa. "Out of Africa", đó là một cuốn phim hay. Ở đoạn này em nói giống anh, ở đoạn kia em nói giống em. Và đoạn kết của cuốn phim là điều em ghét nhất. Em chê đạo diện và chê cả người viết truyện phim. Anh thích khung cảnh hùng vĩ của núi rừng Phi Châu. Anh khoái âm nhạc và âm thanh của cuốn phim. Lúc đó em đã hỏi anh có còn nhớ cuốn phim L'Insoumis ngày anh nghỉ phép từ Ban Mê Thuột trở về. Và cả hai đã chui vào một rạp hát tồi tàn ở Chợlớn? Tại sao nhân vật nữ, người luật sư lạnh lùng và lì lợm kia, có thể "phải lòng" người đàn ông đầy tội lỗi nọ ngay từ phút đầu gặp gỡ. Giữa ngã ba đường của một mối tình, hai người Pháp, một đàn ông, một đàn bà, yêu nhau trên đất Algérie và không ai biết sẽ phải quyết định như thế nào? Cũng như anh và em, hai người Việt trên đất Mỹ, chúng ta có biết quyết định gì đâu. Chúng ta như những chiếc lá trên mặt con sông vào mùa mưa lũ. "Thây kệ!" Em bảo vậy! Nhưng đó đâu phải là cách suy nghĩ thật của em? Em, người của lề thói, của dư luận, của tường kín và cổng cao... Chúng ta yêu nhau hay không yêu nhau? Không ai trong chúng ta trả lời được một cách dứt dạt câu hỏi ngắn ngủi và tầm thường kia? Em nói mười năm trời ấy đã ăn cắp hết của em tuổi trẻ và cả thời con gái. Mười năm trời ấy đã thổi đi mất của anh những bụi phấn thông vàng ảo tưởng mà một người đàn ông như anh không thể không có. Chúng ta đang đứng trên một bờ biển và đang bị những con sóng quên lãng táp mòn hòn đá ký ức còn tụ dưới hai bàn chân hiện tại. Cũng giống như những người lái xe trên xa lộ, chúng ta chỉ đi tới, đi tới mãi, với một tốc độ cao được qui định, "không thể nhanh, cũng không thể quay lại đột ngột khi thấy người quen chạy ngược chiều bên kia đường. Ở Sàigòn hồi đó, em nhớ không, mỗi khi anh đến thăm em trong dịp về phép, anh đâu dám bước chân vào nhà em, mà cứ phải ngồi ở cái quán "cóc" bên kia đường, uống những ly cà phê đen và đốt liên tu những điếu thuốc Pall Mall ngọt ngào mùi nho khô. Và hình như đã có lúc em cho anh "ăn thịt thỏ" vì bố em hôm đó đã đổi ý định không đi trường đua Phú Thọ như em đã nói với anh. Và những trận mưa tàn bạo dội ướt cả cái quán cà phê vỉa hè khiến anh cứ phải nán chờ em trong cơn tức tối. Ly cà phê thì loãng tràn những giọt nước mưa từ tấm "bạt" nhà binh đổ xuống, nhưng ý nghĩ anh sao lúc nào cũng đậm đặc hình ảnh em. Cái quán cóc ấy, sau mười năm, trước ngày anh lên đường rời bỏ quê hương, vẫn còn như ngày nào, chỉ có hai điều thay đổi: người chủ đã vượt biên và quán cóc ngày một tàn tạ hơn thôi. Em hỏi cuối tuần này anh đi chơi đâu? Xuống San Diego thăm Sea World hay lên San Francisco nhìn cầu Golden Gate một chuyến? Sòng bài Las Vegas nổi tiếng cũng nên đến đó coi chơi cho biết sự tình. Cám ơn em, chắc chắn thế nào rồi anh cũng sẽ đi nhưng lúc này thì chưa được. Mặc dù đất nước này nhiều nơi hùng vĩ, chỗ nào cũng đáng đi qua một lần trước khi nhắm mắt. Bởi vì những sáng tinh sương, khi cả thành phố còn ngái ngủ, anh đã phải đi bỏ báo cho tờ Times, những trưa làm công cho một ông chủ Việt Nam "xếp sòng" cắt cỏ. Em nói dưới đó nhiều thú vui, nhiều nơi giải trí, chắc là tuần nào anh cũng sẽ mất ngủ và mệt mỏi. Mất ngủ và mệt mỏi là cái chắc. Nhưng, không phải do nhảy nhót và hoang phí thời gian. Chính là sự không yên tĩnh của trái tim đã làm anh trở nên như thế. Em đừng giận nếu anh nói rằng không phải vì trung thành với em mà anh không tới đó, càng không phải vì lương bổng nhỏ nhoi mà anh xa lánh. Không, đó không phải là lý do. Anh không thích đến chỉ vì không thích đến. Thế thôi. Em nghĩ là anh quá bi quan chăng? Hay em sẽ nghĩ là anh mặc cảm về sự nghèo khó? Cách nào cũng được. Anh là người luôn luôn dị ứng với mọi thứ lố bịch. Em có thể tin những gì anh nói không? Em còn nhớ chăng ngày nào ở Sàigòn, anh chở em trên chiếc Lambretta màu bạc, lang thang trên những con đường đất đỏ trong làng đại học Thủ Đức? Có phải đó là con đường đẹp đẽ nhất trong những tháng ngày đẹp đẽ nhất của hai ta? Còn nỗi xót xa của chúng mình lúc đó để đâu. Chiến tranh ăn mòn da thịt quê hương ta, ám ảnh cả giấc ngủ anh và chen vào cuộc tình không một ngày hòa bình của chúng mình? Khi chiếc xe màu xanh đi ngang qua vũng nước, bắn ướt áo anh, cả mặt mũi anh, anh chợt hiểu rằng tình yêu chúng ta chẳng qua cũng chỉ là một sự tình cờ. Tình cờ hai ta gặp nhau. Ở đâu? Hình như là lần đầu tiên em theo các bạn trong trường đi thăm "chiến sĩ tiền đồn" và anh, người trung đội trưởng ngang tàng đã ngã xuống cái ngã êm ái khi bị viên đạn đầu tiên của mắt em bắn cái nhìn xuyên tâm anh. Phải rồi, chỉ là tình cờ thôi, tình cờ khi cả hai ta cùng kẹt xe dưới chân cầu Kiệu (em tan trường về, anh trên đường nghỉ phép). Tình cờ khi đèn đỏ giữ chúng ta ở một ngã tư đường. Tình cờ như khi anh cầm tay em... Nhưng giờ đây, mười năm sau, cả sự tình cờ ấy cũng chẳng còn với chúng ta nữa. Em có biết không, vào những ngày đầu tháng Năm, Bảy Lăm, khi cả Sàigòn chìm trong một thứ âm thanh sôi sục hoảng loạn và đỏ thẫm một màu chết chóc, anh đã tìm đến em, nhưng em đã biệt tăm. Căn nhà vắng tanh, trống tuếch. Quán cà phê bên kia đường bỗng đông khách hơn xưa, nhưng tất cả những con người ngồi đó đều ngơ ngơ ngác ngác, chân trên mặt đất nhưng thần trí mãi tận nơi đâu. Anh cũng ngồi bon chen trên một chiếc ghế thấp giữa những người khách không quen nhưng rất gần gũi, bởi vì giờ đây tất cả đều cùng có một tên chung: "ngụy". Anh "lính ngụy" ngồi đây, nhưng em "ngụy" đã bỏ đi tự lúc nào? Bao giờ chúng ta mới gặp lại nhau? Em biết cho câu hỏi ấy cách đây mười năm là một câu hỏi rất khó trả lời. Anh đã hiên ngang bước vào nhà em, đã xô cánh cửa căn phòng riêng của em. Và anh đã thấy gì? Trên bàn học, tấm ảnh chụp em đứng trước sân trường với áo dài trắng, nón lá được tháo ra khỏi khung kính và anh đọc thấy hai câu thơ chép tay bằng tiếng Việt, mà hình như em đã ghi là của Byron, anh không còn nhớ. ... Xin chia tay, và nếu là mãi mãi
Có đúng là nhà thơ Byron viết như thế không? Có thể không phải là như thế. Cũng chẳng sao. Anh cần đọc lời nhắn gửi của em, chớ anh đâu cần sự chính xác của nguyên tác. Và anh tự hiểu là tấm ảnh ấy em đã viết cho anh, những dòng chữ kia là lời nhắn nhủ anh. Và em đã ký là Barbara. Phải, là Barbara và chỉ có riêng hai chúng ta mới hiểu được qui ước này. Qui ước ấy nay anh vẫn còn giữ, và chắc là em hiểu tại sao, phải không? Đó là ngày đầu tiên anh quen em và em đã chép gửi tặng anh bài thơ của Jacques Prevert. Một bài thơ dài không dấu phẩy, chỉ có dấu chấm sau cùng. Một bài thơ mà anh sẽ phải nhớ mãi và anh đã nhớ mãi! Bởi vì nó rất gần với chúng ta, em đã nói vậy, phải không? ... Oh Barbara
Em thấy chưa, đầu óc anh vẫn còn tỉnh táo chán, phải không? Barbara, giờ này em đang làm gì? Barbara, em có biết là cả thành phố đã bị sụp xuống trong lừa dối và sự ra đi của em đã nhận chìm anh trong đống tro tàn của những trối trăn? Anh đã ngồi trong căn phòng em rất lâu, thật lâu. Anh đã nằm trên chiếc giường đầy hơi hướm em và tưởng chừng như đang đắp lên người tấm thân nồng ấm của em; đã đốt những điếu Pall Mall dư thừa trong túi áo; đã uống đến say mèm những chai rượu của bố em còn để lại trong tủ kính; đã kéo tung tất cả hộc bàn của em ra để tìm xem biết đâu... may ra... có dòng chữ nào khác em gởi cho anh. Không có chi hết ngoài sự bừa bộn em đã vứt lại. Chắc là em quá vội vã trước giờ ra đi nên không thể làm cách nào khác. Barbara, kể từ giờ phút ấy đến lúc gặp lại em là mười năm. Thời gian ấy ngắn hay dài của một đời người? Nó đã uống cạn chưa trong anh cốc rượu nồng nàn của một người đàn ông tràn đầy sinh lực? Nó đã làm phai tàn chưa trong em tình yêu cuồng tín của một thiếu nữ vừa mới lớn? Những câu hỏi ấy theo đuổi anh, đến bao giờ mới chịu buông tha? Khi chiếc xe màu xanh chạy vụt qua, cán nát quả cà chua trên mặt đường, anh cảm thấy hạnh phúc mình cũng đã tan nát đập vỡ. Anh nhớ chiếc Porsche thể thao của em. Xe hai chỗ ngồi, dàn máy radio cassette tối tân, ống thuốc an thần trong hộc, lọ nước hoa Yves Saint Laurent mùi chanh tươi bên một cái giũa móng tay đặt dưới cần sang số.... Em hỏi chiếc xe "thổ tả" Datsun của anh đã vất ra nghĩa địa chua, và em đã hôn anh tức thì để mắng một câu trấn áp kỳ quái "Đồ ngu, đừng giận em, trời ạ! Em yêu anh!" Em nói chúng ta không cần dư luận và cũng lại chính em, em luôn luôn nói chúng ta nên tránh con đường này, nên né cái quán ăn kia. Em là khu rừng của những cây cao su mâu thuẫn. Em có còn nhớ tối hôm nào hai chúng ta uống ly expresso bên vỉa hè của Newport Beach? Trời mùa hè nóng, nhưng đêm ở Newport Beach sao mà lạnh như mùa đông. Bên kia bàn hai người nói tiếng Tây Ban Nha đang hôn nhau và em hỏi tại sao ta không thể làm như họ. Rồi khi anh ôm và hôn em, em bảo "Đừng! Đừng anh!" Không! Có lẽ chúng ta không yêu nhau, chẳng qua chúng ta yêu cái hạnh phúc mong manh của mỗi chúng ta. Chúng ta chỉ là những người thợ săn vụng về bắn những viên đạn bộc phá vu vơ vào một con vật vô hình trong khu rừng lạ vào đêm ba mươi. Khi anh lái xe trở về, trên con đường mang tên Tình Cờ, anh đã vượt qua đèn đỏ ở ngã tư Euclid, và anh đã lãnh một cái giấy phạt. Không, Hazard không chỉ có nghĩa là Tình Cờ, nó còn là May Rủi, là Nguy Hiểm. Có phải vì anh đã không chịu hiểu hai nghĩa sau của chữ Hazard mà anh bị cái ticket chăng? Ôi, vi phạm luật lệ lưu thông ở Mỹ là một điều thường như ăn cơm bữa, như tình yêu của chúng ta. Phải không? Người ta nói ở xứ này có hai điều đáng sợ, đó là cảnh sát và thuế vụ. Đúng. Nhưng theo anh, còn một cái đáng sợ hơn nữa đó là sự vô tình của con người. Ôi, sao con người ta lại có thể lạnh tanh, lạnh lùng, lạnh lẽo, lạnh căm đến như thế! Chắc em không còn nhớ cái đêm trên Thủ Đức, chúng ta đi quanh trong bóng tối ở ngã tư để tìm một quán nước mua cho em chai soda. Chai soda? Em còn nhớ không? Lần đầu tiên anh biết có một thứ thuốc trị bệnh nôn mửa là soda. Chuyến dạo chơi phải chấm dứt vì em quá mệt mỏi. Em đã ngã trên tay anh suốt dọc đường về và tay lái anh đã bị chao đi khi chúng ta qua xưởng xi măng Hà Tiên. Chúng ta đã thoát được cái chết trong đường tơ kẽ tóc, nhưng em có biết gì đâu. Nếu lúc ấy anh không giữ được tay lái và giả sử như xe bị mất đà tông vào một chiếc xe "be" chở gỗ từ Bù Gia Mập về, có lẽ chúng ta đã chết bằng hai cái chết khác nhau. Em chết mà không biết là mình đang chết. Còn anh, cái chết được nhìn thấy như một tia chớp trước khi cả bầu trời tối sầm lại. Anh chờ đợi thần chết và chờ đợi lưỡi hái của nó. Ôi ghê gớm biết là chừng nào giữa cái sống và cái chết, giữa cái ánh sáng mong manh sắp tắt và cái bóng tối rộng lớn như thiên la địa võng chụp phủ xuống anh trong giây phút định mệnh kia! Barbara, đã mười năm qua rồi, người sĩ quan "trẻ tuổi và ngang tàng" của em, kẻ thoát chết trên trận Đông Hà, kẻ vượt qua được con đường hãi hùng số Bảy, kẻ vội vã chen nhau đi trên một chuyến bay có xác người nằm dưới bánh phi cơ, đã tìm đủ mọi cách để trở về với em và rốt cuộc chỉ nhìn thấy căn phòng trống trơn, với tấm ảnh đã tháo ra khỏi khung, hai câu thơ từ biệt và một cuộn băng cassette chỉ thu có mỗi bài Sombre Dimanche. Barbara, nơi trú ngụ sau cùng của anh là em, nhưng sau khi anh hay qua đại lộ kinh hoàng của một cuộc chiếc tàn bạo, con thuyền trú ngụ ấy đã nhổ neo. Barbara, tám năm trong các nhà giam dạy anh một điều là hãy yêu cuộc sống một cách mãnh liệt hơn cuộc sống vốn có. Hãy nhìn mọi sự bằng con mắt của lòng tha thứ và bao dung. Hãy cao hơn kẻ thù ta, phải luôn luôn cao hơn cả kẻ đã làm ta đau khổ. Hãy tôn trọng phẩm giá con người. Có một nơi chứa đầy mâu thuẫn, đó là trái tim của chúng ta. Bởi vì trái đất này là một nơi chốn lạnh lẽo, và chúng ta yêu nhau là một cách làm cho trái đất ấm lên. Phải không? NGUYỄN XUÂN HOÀNG Springfield 1986 -Santa Ana 1987 |
|
|