translated by Bac Hoai Tran and Courtney Norris
Nguyễn Xun Hong


by Nguyen Xuan Hoang
translated by Bac Hoai Tran and Courtney Norris

Rappelle-toi Barbara
Il pleuvait sans cesse sur Brest ce jour-la
Et tu marchais souriante
Epanouie ravie ruisselante
Sous la pluie
Rappelle-toi quand meme ce jour-la
N'oubli pas
un homme sous un porche s'abritait
Et il a crie ton nom

Jacques Prvert


When the blue car drove through the street puddle, my shirt was splashed with water and it evoked a memory of your laugh, sharp and dry. All at once I felt as if our happiness had too been doused like a person walking in a torrential rain.

Do you still remember when our car broke down near the Vietnam Veterans wall on Constitution Avenue on that summer afternoon, and we sat on a green rock at the foot of the bridge spanning the Potomac River, watching the current? Perhaps the river has iced over by now and the birds -- I don't know what they're called -- perhaps theyre waddling around on the icy surface? Have you ever pulled over on 21st Street on your way home from work one evening, strolled on the lawn where American high school students play soccer, and gone to sit on the rock where you might hear once again the frenzied breathing of two people meeting for the first time in more than ten years? When you wake up in the morning, do you have to wade through the snow in the front yard, with your jacket, your scarf, your knit cap, your gloves and a thermos of boiling water to pour over the frozen lock on the car door, and then turn on the ignition key and wait for everything to defrost before you can go to work? Coming home from Washington on the beltway in the evening, do you still run into traffic jams when you turn onto the street in the direction of Backlick Park? And Springfield, your town, has it been covered under the cold white of the God of Winter?

Yesterday, at the other end of a long distance call, I heard you talk with your co-workers, your voice soft and fluent like a native speaker. And me, with my spotty English, always having to think before I speak, stringing words together while grappling with my pronunciation, like a person struggling up a slope hauling a big bag over his shoulder, not being able to make myself understood. But it doesn't matter, because Im living in the middle of a Vietnamese community and I still speak Vietnamese exactly like I used to do back in Saigon. I still speak Vietnamese like a person who has never left the country, even though a black family lives on one side of my house, a Korean on the other, a Mexican in front and a Filipino at the back. A friend of mine who lives in the northeast chides me for choosing such a house! He warns me that my children will all become delinquents, failing school, and joining gangs...Perhaps everything hes said is right, but...for people who have lost their homeland, any place that still has a little color, a little taste, a little culture is appealing enough. I'm not a picky person. Right?

A French or a German person, or generally speaking, any European, comes to America already having a common denominator -- the same skin color, same hair color, same height and same weight, same build and same ancestors. They only have one last barrier, language. But this isn't that difficult to overcome. As for us Asians, with yellow skin and flat noses, a humble height, slight build, hair pitch black, eyes a sad brown...We are total strangers to natives here. No matter how hard we try, were still a minority group speaking English. Were Americans, but ones who speak very little English. Our children and even we our selves will become American citizens, of course. But how much longer will it take for us to become Americans like others? Could it be after three or four generations, mixing up many times, this husband marrying that wife? Three or four generations, like the Japanese or the Chinese are now, with some of them becoming members of Congress, cabinet secretaries, governors, professors, scientists...but theyre still Asians in public and private. In traditions, they want to go back to their roots. In manners, they want to be assimilated with Americans. In spite of that, no American says that these minorities are American, and back home, no one calls them compatriots any more. As for us, when that time comes, what ethnic group will we resemble most in this multiracial country?

Oh, why do I say these silly things to you! I know that I miss you, I miss your smiling brown eyes, I miss your long neck, like a figure in a painting by Modigliani , I miss the soft hair on your temples. The long strands, the short strands. That, I miss and love. Once you said to me "if we can't get married, we'll still love each other for thousands of years." (footnote here)

Right now its as if I can still hear you begging me to slow down as I steered the car onto the exit ramp from interstate 405 onto highway 22.

Do you still remember that very night when we returned to Westminster? You and I had stopped at Nguyet Cam coffee shop and listened to the throaty voice of an attractive woman in black and the sound of a melancholy saxophone played by a middle-aged man. My black coffee, your soymilk, and our situation! The light was too dim to light up your face but my memory is still full of your shining image. I had chain-smoked Pall Malls in that coffee shop, burying you in that space filled with toxic gray smoke.

I suppose you had stirred up the memory of those days in Saigon when we had just gotten to know one another. Then, our sweet love was spiced with the bittersweet taste of tear gas canisters. When the first night of city curfew went into effect, we had been out driving on Hien Vuong Street. The streets that were off-limits had been blocked with barbed wire. A patrol jeep had driven past us while we were hurriedly kissing each other goodbye, since early the next morning I would have to go back to my unit. The tamarind trees lining both sides of Gia Long Street had been a witness to our passionate love.

Everything is gone, the sandbags stacked in a pile on the corner of an intersection, with black muzzles sticking out in all four directions. Also gone is the terrifying siren announcing the midnight curfew. That night I had stopped the car at a snack bar by the name of Ohio, letting you off at the corner of Nguyen Van Gian and Phan Thanh Gian. I drove home like mad speeding like a reckless racecar, and the deserted streets of war were filled with your image.

Now, ten years later, seeing each other again in winter, in the capital of the largest, wealthiest, most peaceful country in the world, how far we are from each other!



When the car zoomed by, the water in the gutter splashed up and the sound of your laughter escaped with a gust of the wind, making me think you. About you, and the sound of broken laughter. You, with our hopeless love . About you, with all the worries and fears.

Why couldn't it have been someone else sitting next to me in the Edwards movie theater in South Coast Plaza? Our fingers intertwined because we knew that in a few moments we would have to say goodbye, perhaps forever. The painful silence oppressed us, making us each try to utter words that were meaningless. "Out of Africa-- it was a good movie. At one point, you agreed with me, but as the movie went on you formed your own opinion. The ending of the movie was the thing you hated most. You criticized the director as well as the screenwriter. I loved the magnificent scenery of African mountains and forests, and enjoyed the movies music and sound. Once, you asked me if I still remembered the move "L'Insoumis" which we had seen the day I was on leave from Ban Me Thuot and we had gone into a dilapidated old movie theater in Cholon. How could the heroine, a cold and obstinate lawyer, have fallen in love with such a sinful man at first sight? At a fork in their love affair, the man and woman, two French who had loved each other in Algeria, hadnt known what decision they would have to make. Just like you and me, two Vietnamese in America, we didn't know what decision to make. We were like leaves on the surface of a river in the flood season. "Let it be!" You said so! But that wasn't your real thought, was it? You, who bows to tradition, public opinion, living behind high walls and locked gates...Did we love each other, or not? Neither of us could answer that short and routine question with any certainty.

You said that those ten years had stolen all of your youth, your girlhood. Those ten years had blown away the yellow pine pollen of illusions that a man like me couldn't be without. We were standing on a beach and the waves of forgetfulness were eroding the rock of memory that stood at the feet of the present. Just like drivers on a freeway, we could only move forward, move forward forever, at a high speed that had been pre-determined. We could neither move faster nor slower, able to get off at the next exit, but unable to make a sudden u-turn upon seeing an acquaintance driving in the opposite direction on the other side of the freeway.

Do you remember Saigon in those days, when I came to visit you while on leave, not daring to step into your house? Instead I would sit in that cheap coffeehouse across the street, drinking black coffee and smoking raisin-scented Pall Malls down to their filters. And it seems to me that once you stood me up because that day your father had changed his mind and didn't go to the racetrack as you had said. A fierce rain had soaked the sidewalk coffeehouse and left me waiting in anger. My coffee had become watered down with raindrops dripping from the military tarp, but my thoughts were always filled with your image. The day before I left our homeland ten years later, that coffeehouse was still as it had been in those days, with only two differences: the owner had fled the country and the coffeehouse had grown even more dilapidated.

You asked me where I was going this weekend? Down to San Diego to visit Sea World, or up to San Francisco to see the Golden Gate Bridge? And the famous Las Vegas casinos, you said we should go there just to look at them. Thank you, for surely one day I will go, but right now it isnt possible, even though this country has many magnificent places and any one of them is worth a visit before we die. Its because very early in the morning, when the entire city hasn't quite awakened, I have to deliver the Times and in the afternoons I work for a big-name Vietnamese boss cutting grass. You said that out here, there were so many fun things to do, so much entertainment, that perhaps every weekend I would lose sleep and be tired. Sure, I lose sleep and am tired. But it isnt from dancing and squandering my time. The disquiet of my heart has made me like that. Please don't be angry with me if I fail to say that I dont go to those places because I'm faithful to you, or that I avoid them because of my modest wages. No, that isnt the reason. I dont go to those places because I dont want to. That's all. Do you think I'm too pessimistic? Or do you think that I suffer from a sense of inferiority because of my poverty? Either way. I've always been a person allergic to everything that is snobbish.

Can you believe what I'm saying?

Do you still remember those days in Saigon, when I took you on the silver Lambretta, round and round on the red dirt roads in the university village Thu Duc? Weren't they the most beautiful roads, the most beautiful days for both of us? Where did we leave our sadness in those moments? The war ate away the flesh of our homeland, invading even my sleep and interfering with our love that had never known a day of peace.


When the blue car went through the puddle, splashing water onto my shirt, even my face, I suddenly realized that our love was also serendipitous. We had met by chance. Where, do you remember? It seems to me that the first time we met, you had gone with your schoolmates to visit the soldiers at an outpost and I was the swaggering platoon leader who had fallen softly when hit by the bullets of your eyes piercing my heart. That's right, it was only by chance that the two of us got stuck in a traffic jam at the foot of Kieu Bridge (you on the way home from school, and me on leave). When the red light kept us at the intersection by chance...But now, ten years later, that serendipity is no longer with us. Do you know, during the first days of May 1975, when all of Saigon was enveloped in the sound of a city gripped in its death throes, I had come to find you, but you had disappeared without a trace. The house was deserted, empty. The coffeehouse across the street suddenly had more patrons than ever, but everyone who sat there looked dazed, with their feet on the ground, but minds, who knows where. I squeezed myself in too and sat on one of the low stools among all the strangers to whom I nonetheless felt close because now we all had a common name: "puppets". The "puppet solider" was sitting here, but his "puppet" girlfriend had left, god knows when. When would we meet again? You should know that ten years ago, it was a difficult question to answer. I had boldly entered your house, pushed open the door to your room. What did I see? On your desk was a picture of you standing on the school grounds in a white ao dai, a conical hat. It had been taken out of the frame and I found two lines of a poem written by hand in Vietnamese, which seemed to have been written by you, maybe of Byron? I don't remember.

...Farewell, and if it's forever once again, farewell forever...

Is it true that the poet Byron had written those lines? Probably they arent his. But it doesn't matter. All I needed was to get your message, and I didnt care whether it was true to the original. And I understood that you had written those lines on the picture for me and those words carried your message to me. And you had signed your name as Barbara. Yes, it was Barbara and only the two of us understood this code. I'm still keeping it now, and perhaps you understand why, don't you?


The first day I got to know you, you had copied a poem by Jacques Prevert to give to me. It was a long poem without a comma, only a period at the end. It was a poem that I would have to remember forever and I have! Because its so intimate to us, that's what you said, am I right?

...Oh Barbara
Quelle connierie la guerre
Qu'es tu devenue maintenant
Sous cette pluie de fer
De feu d'acier de sang
Et celui qui te serrait dans ses bras
Est il mort dispaur ou bien encore vivant
Oh Barbara

You see, my mind is still lucid, right?

Barbara, what are you doing at this moment?

Barbara, did you know that the whole city had collapsed in deception and your departure had sunk me in the ashes of those parting words before death? I sat in your room for a long time, a long, long time. I had lain on the bed still full of your scent and felt as if I was covering myself with your passionate, warm body. I smoked the leftover Pall Malls from my pocket, and had consumed the bottles your father had left in the glass case until I was dead drunk. I pulled out all of the drawers of your desk in order to search for who knows what...if I was lucky enough...some more lines that you had written for me.

There was nothing else, save the mess that you had left behind. Perhaps you had been in such a hurry before your departure that you couldn't do anything else.

Barbara, from that moment until the moment I saw you again, ten years had passed. Was that period of time short or long in a person's life? Had it drunk up the cup of passion in me, a person who had been full of vitality? Had it caused the passionate love in you, a girl who had just matured, to fade away? When will those questions that have plagued me loosen their grip?


When the blue car zoomed past, squashing a tomato on the street, I felt as if our happiness had also been squashed. I remember your Porsche. It was a two-seater, with a modern radio cassette player, a vial of tranquilizers in the glove compartment, and placed beneath the stick shift, next to a nail file, a bottle of Yves Saint Laurent perfume with the smell of fresh lemon...

You asked me whether I had sent my Datsun to the junkyard yet, and immediately you kissed me, so you wouldn't have to scold me. "Stupid, don't be mad at me, good heavens! I love you!" You said we should ignore what people thought, even though it was always you who said that we should avoid this street or that restaurant.

You are an entanglement of contradictions.

Do you still remember the night when the two of us drank expresso on the sidewalk of Newport Beach? The summer weather was hot, but that night in Newport Beach was as cold as wintertime. On the other side of the table, two Spanish-speaking Americans were kissing each other and you asked me why we couldn't act like them. But when I hugged and kissed you, you said "Don't, please don't." No! Perhaps we don't love each other. Perhaps we only love our fragile happiness. We are only clumsy hunters, shooting blindly at an invisible animal in a strange forest on the last night of the lunar month.


When I drove back on the street named Hazard, I ran a red light at the intersection of Euclid, and I got a ticket. No, Hazard doesn't just mean 'by chance,' it also means risk, danger. Is it because I had refused to understand the second and third meanings of the word hazard that I got a ticket? Oh, breaking the traffic laws in America is quite ordinary, like our love. Am I right? People say in this country, there are two frightening things, the police and taxes. Right. But in my opinion, there is something much more frightening, and that is our indifference. Oh, how can people be so unfeeling, so insensitive, so apathetic, so dispassionate?

Perhaps you no longer remember that night at Thu Duc. We had walked around in the dark at an intersection to look for a drink shop to buy a soda for you. Soda? Do you remember? It was the first time I learned that a treatment for nausea was soda. Our outing had to come to an end because you were so tired. You had leaned on my arm all the way home and the steering wheel had lurched when we went by the Ha Tien cement factory. We had escaped death by a hair's breadth, but you knew nothing. If at that moment I had lost control of the wheel, suppose that the car would have lost its momentum and plowed into a truck carrying timber from Bu Gia Map. Perhaps we would have died two different deaths. You would have died without knowing it. And me, I would have glimpsed death like a flash before the whole sky became pitch dark. I waited for the grim reaper and his scythe. Oh, how terrifying it was between life and death, between the fragile light about to go out and the darkness like an immense net thrown over me in that fateful moment!

Barbara, ten years have passed, your "young and swaggering army officer---the one who had escaped death on the battlefield of Dong Ha, the one who had gone through life on terrifying Highway Number Seven, the one who had jostled onto a flight that had corpses lying beneath the plane wheels, the one who had tried every way in order to come back to you---in the end only saw the empty room with a picture taken out of the frame, two farewell lines and a cassette tape with the song Sombre Dimanche on it.

Barbara, you were my last refuge, but after I had flown by the highway of horror in a brutal war, that refuge of a boat had pulled up its anchor.

Barbara, eight years in the prison cells have taught me one thing, and that is to love life more fiercely than what life can offer. That we should look at everything through the eyes of a forgiving and charitable heart. That we should be bigger than our enemy, always bigger than even those who have made us suffer. That we should respect human dignity.


There is a place filled with contradictions, and that is our hearts.

Barbara, I love you so much, but isn't it time for us to say farewell to each other?



Nguyễn Xun Hong

Rappelle - toi Barbara
Il pleuvait sans cesse sur Brest ce jour - l
Et tu marchais souriante
Epanouie ravie ruisselante
Sous la pluie
Rappelle - toi
Rappelle - toi quand mme ce jour - l
N'oubli pas
Un homme sous un porche s'abritait
Et il a cri ton nom

Jacques Prvert

Khi chiếc xe mu xanh vừa phng qua mặt đường lm bắn tung nước ln o anh cng với tiếng cười nhọn v kh, anh chợt c cảm tưởng hạnh phc của chnh mnh cũng đ bị ươt ngoi như một người đi dưới cơn mưa tầm t.

Em c cn nhớ tảng đ xanh dưới chn cầu bắc qua sng Potomac, nơi mnh đ ngồi nhn dng nước chảy vo một chiều ma h, khi xe chng ta bị hỏng ở bức tường Cựu Chiến Binh Việt Nam trn đại lộ Constitution? By giờ chắc nơi đ con sng đ đng băng v những ch chim, chẳng biết tn l g, c lẽ đang đi nhởn nhơ trn mặt nước đ đng cứng? C bao giờ, từ sở về mỗi chiều, em tấp vo con đường Hai Mươi Mốt, thả bộ qua sn cỏ, nơi cc học sinh Mỹ chơi tr đ bng, đến ngồi ở tảng đ kia nghe lại hơi thở đin cuồng của hai con người sau hơn mười năm trời mới gặp lại nhau?

Buổi sng thức dậy, trước khi đi lm, em c phải lội tuyết ra sn, o khoc, khăn qung cổ, nn len, găng tay v một bnh nước si đổ vo ổ kha cửa xe đ bị đng đ, cho my nổ v chờ mọi thứ "tan ra", defrost. Những chiều trn "xa lộ vng đai" từ Hoa Thịnh Đốn trở về, xe em c bị nghẽn ở đường vo ng Backlick? V Cnh Đồng Ma Xun, Springfield, thnh phố của em, đ ngập chưa ci mu trắng lạnh lng của ng thần Băng Gi?.

Hm qua ở đầu dy điện thoại viễn lin, anh nghe tiếng em ni chuyện với cc bạn đồng nghiệp, giọng nhẹ nhng v trơn tru như một người dn bản xứ. Cn anh, ci thứ tiếng Mỹ "ăn đong", vừa ni vừa suy nghĩ, vừa rp chữ, vừa tm cch pht m, giống như một người leo dốc với một ci bọc bự mang trn vai h h h hục, m chẳng gip ai hiểu được mnh ni g. Nhưng cũng chẳng sao, anh đang sống giữa một cộng đồng Việt Nam, anh vẫn ni tiếng Việt y như hồi cn ở Si gn. Mặc d căn nh anh ở, một bn l gia đnh Mỹ đen, một bn l dn Đại Hn, pha trước l Mễ Ty Cơ, pha sau l Phi Luật Tn, anh vẫn cứ ni tiếng Việt như một người chưa hề ra khỏi đất nước. C người bạn sống ở miền Đng Bắc trch anh sao chọn chi một chỗ ở như thế! Rồi con ci sẽ hư hết, sẽ học hnh dốt nt, sẽ cao bồi du đng, sẽ... C thể tất cả những điều m người bạn ấy ni đều đng, nhưng... khi người ta đ mất qu hương th nơi no trn tri đất ny cn c được cht mu sắc, mi vị, văn ha dn tộc m chẳng li cuốn người ta. Anh đu phải l một người kn c chọn canh. Phải khng?

Một người Php hay một người Đức, ni chung l một người u Chu, khi đến Mỹ họ đ c ngay một mẫu số chung l mu da v mu tc, l chiều cao v sức nặng, l vc dng v tổ tin trước của họ. Họ chỉ cn c ci trở ngại duy nhứt l ngn ngữ. Bức tường ấy tuy vậy m cũng khng phải l kh leo. Cn chng ta, những người Chu da vng mũi tẹt, chiều cao th khim tốn, sức nặng th nhẹ nhng, tc đen nhnh, mắt nu buồn... Chng ta xa lạ biết bao với người bản xứ. Chng ta c cố gắng lắm cũng chỉ l một thứ dn thiểu số ni tiếng Mỹ. Chng ta l những người Mỹ ni rất t tiếng Mỹ. Rồi ra con ci chng ta, v cả chng ta nữa, sẽ l những cng dn Mỹ, tất nhin. Nhưng bao lu nữa để chng ta l một người Mỹ như Mỹ? Liệu trong ba bốn thế hệ sau, pha trộn nhiều đợt, chồng ny vợ nọ, vợ đ chồng kia? Ba bốn thế hệ nữa, như giờ đy người Nhật hay người Trung Hoa, đ c người lm tới dn biểu, nghị sĩ, bộ trưởng, thống đốc, gio sư, bc học... nhưng họ vẫn l người Chu trong mọi sinh hoạt ring tư v cng cộng. Trong phong tục họ muốn trở về nguồn. Trong phong thi họ muốn được đồng ha với Mỹ. Tuy vậy khng người Mỹ no ni những người "thiểu số" kia l Mỹ, cn người đồng hương cũng chẳng ai gọi họ l người đồng hương. Phần chng ta, lc đ chng ta sẽ giống dn tộc no trong những sắc dn của đất nước hợp chủng ny?

i, sao anh ni chi với em những điều tầm ruồng như thế!

Anh biết l anh đang nhớ em, nhớ đi mắt nu cười cợt, nhớ chiếc cổ cao như người trong tranh Modigliani, nhớ những sợi tc mai mềm. Những sợi vắn sợi di, sợi nhớ sợi yu, m c lần em đ ni với anh rằng "lấy nhau chẳng đặng, thương hoi ngn năm."

Giờ đy anh cn như nghe tiếng em ni nỉ anh giảm tốc độ khi xe bắt đầu vo xa lộ Hai Mươi Hai, chỗ rẽ của xa lộ Bốn Lẻ Năm.

Em c cn nhớ ngay tối hm đ, khi chng ta trở về Westminster, anh v em lại đến qun Nguyệt Cầm nghe tiếng ht khn khn giọng thổ của một người đn b mặc o đen quyến rũ, v tiếng kn no nuột của một người đn ng trung nin. Ly c ph đen của anh, ly sửa đậu nnh của em, v sự tnh của hai chng ta! Ngọn đn qu mờ khng đủ sng soi r khun mặt em, nhưng tr nhớ anh vẫn rực rỡ hnh ảnh em. Ở đ, anh đ đốt lin tu hồ tận những điếu Pall Mall, v chn vi em trong một khng gian ngập đầy thứ khi xm độc tố kia.

Hnh như em đ khơi lại trong tr nhớ anh những ngy xưa Sign, khi chng ta vừa quen nhau. Lc đ tnh yu ngọt ngo của chng ta c ci gia vị đắng chua đậm đ của hơi lựu đạn cay. Đm giới nghim đầu tin của thnh phố, chng ta cn li xe chạy trn đường Hiền Vương. Những qung đường cấm đ bủa dy kẽm gai. Xe tuần tiễu đ vượt qua chng mnh khi hai đứa đang hn nhau vội vng ci hn chia tay để sng sớm hm sau anh lại trở về đơn vị. V những hng me hai bn đường Gia Long đ lm chứng cho mối tnh cuồng nhiệt của hai ta.

Khng cn nữa, những bao ct lm ụ xy ở một gc ng tư đường với những họng sng đen ngm th ra bốn pha. Cũng khng cn nửa tiếng ci hụ khiếp hi bo hiệu giờ giới nghim vo lc nửa đm. Chiếc xe hm ấy đ ngừng ở một qun Snack Bar c tn l Ohio, thả em xuống gc đường Nguyễn Văn Giai - Phan Thanh Giản, v anh đ chạy bn sống ch chết trở về nh, tốc độ của một chiếc xe đưa chết người, v con đường vắng lạnh của chiến tranh sao đầy hnh ảnh em.

Giờ đy, mười năm sau, gặp lại nhau giữa ma đng trong thủ đ của một đất nước lớn nhất, giu nhất, thanh bnh nhất thế giới, chng ta xa lạ biết l bao nhiu?

Tại sao?

Khi chiếc xe vượt qua mặt anh, nước ở lề đường bắn tung ln, tiếng thot ra cng sức gi, anh đ nghĩ đến em. Đến em, với tiếng cười đổ vỡ. Đến em, với một mối tnh khng lối thot. Đến em, với tất cả lo u v sợ hi.

Tại sao khng phải l một người no khc ngồi bn cạnh anh trong rạp chớp bng Edwards ở South Coast Plaza? Những ngn tay chng ta đan quyện vo nhau v biết rằng chốc nữa đy phải rời xa. C thể sẽ l mi mi. Sự im lặng đau đớn đ chế ngự chng ta nặng nề đến nỗi mỗi đứa ginh nhau ni những lời v nghĩa. "Out of Africa", đ l một cuốn phim hay. Ở đoạn ny em ni giống anh, ở đoạn kia em ni giống em. V đoạn kết của cuốn phim l điều em ght nhất. Em ch đạo diện v ch cả người viết truyện phim. Anh thch khung cảnh hng vĩ của ni rừng Phi Chu. Anh khoi m nhạc v m thanh của cuốn phim. Lc đ em đ hỏi anh c cn nhớ cuốn phim L'Insoumis ngy anh nghỉ php từ Ban M Thuột trở về. V cả hai đ chui vo một rạp ht tồi tn ở Chợlớn? Tại sao nhn vật nữ, người luật sư lạnh lng v l lợm kia, c thể "phải lng" người đn ng đầy tội lỗi nọ ngay từ pht đầu gặp gỡ. Giữa ng ba đường của một mối tnh, hai người Php, một đn ng, một đn b, yu nhau trn đất Algrie v khng ai biết sẽ phải quyết định như thế no? Cũng như anh v em, hai người Việt trn đất Mỹ, chng ta c biết quyết định g đu. Chng ta như những chiếc l trn mặt con sng vo ma mưa lũ. "Thy kệ!" Em bảo vậy! Nhưng đ đu phải l cch suy nghĩ thật của em? Em, người của lề thi, của dư luận, của tường kn v cổng cao... Chng ta yu nhau hay khng yu nhau? Khng ai trong chng ta trả lời được một cch dứt dạt cu hỏi ngắn ngủi v tầm thường kia?

Em ni mười năm trời ấy đ ăn cắp hết của em tuổi trẻ v cả thời con gi. Mười năm trời ấy đ thổi đi mất của anh những bụi phấn thng vng ảo tưởng m một người đn ng như anh khng thể khng c. Chng ta đang đứng trn một bờ biển v đang bị những con sng qun lng tp mn hn đ k ức cn tụ dưới hai bn chn hiện tại. Cũng giống như những người li xe trn xa lộ, chng ta chỉ đi tới, đi tới mi, với một tốc độ cao được qui định, "khng thể nhanh, cũng khng thể quay lại đột ngột khi thấy người quen chạy ngược chiều bn kia đường.

Ở Sign hồi đ, em nhớ khng, mỗi khi anh đến thăm em trong dịp về php, anh đu dm bước chn vo nh em, m cứ phải ngồi ở ci qun "cc" bn kia đường, uống những ly c ph đen v đốt lin tu những điếu thuốc Pall Mall ngọt ngo mi nho kh. V hnh như đ c lc em cho anh "ăn thịt thỏ" v bố em hm đ đ đổi định khng đi trường đua Ph Thọ như em đ ni với anh. V những trận mưa tn bạo dội ướt cả ci qun c ph vỉa h khiến anh cứ phải nn chờ em trong cơn tức tối. Ly c ph th long trn những giọt nước mưa từ tấm "bạt" nh binh đổ xuống, nhưng nghĩ anh sao lc no cũng đậm đặc hnh ảnh em. Ci qun cc ấy, sau mười năm, trước ngy anh ln đường rời bỏ qu hương, vẫn cn như ngy no, chỉ c hai điều thay đổi: người chủ đ vượt bin v qun cc ngy một tn tạ hơn thi.

Em hỏi cuối tuần ny anh đi chơi đu? Xuống San Diego thăm Sea World hay ln San Francisco nhn cầu Golden Gate một chuyến? Sng bi Las Vegas nổi tiếng cũng nn đến đ coi chơi cho biết sự tnh. Cm ơn em, chắc chắn thế no rồi anh cũng sẽ đi nhưng lc ny th chưa được. Mặc d đất nước ny nhiều nơi hng vĩ, chỗ no cũng đng đi qua một lần trước khi nhắm mắt. Bởi v những sng tinh sương, khi cả thnh phố cn ngi ngủ, anh đ phải đi bỏ bo cho tờ Times, những trưa lm cng cho một ng chủ Việt Nam "xếp sng" cắt cỏ. Em ni dưới đ nhiều th vui, nhiều nơi giải tr, chắc l tuần no anh cũng sẽ mất ngủ v mệt mỏi. Mất ngủ v mệt mỏi l ci chắc. Nhưng, khng phải do nhảy nht v hoang ph thời gian. Chnh l sự khng yn tĩnh của tri tim đ lm anh trở nn như thế. Em đừng giận nếu anh ni rằng khng phải v trung thnh với em m anh khng tới đ, cng khng phải v lương bổng nhỏ nhoi m anh xa lnh. Khng, đ khng phải l l do. Anh khng thch đến chỉ v khng thch đến. Thế thi. Em nghĩ l anh qu bi quan chăng? Hay em sẽ nghĩ l anh mặc cảm về sự ngho kh? Cch no cũng được. Anh l người lun lun dị ứng với mọi thứ lố bịch.

Em c thể tin những g anh ni khng?

Em cn nhớ chăng ngy no ở Sign, anh chở em trn chiếc Lambretta mu bạc, lang thang trn những con đường đất đỏ trong lng đại học Thủ Đức? C phải đ l con đường đẹp đẽ nhất trong những thng ngy đẹp đẽ nhất của hai ta? Cn nỗi xt xa của chng mnh lc đ để đu. Chiến tranh ăn mn da thịt qu hương ta, m ảnh cả giấc ngủ anh v chen vo cuộc tnh khng một ngy ha bnh của chng mnh?

Khi chiếc xe mu xanh đi ngang qua vũng nước, bắn ướt o anh, cả mặt mũi anh, anh chợt hiểu rằng tnh yu chng ta chẳng qua cũng chỉ l một sự tnh cờ. Tnh cờ hai ta gặp nhau. Ở đu? Hnh như l lần đầu tin em theo cc bạn trong trường đi thăm "chiến sĩ tiền đồn" v anh, người trung đội trưởng ngang tng đ ng xuống ci ng m i khi bị vin đạn đầu tin của mắt em bắn ci nhn xuyn tm anh. Phải rồi, chỉ l tnh cờ thi, tnh cờ khi cả hai ta cng kẹt xe dưới chn cầu Kiệu (em tan trường về, anh trn đường nghỉ php). Tnh cờ khi đn đỏ giữ chng ta ở một ng tư đường. Tnh cờ như khi anh cầm tay em... Nhưng giờ đy, mười năm sau, cả sự tnh cờ ấy cũng chẳng cn với chng ta nữa.

Em c biết khng, vo những ngy đầu thng Năm, Bảy Lăm, khi cả Sign chm trong một thứ m thanh si sục hoảng loạn v đỏ thẫm một mu chết chc, anh đ tm đến em, nhưng em đ biệt tăm. Căn nh vắng tanh, trống tuếch. Qun c ph bn kia đường bỗng đng khch hơn xưa, nhưng tất cả những con người ngồi đ đều ngơ ngơ ngc ngc, chn trn mặt đất nhưng thần tr mi tận nơi đu. Anh cũng ngồi bon chen trn một chiếc ghế thấp giữa những người khch khng quen nhưng rất gần gũi, bởi v giờ đy tất cả đều cng c một tn chung: "ngụy". Anh "lnh ngụy" ngồi đy, nhưng em "ngụy" đ bỏ đi tự lc no? Bao giờ chng ta mới gặp lại nhau? Em biết cho cu hỏi ấy cch đy mười năm l một cu hỏi rất kh trả lời. Anh đ hin ngang bước vo nh em, đ x cnh cửa căn phng ring của em. V anh đ thấy g? Trn bn học, tấm ảnh chụp em đứng trước sn trường với o di trắng, nn l được tho ra khỏi khung knh v anh đọc thấy hai cu thơ chp tay bằng tiếng Việt, m hnh như em đ ghi l của Byron, anh khng cn nhớ.

... Xin chia tay, v nếu l mi mi
thm một lần xin mi mi chi tay...

C đng l nh thơ Byron viết như thế khng? C thể khng phải l như thế. Cũng chẳng sao. Anh cần đọc lời nhắn gửi của em, chớ anh đu cần sự chnh xc của nguyn tc. V anh tự hiểu l tấm ảnh ấy em đ viết cho anh, những dng chữ kia l lời nhắn nhủ anh. V em đ k l Barbara. Phải, l Barbara v chỉ c ring hai chng ta mới hiểu được qui ước ny. Qui ước ấy nay anh vẫn cn giữ, v chắc l em hiểu tại sao, phải khng?

Đ l ngy đầu tin anh quen em v em đ chp gửi tặng anh bi thơ của Jacques Prevert. Một bi thơ di khng dấu phẩy, chỉ c dấu chấm sau cng. Một bi thơ m anh sẽ phải nhớ mi v anh đ nhớ mi! Bởi v n rất gần với chng ta, em đ ni vậy, phải khng?

... Oh Barbara
Quelle connerie la guerre
Qu'es tu devenue maintenant
Sous cette pluie de fer
De feu d'acier de sang
Et celui qui te serrait dans ses bras
Est il mort disparu ou bien encore vivant
Oh Barbara

Em thấy chưa, đầu c anh vẫn cn tỉnh to chn, phải khng?

Barbara, giờ ny em đang lm g?

Barbara, em c biết l cả thnh phố đ bị sụp xuống trong lừa dối v sự ra đi của em đ nhận chm anh trong đống tro tn của những trối trăn? Anh đ ngồi trong căn phng em rất lu, thật lu. Anh đ nằm trn chiếc giường đầy hơi hướm em v tưởng chừng như đang đắp ln người tấm thn nồng ấm của em; đ đốt những điếu Pall Mall dư thừa trong ti o; đ uống đến say mm những chai rượu của bố em cn để lại trong tủ knh; đ ko tung tất cả hộc bn của em ra để tm xem biết đu... may ra... c dng chữ no khc em gởi cho anh.

Khng c chi hết ngoi sự bừa bộn em đ vứt lại. Chắc l em qu vội v trước giờ ra đi nn khng thể lm cch no khc.

Barbara, kể từ giờ pht ấy đến lc gặp lại em l mười năm. Thời gian ấy ngắn hay di của một đời người? N đ uống cạn chưa trong anh cốc rượu nồng nn của một người đn ng trn đầy sinh lực? N đ lm phai tn chưa trong em tnh yu cuồng tn của một thiếu nữ vừa mới lớn? Những cu hỏi ấy theo đuổi anh, đến bao giờ mới chịu bung tha?

Khi chiếc xe mu xanh chạy vụt qua, cn nt quả c chua trn mặt đường, anh cảm thấy hạnh phc mnh cũng đ tan nt đập vỡ. Anh nhớ chiếc Porsche thể thao của em. Xe hai chỗ ngồi, dn my radio cassette tối tn, ống thuốc an thần trong hộc, lọ nước hoa Yves Saint Laurent mi chanh tươi bn một ci giũa mng tay đặt dưới cần sang số....

Em hỏi chiếc xe "thổ tả" Datsun của anh đ vất ra nghĩa địa chua, v em đ hn anh tức th để mắng một cu trấn p kỳ qui "Đồ ngu, đừng giận em, trời ạ! Em yu anh!" Em ni chng ta khng cần dư luận v cũng lại chnh em, em lun lun ni chng ta nn trnh con đường ny, nn n ci qun ăn kia.

Em l khu rừng của những cy cao su mu thuẫn.

Em c cn nhớ tối hm no hai chng ta uống ly expresso bn vỉa h của Newport Beach? Trời ma h nng, nhưng đm ở Newport Beach sao m lạnh như ma đng. Bn kia bn hai người ni tiếng Ty Ban Nha đang hn nhau v em hỏi tại sao ta khng thể lm như họ. Rồi khi anh m v hn em, em bảo "Đừng! Đừng anh!" Khng! C lẽ chng ta khng yu nhau, chẳng qua chng ta yu ci hạnh phc mong manh của mỗi chng ta. Chng ta chỉ l những người thợ săn vụng về bắn những vin đạn bộc ph vu vơ vo một con vật v hnh trong khu rừng lạ vo đm ba mươi.

Khi anh li xe trở về, trn con đường mang tn Tnh Cờ, anh đ vượt qua đn đỏ ở ng tư Euclid, v anh đ lnh một ci giấy phạt. Khng, Hazard khng chỉ c nghĩa l Tnh Cờ, n cn l May Rủi, l Nguy Hiểm. C phải v anh đ khng chịu hiểu hai nghĩa sau của chữ Hazard m anh bị ci ticket chăng? i, vi phạm luật lệ lưu thng ở Mỹ l một điều thường như ăn cơm bữa, như tnh yu của chng ta. Phải khng? Người ta ni ở xứ ny c hai điều đng sợ, đ l cảnh st v thuế vụ. Đng. Nhưng theo anh, cn một ci đng sợ hơn nữa đ l sự v tnh của con người. i, sao con người ta lại c thể lạnh tanh, lạnh lng, lạnh lẽo, lạnh căm đến như thế!

Chắc em khng cn nhớ ci đm trn Thủ Đức, chng ta đi quanh trong bng tối ở ng tư để tm một qun nước mua cho em chai soda. Chai soda? Em cn nhớ khng? Lần đầu tin anh biết c một thứ thuốc trị bệnh nn mửa l soda. Chuyến dạo chơi phải chấm dứt v em qu mệt mỏi. Em đ ng trn tay anh suốt dọc đường về v tay li anh đ bị chao đi khi chng ta qua xưởng xi măng H Tin. Chng ta đ thot được ci chết trong đường tơ kẽ tc, nhưng em c biết g đu. Nếu lc ấy anh khng giữ được tay li v giả sử như xe bị mất đ tng vo một chiếc xe "be" chở gỗ từ B Gia Mập về, c lẽ chng ta đ chết bằng hai ci chết khc nhau. Em chết m khng biết l mnh đang chết. Cn anh, ci chết được nhn thấy như một tia chớp trước khi cả bầu trời tối sầm lại. Anh chờ đợi thần chết v chờ đợi lưỡi hi của n. i gh gớm biết l chừng no giữa ci sống v ci chết, giữa ci nh sng mong manh sắp tắt v ci bng tối rộng lớn như thin la địa vng chụp phủ xuống anh trong giy pht định mệnh kia!

Barbara, đ mười năm qua rồi, người sĩ quan "trẻ tuổi v ngang tng" của em, kẻ thot chết trn trận Đng H, kẻ vượt qua được con đường hi hng số Bảy, kẻ vội v chen nhau đi trn một chuyến bay c xc người nằm dưới bnh phi cơ, đ tm đủ mọi cch để trở về với em v rốt cuộc chỉ nhn thấy căn phng trống trơn, với tấm ảnh đ tho ra khỏi khung, hai cu thơ từ biệt v một cuộn băng cassette chỉ thu c mỗi bi Sombre Dimanche.

Barbara, nơi tr ngụ sau cng của anh l em, nhưng sau khi anh hay qua đại lộ kinh hong của một cuộc chiếc tn bạo, con thuyền tr ngụ ấy đ nhổ neo.

Barbara, tm năm trong cc nh giam dạy anh một điều l hy yu cuộc sống một cch mnh liệt hơn cuộc sống vốn c. Hy nhn mọi sự bằng con mắt của lng tha thứ v bao dung. Hy cao hơn kẻ th ta, phải lun lun cao hơn cả kẻ đ lm ta đau khổ. Hy tn trọng phẩm gi con người.

C một nơi chứa đầy mu thuẫn, đ l tri tim của chng ta. Bởi v tri đất ny l một nơi chốn lạnh lẽo, v chng ta yu nhau l một cch lm cho tri đất ấm ln. Phải khng?


Springfield 1986 -Santa Ana 1987

Notice: Undefined variable: Level in F:\www\vanmagazine\MainContents\iBottomContentsHTML.php on line 2

Notice: Undefined variable: Level in F:\www\vanmagazine\MainContents\iBottomContentsHTML.php on line 6