|
||
|
Hoàng Ngọc-Tuấn trả lời độc giả Nguyễn Ngọc Lâm Hôm nay, 18 tháng Sáu, 1999, t́nh cờ đọc mục "Bạn Đọc Viết" trên Văn số 28, tháng Tư, 1999, tôi thấy ở trang 97- 100 có bài viết của độc giả Nguyễn Ngọc Lâm, nhan đề "Một chút feedback về bài viết của Hoàng Ngọc-Tuấn" (xin lưu ư: trong tên tôi, có một dấu ngăn nối giữa hai chữ Ngọc và Tuấn; dấu ngăn nối này sẽ giúp người đọc tránh nhầm lẫn với tên của một tác giả khác hiện đang ở trong nước). Đọc xong bài feedback này, trước hết xin thành thực cảm ơn độc giả Nguyễn Ngọc Lâm đă có ḷng bỏ th́ giờ ra để đọc, suy nghĩ và viết feedback. Sinh hoạt văn học có trao đổi qua lại nhiệt t́nh như thế là điều đáng mừng. Tuy nhiên, để sinh hoạt văn học của chúng ta vừa sôi nổi, vừa thực sự bổ ích, chúng ta nên đọc hết sức cẩn thận trước khi góp ư; v́ chỉ có việc đọc hết sức cẩn thận mới tránh cho chúng ta những sự hiểu lầm vô ích. Bài "feedback" của độc giả Nguyễn Ngọc Lâm gồm hai ư chính, và cả hai ư này đều là sự hiểu lầm. Tôi xin tŕnh bày như sau: 1) Độc giả Nguyễn Ngọc Lâm viết: "Trong trang 81- 82, ông Hoàng Ngọc-Tuấn viết: ' Giới phê b́nh Nga nhận định rằng đó là phản ứng của sự vỡ mộng hoặc nhàm chán của độc giả trong nước đối với chất lượng văn chương và nội dung của đa số tác phẩm văn học Nga lưu vong: khi chế độ Xô-viết đă sụp đổ, độc giả không c̣n bị kích thích bởi nội dung chống Cộng nữa, mà đ̣i hỏi cao hơn về chất lượng văn chương; và khi vỡ mộng trước phẩm chất kém cỏi và lạc hậu của đa số tác phẩm văn học lưu vong, độc giả quay sang t́m vui tạm bợ trong loại truyện nhảm nhí.'" Sau đó, độc giả Nguyễn Ngọc Lâm bỏ ra hơn một trang giấy để diễn tả những điểm mà độc giả không đồng ư với Hoàng Ngọc-Tuấn. Tôi xin nhấn mạnh và nhắc độc giả Nguyễn Ngọc Lâm điều này: nhận định ấy không phải là nhận định của tôi, mà là nhận định của giới phê b́nh Nga, đặc biệt là của những cây bút quan trọng hàng đầu như F. Kuznetsov, E.R. Czerwinski và A.K. Perlinska. Tôi chỉ đọc các sách và luận văn phê b́nh của họ, và thuật lại nhận định của họ. Xin bạn đọc kỹ một lần nữa đoạn văn sau đây: "Một vài điều khác cũng cần được lưu ư thêm để suy gẫm. Trước hết là hiện tượng văn học Nga lưu vong xuất bản tràn ngập thị trường nội địa từ 1989 đến 1991 (trước khi nhà nước Liên-xô sụp đổ). Giới phê b́nh Nga nhận định rằng nguyên nhân chính của hiện tượng ấy là sự ṭ ṃ của độc giả trong nước đối với nền văn học Nga lưu vong; đồng thời, giới độc giả đồng hương ở hải ngoại không c̣n là đối tượng chính của các nhà văn lưu vong nữa. Thứ đến, vào năm 1992 (sau khi Liên-xô sụp đổ), là hiện tượng giảm sút đột ngột về số lượng xuất bản văn học lưu vong (chỉ c̣n một số tác phẩm có giá trị văn chương thực sự là được xuất bản), đồng thời với hiện tượng ăn khách và tăng giá đột ngột (mắc gấp 100 lần so với sách văn học nghiêm chỉnh) của loại truyện khiêu dâm và trinh thám trong thị trường sách nội địa. Giới phê b́nh Nga nhận định rằng đó là phản ứng của sự vỡ mộng hoặc nhàm chán của độc giả trong nước đối với chất lượng văn chương và nội dung của đa số tác phẩm văn học Nga lưu vong: khi chế độ Xô-viết đă sụp đổ, độc giả không c̣n bị kích thích bởi nội dung chống Cộng nữa, mà đ̣i hỏi cao hơn về chất lượng văn chương; và khi vỡ mộng trước phẩm chất kém cỏi và lạc hậu của đa số tác phẩm văn học lưu vong, độc giả quay sang t́m vui tạm bợ trong loại truyện nhảm nhí." Khi thuật lại những nhận định này, tôi hoàn toàn không bàn bạc ǵ thêm về sinh hoạt văn học Việt Nam hải ngoại. Tôi chỉ đề nghị rằng những nhận định này "cũng cần được lưu ư thêm để suy gẫm". Độc giả Nguyễn Ngọc Lâm đă bỏ ra hơn một trang giấy để suy gẫm về sinh hoạt văn học Việt Nam hải ngoại. Đây là điều rất hay. Tuy nhiên, vấn đề một độc giả Việt không đồng ư các nhận định của giới phê b́nh Nga về văn học Nga lưu vong là một vấn đề thiếu cơ sở: chúng ta không thể dễ dàng bác bỏ các nhận định của họ khi chúng ta chưa có điều kiện theo dơi và đánh giá văn học Nga lưu vong một cách có quy mô và trách nhiệm như họ. 2) Độc giả Nguyễn Ngọc Lâm viết: "Trong trang 82-83 về tiểu mục 6 = Viết và Lách, ông Hoàng Ngọc-Tuấn có nêu trường hợp ông Nguyễn Mộng Giác phải "lách" khi làm báo trong trại tị nạn (tôi đoán là trại tị nạn Galang ở Indonesia, đầu thập niên 1980). Ông Hoàng Ngọc-Tuấn viết: 'Đọc những ḍng chữ chân thành của nhà văn (Nguyễn Mộng Giác) tôi cảm kích sâu xa đức hạnh của ông - một người dám nói thực về ḿnh, không giả làm anh hùng trong một môi trường sống đầy tính rởm, giả tạo và dối trá.'" Sau đó, độc giả Nguyễn Ngọc Lâm viết: "Tôi nghĩ rằng: Môi trường sống ở trại tị nạn trong khoảng cuối thập niên 1970 và đầu thập niên 1980 không phải là 'môi trường sống đầy tính rởm, giả tạo và dối trá.' (Tôi cũng đă sống trong môi trường đó năm 1980 - ở Songkla - Thái Lan.)" Ở đây, độc giả Nguyễn Ngọc Lâm đă hiểu lầm một cách trầm trọng (v́ sơ xuất trong cách đọc), nhưng đáng yêu (v́ ḷng yêu thương đồng bào tị nạn). Thưa độc giả, tôi không hề cho rằng môi trường sống ở trại tị nạn là 'môi trường sống đầy tính rởm, giả tạo và dối trá.' Tôi cho rằng môi trường sống ở hải ngoại chung quanh nhà văn Nguyễn Mộng Giác vào tháng Sáu năm 1998 (lúc nhà văn viết bài "Viết ở ngoài quê hương") mới là 'môi trường sống đầy tính rởm, giả tạo và dối trá.' Tháng Sáu năm 1998, tại Hoa Kỳ, nhà văn Nguyễn Mộng Giác ngồi xuống, viết những ḍng chữ chân thành về chính quá khứ của ḿnh, dám nói thực về ḿnh, không giả làm anh hùng, viết một cách xót xa về những năm tháng ḿnh đă phải "lách" để sinh tồn. Tôi cảm phục sâu xa đức hạnh đó. Bởi, trong khi đó và trước đó, biết bao nhiêu kẻ khác đă tung ra những hồi kư giả tạo để anh hùng hoá chính ḿnh, rằng: trước 75, tôi là thế này; rằng: sau 75, tôi là thế nọ; rằng: lúc c̣n ở trại tị nạn, tôi là thế kia; rằng: tôi đă luôn luôn là kẻ bất khuất, anh hùng cái thế, v.v... Nhà văn Nguyễn Mộng Giác viết bài "Viết ở ngoài quê hương" như viết một hồi kư về giai đoạn làm báo và viết văn ở hải ngoại. Đây là một hồi kư thành thật đến độ quá sức hiếm hoi trong tổng số các thứ hồi kư đă được nhiều người khác tung ra trong suốt mấy thập niên qua. Xin độc giả Nguyễn Ngọc Lâm đọc kỹ lại câu viết của tôi: "Đọc những ḍng chữ chân thành của nhà văn, tôi cảm kích sâu xa trước đức hạnh của ông - một người dám nói thực về ḿnh, không giả làm anh hùng trong một môi trường sống đầy tính rởm, giả tạo và dối trá. Ông bất giác làm tôi nhớ đến hai câu thơ trong bài U Cư của Tố Như: "Dị hương dưỡng chuyết sơ pḥng tục / Loạn thế toàn sinh cửu úy nhân." Mối cảm kích của tôi chỉ nẩy sinh khi tôi "đọc những ḍng chữ chân thành của nhà văn". Chứ tôi không hề cảm kích việc "lách" của ông ấy. Hoàn cảnh buộc ông ấy phải "lách", thế thôi. Chỉ có cảm thông, chứ có ǵ mà cảm kích. Tôi chỉ cảm kích khi ông thành thực kể lại chuyện "lách", chứ không giả vờ lờ đi, hoặc dát vàng lên, như bao nhiêu người khác. V́ hiểu lầm như thế, nên độc giả Nguyễn Ngọc Lâm viết: "Tôi nghĩ ở điểm này, ông Hoàng Ngọc-Tuấn đă "cả giận mất khôn", đưa những phán đoán đầy chủ quan, không đúng thực tế. Đó là "sự ăn thua đủ nằm trong vô thức" hiện ra trong tranh luận chăng? Ông Hoàng Ngọc-Tuấn có ở trong trại tị nạn không? Những chữ đó là một miệt thị kẻ cả đối với đồng bào nằm trong các trại tị nạn Đông Nam Á thời đó." Thưa độc giả, tôi đă từng ở trại tị nạn, và năm 1983, tôi là chủ tịch trại Mandaluyong ở trung tâm Jose Fabella, Phi Luật Tân. Và tôi xin lập lại: tôi không hề viết một chữ nào mang tính cách miệt thị kẻ cả đối với đồng bào tị nạn ở đâu cả. Tôi hiểu và kính trọng tấm ḷng yêu thương đồng bào của độc giả, dù tôi thấy rằng chính ḷng yêu thương này, cọng với việc đọc không kỹ, đă khiến độc giả hiểu lầm người viết. Tuy vậy, độc giả Nguyễn Ngọc Lâm đă kết luận: "Tôi viết những ḍng trên hoàn toàn không có ẩn ư "chụp mũ" ông Hoàng Ngọc-Tuấn, mà chỉ muốn nói là người ta đôi khi có những sơ xuất đáng giận trong "đối thoại." Tôi xin nhắc lại: toàn bài tranh luận của ông Hoàng Ngọc-Tuấn đă được viết với sự nghiêm túc mà tôi rất thích. Tôi "yêu" bản thân bài viết đó, mặc dù có thể v́ viết quá dài nên nó có đôi cái không hoàn chỉnh (theo nhận định của tôi)." Cảm ơn độc giả Nguyễn Ngọc Lâm đă nhận xét như thế. Có lẽ đến đây độc giả đă thấy tôi không đến nỗi "cả giận mất khôn" (giận ai mà mất khôn?), không có "sự ăn thua đủ nằm trong vô thức" nào cả (ăn thua đủ với ai?), và không đến nỗi có những sơ xuất đáng giận trong "đối thoại." Chỉ mong độc giả đừng để xảy ra những sơ xuất đáng yêu trong việc đọc một bài viết quá dài. HOÀNG NGỌC-TUẤN
|
Notice: Undefined variable: Level in F:\www\vanmagazine\MainContents\iBottomContentsHTML.php on line 2
Notice: Undefined variable: Level in F:\www\vanmagazine\MainContents\iBottomContentsHTML.php on line 6
|
|