|
||
|
(Tạm dịch:
Tôi vừa được tin Ngọc Dũng mất. Và cả một thời niên thiếu của tôi, của "chúng tôi", có bóng dáng của ông ở trong, bừng sống lại. Tôi viết ra ở đây, là để gửi theo ông, như những lời chúc tốt lành nhất mong ông mang theo... Chúng tôi ở đây, gồm 7 đứa: Chất, Quốc, Sủng, Luận, Cẩn, Tín, và tôi. "Thất hiền", ấy là chúng tôi tự phong cho nhau. Chất, là Phạm Dzư Chất, em ruột nhà thơ Thanh Tâm Tuyền. Ông họ Dzư, ông em Phạm, lấy theo họ người cha dượng, chắc là do những năm loạn lạc ở ngoài Bắc nên mất hết giấy tờ, khi vào Nam phải làm thế v́ khai sinh. Trần Công Quốc sau làm dân biểu, nghe nói mất tích khi vượt biển. Phạm Năng Cẩn hiện c̣n ở Việt Nam, cũng khá giả. Nghe nói, anh đang có dự tính làm một ṿng du lịch, trước là thăm thế giới, nhân đó, bè bạn. Trong thất hiền, tôi thân nhất với Cẩn. Cùng mồ côi (Cẩn h́nh như c̣n bà mẹ anh để lại ở xứ Bắc, khi trốn vào Nam, ngay những ngày 1954, do quá mê phiêu lưu). Cùng nghèo khổ, cùng đam mê văn nghệ, và những đam mê "khác" nữa. Anh sống nhờ một người anh ruột, đă có gia đ́nh. Người t́nh đầu của anh, là một cô bạn học. Cô này, một lần, trong giờ ra chơi, đă lén bỏ tiền vào trong một cuốn tập của anh, v́ trước đó, anh bị kêu lên văn pḥng giám thị, do chưa đóng học phí. Anh bỏ học, đi làm trước tôi. Chỗ làm đầu tiên của anh, thư kư ga Long Khánh, là do bà cụ Chất gửi gấm bà Kh, bạn của cụ, có chồng làm sở Hỏa Xa. Thời gian tốt nghiệp trường Bưu Điện, trong khi chờ bổ nhiệm, đói quá, và buồn quá, tôi ṃ lên ga Long Khánh ăn bám anh đâu cả tháng trời. Một chiều cuối tuần, thất hiền ṃ lên theo, được Cẩn dẫn vô rừng, tới một trạm nghỉ đêm của tài xế xe be chở gỗ từ rừng ra. Bạn không thể tưởng tượng được, giữa rừng rậm bạt ngàn, mọc lên một khu sầm uất, nhộn nhịp, với những hàng ăn, những quán bia, những quán trọ, và tất nhiên, những cô gái. Thú nhất, mà cũng rờn rợn nhất, là trên đường tới... thiên đường. Xe lam chạy giữa rừng sâu, tối đen, ánh đèn loang loáng quét lên những rặng cây hai bên đường... "Ngưng lại!", tiếng người thét, tiếp theo tiếng c̣i lanh lảnh... Đội tuần tiễu. Không nh́n thấy mặt ai, chỉ thấy ánh đèn pin soi trên giấy tờ tùy thân... Tới tôi, ánh đèn pin làm loé mắt, "A!, mày đó hả?"... tiếp theo là tiếng ra lệnh, "Thôi cho đi!" Tôi chẳng bao giờ biết được, người trưởng toán tuần tiễu là ai, quen hồi nào... Đó là những năm Miền Nam c̣n tương đối thanh b́nh. Với Cẩn, tôi có quá nhiều kỷ niệm. Anh và cùng với anh, Hà Nội, là một "nửa trái tim" của tôi, những ngày viết Những Ngày Ở Sài G̣n. Khi anh c̣n ăn bám ông anh, nếu không qua Chất, là tôi tới anh, một căn nhà ở trong một con hẻm đường Trương Minh Giảng. Tôi nghĩ, những người dân Sài G̣n khó mà có thể quên được những con hẻm lầy lội những ngày người Mỹ chưa đổ xô vào đất nước, thành phố này. Chúng ngày một bớt lầy lội, trở thành những con hẻm tráng xi măng... theo cùng với đà chết chóc, nỗi đau thương của người dân trong hẻm.... Thời gian này, tôi cũng chẳng hơn ǵ anh, sống nhờ một người bà con trong họ; những giờ phút ở bên nhà Chất, hoặc qua anh, là để trốn chạy cái không khí ăn nhờ ở đậu. Cẩn có một chiếc máy thu thanh nho nhỏ, và nó là một trong những tặng phẩm của trần gian, một kỳ quan tuyệt vời của hai đứa chúng tôi. Nhờ nó, tôi đă được biết thế giới âm nhạc. Những bản nhạc nghe lần đầu tiên trong đời: Tabou, La Chanson d'Orphée, Il pleut sur la route... Tôi biết thất hiền là qua Chất, khi cùng học lớp Đệ Nhất trường Chu Văn An. Đám chúng tôi, đậu Tú Tài Một, trường tư chưa có lớp Đệ Nhất, nên được vào Chu Văn An. V́ đám chúng tôi, nhà trường phải mở thêm "xóm nhà lá", ngay kế bên trường Pétrus Kư. Danh từ "xóm nhà lá" tôi đă quên, mới đây, gặp Nguyễn Ngọc Giao, (Diễn Đàn Forum), anh nhắc lại, tôi mới nhớ. Anh cùng học promotion với tôi, nhưng thuộc thứ "chính qui", lại học giỏi, sau đó được đi du học. Thời kỳ đó, học sinh nào đậu Tú Tài loại œu, B́nh... là được đi du học. Thời gian học trung học, không hiểu sao, tôi không hề có ư định mong đậu cao, mà chỉ cần đậu. Đây có lẽ là do quá tự hào về những môn chính như toán lư hóa, cho nên không thèm học môn phụ như sử, địa, vạn vật... Trong nhóm Sáng Tạo, đám chúng tôi thân nhất với Ngọc Dũng, v́ anh rất xuề x̣a, và v́ anh là họa sĩ, thứ "sĩ" chúng tôi rất cần, để năn nỉ anh họa chân dung những người t́nh tưởng tượng của chúng tôi. Những người t́nh tưởng tượng, tuy có thật. Để tôi nhớ lại... Cô thứ nhất, là dân Hà Nội. Chắc là do tôi quá nhớ thành phố, những ngày đầu vô Nam. Cô là con một người bạn của cô Dung, người nuôi tôi ăn học ở Hà Nội. Cô mê chơi môn mà chược, và thường tới nhà bà bạn cũng ở trên đường bên hồ Halais. Một lần tôi tới đó, h́nh như là để lấy tiền đi mua bánh ḿ cho ông Tây, chồng bà cô. Tôi nh́n thấy cô con gái, thế là h́nh ảnh của cô theo tôi vào măi tận Sài G̣n, mỗi lần nhớ Hà Nội. Rồi tôi lại thấy h́nh bóng của cô, không phải trong trí tưởng tượng, mà là ở ngoài đời, thời gian học trường Thành Công của thầy Chu Tử, ở khu Hoà Hưng. Cô học lớp bên dưới, lớp của tôi ở tầng lầu bên trên. Tôi ṃ ra đúng chỗ cô ngồi, để lá thư vào ngăn bàn của cô. Ngày hôm sau, tôi nhận được thư trả lời, vẻn vẹn có một ḍng: thôi lo học đi, cha nội! Tôi vẫn có cảm tưởng mơ hồ, Hà Nội như 'bực ḿnh' với tôi, một đứa con ngỗ nghịch, bỏ đi hoang... Rồi tôi cũng gặp được một cô gái Hà Nội, mà chúng tôi tưởng là t́m được nhau, t́m được thành phố. Đó là một "nửa trái tim" c̣n lại của tôi, ở trong tập truyện đầu tay, Những Ngày Ở Sài G̣n. Đấy là "nói về" văn chương! Về hội họa: họa sĩ Ngọc Dũng đă thương t́nh, ghi một vài phác họa, h́nh ảnh một cô bé với chiếc răng khểnh.... Bao nhiêu năm rồi, không hiểu cô c̣n giữ giùm chiếc răng khểnh, cho... tôi? Và luôn cả, cho Hà Nội? Nhà cụ Chất khi đó, và bây giờ, vẫn nằm trong con hẻm Đỗ Thành Nhân, ngay sau Ṭa Thị Chính Gia Định. Căn nhà là của bà Kh, bà cụ Chất thuê, tầng dưới. Sau cụ dành dụm đủ tiền mua căn nhà. Trên lầu có hai pḥng. Pḥng anh T ở phía trước, có lối đi riêng là cầu thang ở bên ngoài. Tôi đă viết về lần đầu tới, thấy anh T ngồi ở một cái bàn góc pḥng khách, co cả hai chân lên ghế, cặm cụi viết... và tôi nhận ra một điều, và tôi tự nhủ chính ḿnh: hăy cố sống như anh, ở ngoài đời, cũng như ở trong... văn chương! Ngọc Dũng khi đó c̣n sống độc thân, nghèo. Và thường tới cụ Chất để xin tiếp tế gạo. Anh có chiếc ruột tượng, mỗi lần tới, cụ Chất đổ gạo vô, rồi anh đeo quanh người, phủ chiếc áo lên, ra về. Rồi tôi đi làm Bưu Điện. Cán sự kỹ thuật. Giấc mộng đầu tiên trong đời, tôi đă thực hiện được: có riêng cho ḿnh, do ḿnh tạo nên, một chiếc máy thu thanh. Không phải loại tầm thường, mà phải Hi-fi mới được! Thời gian đó chưa có Stéréo. Không hiểu những người dân Sài G̣n c̣n nhớ, thời gian xuất hiện máy thâu thanh Hi-fi, với tiếng bass dữ dằn có thể làm bật trái tim những người đau tim ra ngoài lồng ngực. Nói quá, nhưng sự thực cũng "ghê" lắm. Nhà Sài G̣n thường là mái tôn, tiếng bass làm cho chúng run (hay rung?) lên bần bật! Tôi đă có một chiếc máy thâu thanh như thế, do chính tôi lắp ráp, như một món quà tặng Chất, để nhớ lại những ngày chúng tôi quá mê âm thanh. Nhớ lại những lần đói quá được anh cho đi ăn phở. Nhớ lại lần cả hai chúng tôi đi nghe nhạc Zazz, do Pḥng Thông Tin Hoa Kỳ tổ chức, có sự hiện diện của ông vua kèn đồng, Louis Amstrong. Ôi chao, tiếng kèn đă khủng khiếp, nhưng c̣n thua tiếng hát khàn khàn đầy nhựa, đầy chất đàn ông của vị hoàng đế nhạc của dân da đen này. Bạn làm sao có thể quên những "St. Louis Blue", "Smoking my sad cigarette"... Hay là: Oh, Let me go, lover.... Hay là: Touchez pas au grisbi... Tôi tin là Ngọc Dũng cũng không thể quên được những ngày, bên cạnh mầu sắc là tràn đầy âm thanh như thế đó... Chất đă mê mẩn, và về nhà, mỗi lần vô pḥng tắm, là anh bắt chước... Bà bạn hàng xóm sang gặp bà cụ Chất "vấn an": h́nh như cậu Ba bịnh th́ phải, tôi nghe tiếng cậu rống ở trong buồng tắm sau nhà... Chiếc máy thâu thanh của tôi, v́ là đồ tự chế, nên không có vỏ. Sợi dây loa bỏ ḷng tḥng... Một bữa Ngọc Dũng ghé, anh tưởng dây loa là dây điện, bèn cắm vô ổ điện trên tường, để nghe âm thanh Hi-fi. Thế là "bục" một tiếng... Tôi quên, v́ là tác phẩm đầu tay, những mối hàn đều bong ra, như răng bà lăo. Mỗi lần vô pḥng tắm, Chất mở nhạc. Khi nó tự động ngưng, anh đập đập vô tường nhà, nó lại hát tiếp... Trong nhóm Sáng Tạo, anh T thân nhất với Ngọc Dũng. Đó là tôi nghe qua cụ Chất. Tôi là người thường được cụ tâm sự. Cụ kể, hồi c̣n ở ngoài Bắc, anh T c̣n là sinh viên, nhưng đă phải đi dạy học. Chắc là kèm trẻ tư gia, ở măi tít ngoại ô Hà Nội. Một lần, anh về nhà, lảo đảo đi không vững, và nói với cụ, anh cảm sốt ǵ đó. Cụ lắc đầu nói: không phải đâu, do đói quá đấy. Kinh nghiệm này, tôi cũng có trải qua khi c̣n ở với người bác, thời gian chạy tản cư lên Phú Thọ. Lần đó, tôi bịnh, và bà bác bắt phải ăn cháo. Rồi bịnh lui, bà vẫn bắt tôi tiếp tục ăn cháo. Sau thành lả, đi không nổi. Từ đó, tôi rất sợ món cháo, luôn cả món canh. Cho dù ngon cách mấy... Sau đây là hai bài thơ tặng bạn, của Thanh Tâm Tuyền, trích Liên Đêm Mặt Trời T́m Thấy, và Thơ Ở Đâu Xa Bài Hát Buồn Tặng Ngọc Dũng Anh cần đốt điếu thuốc ấy
Bầy cỏ hoang ven đường
Nhưng điếu thuốc bỗng trở niềm hất hủi
Em có biết sau lúc em từ biệt
Nguồn nước dữ cuốn trôi vùi hận sầu đen tối
Rồi anh bước trên những triền dốc lạnh
Nh́n loài rễ cây độc
ngày xuân trên đồng mua tặng N.D. Ôi chào cô bé áo hồng
Vầng hồng di chuyển ánh lung linh
Chào tạm biệt cô bé áo hồng
Trở về trại ngang qua vườn cam
NGUYỄN QUỐC TRỤ (trích Văn, số 45) |
Notice: Undefined variable: Level in F:\www\vanmagazine\MainContents\iBottomContentsHTML.php on line 2
Notice: Undefined variable: Level in F:\www\vanmagazine\MainContents\iBottomContentsHTML.php on line 6
|
|