BIẾN KHÚC QUANH NINH
Nguyễn Hoàng Tưởng An

Con bé khùng. Tôi vẫn thường thấy nó chạy ngang nhà, thè lưỡi. Những buổi trưa nắng gắt, oi bức, tôi nghe nó la inh ỏi. Cả nhà đâu vắng cả, bỏ nó một mình. Đối với nó, có lẽ căn nhà với cánh cửa sắt hoen rỉ, tường nham nhở những mảng vôi tróc chẳng khác chi một phòng biệt giam. Tôi chợt thấy nhức nhối, đau âm ỉ mỗi khi nó - trông như một loài thú hoang - gào thét, đập phá. Trời đâùt như rung chuyển, lắc lư. Hơi nóng đổ dồn ngột ngạt.

Chiều chiều, nó thất thểu đi quanh xóm, dáng đi khập khiểng, đầu chúi thấp, mấy sợi tóc ướt loà xòa trước trán, mắt ngây dại. Có khi nó nằm dài giữa đường giẫy giụa, người trong xóm bu quanh. "Phải chở nó vào nhà thương!" mấy bà nhiều chuyện xen vào. "Con khùng! Con khùng!" mấy đứa trẻ la hét. Trời sinh ra nó số phận hắt hiu, đành chịu. Nó phải mang cái số phận chết tiệt này đến cuối đời sao?

Nghe đâu nó được chuyển vào "học" một trường dành cho trẻ tâm thần. Tôi vẫn thường đi ngang đó. Vẫn song sắt với mấy khuôn mặt vô hồn, vẫn mấy đôi mắt đứng tròng, vẫn mấy đôi tay run rẩy chỉ chỏ về phía những người đi đường... Tôi tự hỏi phòng giam loại hai hay phòng khám?

Rồi một năm sau tôi gặp lại những khuôn mặt ấy tại phòng triễn lãm tranh trẻ tâm thần - những bức tranh mầu sắc hỗn độn, những đường nét như rối loạn , những hình ảnh thật man rợ, hung hãn. Nó đang đứng tại một bức tranh thật lạ, mặt vênh váo hãnh diện. Tôi chợt rùng mình trước bức tranh đó: một xe cứu thương trắng, chữ thập đỏ. Tôi lại gần, hỏi: "Tên gì?" Nó trả lời gọn lỏn: "Ninh!" "Tên lạ." Tôi lẩm bẩm. Bây giờ trông nó khá hơn trước nhiều: lưỡi không còn thè ra, da dẻ hồng hào hơn. Hỏi thăm những người trong gia đình, tôi được biết nó có té một lần, và hình như từ lúc đó, nó tỉnh hơn, linh lợi hơn và được gọi là "học sinh xuất sắc."

Tôi rủ nó sang nhà chơi và đánh piano cho nó nghe. Nó vẫn không nói gì, chỉ ngây ngô nhìn những ngón tay liếng thoắng của tôi.: "Thích không?" Nó không trả lời, chỉ nhe răng cười. "Thử xem!" Tôi đặt tay nó lên đàn, nó đập mạnh, các nốt như chập lại, chùng xuống. "Một nốt thôi, chứ có phải..." Tôi nghẹn lại, tôi đặt từng ngón tay nó lên bàn phím, nhưng vô ích: các ngón tay nó co lại, ướt lạnh mồ hôi. Tôi kiên nhẫn. Một ngày, rồi hai, ba ngày sau, nó đánh được năm nốt, nhưng thường các mốt sau khi đánh xong còn để lại những vệt mồ hôi đen. "Về bảo mẹ mua cho môt cây đánh chơi!" Không biết nó có hiểu gì không mà một năm sau tôi nghe nó đã chập chững "Méthode Rose." Chắc là mấy sơ ở trường dạy. Nó đánh suốt ngày, xem như một trò chơi mới.

Đã bao nhiêu năm, kể từ ngày nó bị gọi là "con khùng." Nó lớn hẳn. Mười tám rồi. Tôi cũng mười tám. Tóc dài, da trắng, rất thiếu nữ. Chỉ khác là nó vẫn giữ cái dáng di khom khom hèn hạ. Giọng cười bao giờ cũng điên dại, nói chuyện bao giờ cũng ngọng nghịu, khó nghe, nhưng giọng nói cà lăm, cà lưõi đó lại mang nội dung cay đắng, mỉa mai: "Không dám đâu." "Bé An chọc Ninh nè!" "Đuổi hả?"...

Nó còn học cái trường gần nhà, học hết sách tập đọc lớp ba... Một hôm nó tìm gặp tôi, đưa một tờ báo gấp làm tư hớn hở khoe: "Hình Ninh trong đó!" Tôi mở ra xem. Tấm hình không được rõ. Nhưng thấy được cái dáng quen thuộïc của nó đang cúi gập bên cây đàn piano, phiá dưới hình có chú thích.... , chú thích gì tôi không nhớ kỹ, đại loại là trẻ tâm thần trường X. được dạy cả piano. Tôi muốn khóc. Nó cười toe toét: "Hình đẹp không?" Tôi gật đầu. Nó nhẩy cẩng lên sung sướng.

Tấm hình đó khuyến khích nó tập thường xuyên hơn, cả những buổi trưa thật trưa, trời nóng nực, tiếng đàn đó lại khập khiểng,vang vang. Khi thì Đêm Đông, khi thì Ly Rượu Mừng, khi thì Đón Xuân. Aâm nhạc như đảo lộn. Nốt trầm, nốt bổng tứ tung. Nốt dồn dập, nốt rải rác hỗn loạn. Khuya mười giờ, hàng xóm lục tục tắt đèn đi ngủ, hẻm vắng, yên bình ... nó lại đánh thức tôi chỉ mới vừa chợp mắt. Những nốt nhạc lại rủ nhau chạy tán loạn. Tôi hình dung bàn tay co quắp của nó đang bám lấy từng phím trắng, phím đen, hình dung những vệt mồ hôi ngoằn nghèo trên mặt phím, hình dung những cú đập siêng năng, cần mẫn suốt hai giờ đồng hồ... Aâm nhạc siêu hiện thực, khó hiểu, nhưng vẫn mang cái hồn - kẻ tâm thần vẫn có một loại hồn: thứ hồn của tranh Picasso.

Lần đầu biết yêu - cảm giác kinh khủng nhất từ trước đến nay, tôi muốn tâm sự với đám bạn cái cảm giác lạ lùng, kỳ quái ấy nhưng phải khựng lại: sợ bị chọc. Tôi vừa hãnh diện vừa nhục nhã, không biết yêu xấu hay tốt, bởi vì Khang không đi xe Dream, không đẹp trai, không con nhà giàu, không học giỏi. .. Khang là môt Việt kiều, chỉ đơn giản vậy. Các báo thành phố vẫn dành những mục đặc biệt cho những Việt kiều hồi hương lường gạt gái. Tôi mắc cỡ. Không biết sao tôi lại tâm sự cho nó nghe, có lẽ để khỏi bị ức chế.

Tôi yêu Khang mù quáng: Khang đen, tôi cho là da ngăm, Khang để đầu đinh, tôi cho là rất đàn ông, Khang ít nói , tôi cho là trầm tính... Thế nhưng, sau khi xem xét kỹ lưỡng xấp hình Khang gửi về, nó cười điên loạn. "Sao?" Nó tiếp tục cười. "Sao?" Tôi lay nó. "Ngốc!" "Ninh nói sao? Ai ngốc?" "Thằng cha này chứ còn ai!" Tôi giận tím mặt. "Mập ú! Tóc dựng đứng kỳ cục!" Nó lại cười. "Cô Ninh nói đàn ông ghê lắm, mai mốt rồi Bé An biết!" Nó làm tôi mất hứng, không tâm sự gì nữa hết. Nhưng chẳng lẽ nó tỉnh hơn tôi? Vô lý!

Kể từ đó, tôi gọi Khang bằng "thằng cha", bằng "hắn",... rồi mang mặc cảm Khang xấu trai, lưu manh, bụi đời... Tuy vậy tôi vẫn thư đều cho Khang, hy vọng cải thiện hắn thành một Khang như trước kia. Khang không biết gì, vẫn cho rằng tôi quan tâm đến hắn hơn và mặc nhiên nói trên điện thoại "Anh yêu em." Tôi cười buột miệng nói: "Vừa thôi cha!" Cũng có những lúc tôi không đốp chát với hắn, chỉ ậm ừ lấy lệ, vì nghĩ "dù sao mình cũng là con gái, phải dịu dàng, thùy mị..." nhưng khổ nỗi, điện thoại tôi mượn bên con Ninh, những cuộc nói chuyện giữa tôi và Khang bao giờ cũng có nó ngồi sát bên, hỏi: "Cái ông mặt mập đó hả?", rồi ôm bụng cười. "Thôi dẹp đi!" Tôi hỏi: "Em nói dẹp cái gì?" Tôi ngơ ngác.

Có một thứ tôi sợ nhất: sự cô đơn. Nó cô lập tôi giữa những bức tường chắn, lạnh lẽo, trơ trọi. Phải có một ai đó đỡ tôi dậy, dắt tôi đi, nhưng người đó phải là người sống siêu hiện thực hoặc sống khổ về mặt nội tâm, bởi chỉ những người như thế mới cần đến tôi. Tôi sống mơ mộng, nhìn ngắm thực tế một cách xiêu vẹo, có thể khóc khi xem phim hài hoặc có thể cười diễu cợt khi xem phim tâm lý xã hội. Chính vì vậy, tôi nương thân vào những lá thư của Khang. Điều đó hợp lý. Khang thưởng thức được những suy nghĩ của tôi. Những suy nghĩ về gì? Chỉ một chiều mưa buồn ở Sài Gòn, một ngày nắng gắt khó chịu, một bản tình ca điệu thứ, một bức họa vô nghĩa... Khang viết: "Ở đây chỉ có điều kiện vật chất là đủ thôi, còn những thứ khác... không bằng ở Việt Nam đâu" và tôi đã mang lại cho Khang những "thứ khác" đó. Thế là Khang sống đầy đủ, no ấm. Chuyện viết thư trở thành thói quen như nhu cầu ăn ngủ, dẫn tôi đi vào lối cấm lúc nào không hay, rồi khẳng định "đã yêu" một cách can đảm. Bạn bè tôi có người yêu chở xe Dream đi chơi, tôi có Khang chở tôi bay qua những giấc mơ, không cần xe Dream. Nhưng khổ nỗi, những giấc mơ thường không có thật, vậy mà tôi tưởng thật. Mãi đến khi một kẻ tâm thần, lúc tỉnh lúc mê, đánh thức tôi dậy, tôi mới biết mình mù loà, Khang cũng mù. Hai kẻ mù dắt nhau đi đâu, nếu không phải là vào cõi chết hay hoả ngục? Đôi khi đường đi vào hoả ngục mọc đầy những hoa và cỏ dại, làm ta cứ ngỡ đang đi trên lối thiên đàng.

"Cô Ninh nói đàn ông hay lợi dụng." Nó ra chiều suy nghĩ rồi thêm thắt. "Không biết cô nói lợi dụng hay lạm dụng, Ninh quên rồi." Tôi bảo: "Lợi dụng quá đâm ra lạm dụng." Nó lắc đầu tỏ vẻ không hiểu. Tôi nói cho nó yên tâm: "Cái nào cũng đúng."

Chiều mùng ba, tôi sang rũ nó: "Đi nhà thờ," rồi chờ nửa tiếng. Cô nàng sửa soạn xong: tóc đuôi ngựa xiêng xẹo, áo xoa suýt xanh bóng lưỡng, quần jean xanh có sợi thắt lưng dài quá cỡ, giày sandale mới toanh. "Lẹ dùm cái đi. Trễ rồi!" Tôi nổi cáu. Đi được và bước, nó khựng lại, cúi xuống, cột giây giày. "Sao nãy giờ không cột?" Tôi cằn nhằn sau một hồi chờ đợi gần mười lăm phút. Nhà thờ Phát Diệm gần nhà nên chúng tôi chỉ cần đi bộ. Tôi nắm chặt bàn tay ướt nháp của nó, đẩy nó vào lề tránh xe. "Đi sát vào trong!" Tôi ra lệnh, rất cực nhọc với dòng xe cộ lạng lách, với những đợt pháo nổ đì đùng. Nó vẫn thản nhiên, đi hẳn ra giữa dòng xe , miệng cười hạnh phúc.

Tôi chọn cho nó một chỗ ngồi trên lầu, có thể nhìn xuống, nghe Cha giảng, quan sát được ánh đèn điện lấp lánh từ hai phiá, nhất là được chiêm ngưỡng xiêm áo lộng lẫy của những nữ ca đoàn. Nó ngồi co ro cúm rúm, hai tay nắm chặt vào nhau, mắt trân tráo. "Có sao không?" Tôi lo lắng hỏi. Nó lắc đầu đáp: "Uống thuốc rồi!" Tôi nghiêm chỉnh, bước vào cuộc nguyện cầu, say sưa trước lời giảng, tượng Chúa. "Xin Chúa cho hai mẹ con con sống bình an cả năm." Tôi lập lại nhiều lần., làm dấu thánh giá, hát thánh ca, đọc kinh. "Bé An có đạo hả?" nó hỏi lớn. Tôi bụm miệng nó lại, ra hiệu nói nhỏ, nó vẫn lập lại câu hỏi. "Không!" tôi trả lời cộc lốc. "Vậy đi nhà thờ làm gì?" "Để cầu nguyện!" "Cầu nguyện là gì?" nó tò mò nhìn tôi. Tôi im lặng. Nó cũng im không hỏi nữa. Mấy cụ ngồi gần chau mày khó chịu. Chiều trở lạnh. Tiếng cầu kinh xen lẫn tiếng gío xào xạc bên ngoài tạo nên mộït chuỗi âm thanh đều đặn, rầu rĩ. Một cánh chim sẻ bay lạc vào lối giáo đường không ra được, nên cứ lòng vòng lòng vòng mãi. Cha vẫn tiếp tục bài giảng giữa muôn ngàn ánh đèn rực rỡ. Tôi lại hát thánh ca, nó lắp bắp hát theo - những câu hát vô nghĩa, những chữ không ra chữ - để được giống với người ta. Các cụ, khăn chít đầu, lần chuỗi; các bà mẹ theo thói quen, lễ giáo , chép miệng hát nho nhỏ, mắt không ngừng dõi theo lũ con đùa giỡn giữa những hàng ghế; các đức ông chồng miễn cưỡng theo vợ, theo con vào giáo đường chiều Chủ Nhật, ngọ nguậy trên ghế, ngáp dài. Cha vẫn thao thao "Các anh chị chúc bình an cho nhau" (như tất cả những buổi giảng khác), buộc dân chúng gật đầu chào nhau vô cảm. Tôi cười, làm mấy người ngồi gần lắc đầu khinh bỉ. Chắc họ nghĩ tôi khùng, nó khùng.

Tôi vẫn hát nghêu ngao, ngẩng cao mặt thành kính, đưa hồn đắm chìm trong lời kinh, lời hát và lời giảng. Quay sang, tôi thấy hai mắt nó đỏ hoe, tay chân quờ quạng, miệng méo xệch. "Có sao không?" Tôi hỏi nhiều lần, quýnh quáng. Nó khóc rú, nước dãi chảy ròng hai bên khoé. Tôi ôm chầm lấy thân thể co giựt của nó,nói nhỏ: "Hết rồi! Hết rồi!" "Mệt quá! Mệt quá!" nó khóc thét. Tôi sợ tái mặt. Giáo đường náo động. Một lát sau nó ngồi yên, đưa tay quẹt nước mắt, nhìn tôi đau khổ: "Ninh đâu muốn vậy đâu, hết thuốc rồi!" "Đi về nhe?" Nó lắc đầu. "Kỳ lắm, người ta la!" Tôi ậm ừ. "Vậy ráng chút nữa." Cha nâng rượu và bánh thánh: "Này là mình ta, này là chén máu ta, sẽ đổ ra cho các con và nhiều người được tha tội." Nó bấu chặt lấy tay tôi, khóc rấm rức. "Sao, bị nữa hả Ninh?" Tôi lo lắng hỏi. Nó cởi bỏ giày, co chân lên ghế. Tôi lại ôm ghì nó, lẩm bẩm: "Hết rồi! Hết rồi! Bé An đưa Ninh về, chịu không?" Nó vẫn nẩy người, từng cơn một. Một chị ngồi gần, đưa mắt nửa ái ngại, nửa khó chịu: "Đưa nó về đi!" rồi thì thầm to nhỏ với người ngồi cạnh: "Con nhỏ đó khùng, không biết sao dắt nó vô đây làm chi!" Tôi đỡ: "Dạ, để cầu nguyện cho nó ạ!" Rồi chợt cảm thấy hổ thẹn vì chưa cầu nguyện gì cho nó. Trong giây phút bối rối hoảng sợ, tôi nhẩm thoáng một lời kinh, gọi là cầu cứu: "Xin Chúa cứu nó, cứu con!" rồi đỡ nó dậy cũng vừa lúc Cha buông lời cuối: "Các anh chị ra về bình an."

Đường phố vẫn tấp nập, đông vui, pháo vẫn lẹt đẹt đây đó, chỉ có nó là quằn quại trong cơn đau. Tôi trả giá gấp một chiếc xích lô: "Một ngàn nghe, gần mà!" Về đến hẽm, ông già cằn nhằn: Tết nhứt gì mà đưa có một ngàn, hai ngàn cô ơi!" Giúi đại vào tay ông lão tờ hai ngàn mới tinh, không đôi co, tôi đỡ nó vào nhà. Nằm vật xuống giường, nó nắm chặt lấy tay tôi: "Cám ơn Bé An." Tôi tháo chạy, không đáp lại, rồi tự an ủi: Trong cuộc sống đôi khi cũng phải tháo chạy.

Gió chiều thổi mát, mấy tán lá lung lay. Một chiều mồng ba, vậy mà cứ ngỡ đã hết tết, rồi ôm mặt khóc, thấy buồn nao. "Khang ơi! Rốt cuộc con nhỏ khùng đã lập thể hoá tình đầu của em!"

NGUYỄN HOÀNG TƯỞNG AN
Sài Gòn 24 tháng Bảy, 1995

Home