DỊ ỨNG VỚI THỜI TIẾT
Ngô Nguyên Dũng

Tàn cuộc rượu, một người bạn ngỏ ý đưa Luận về, nhưng chàng bảo không cần. Đã khuya lắm. Đêm nay Luận uống nhiều hơn bình thường vì tái ngộ nhiều bạn cũ. Người bạn ra chiều lo lắng: "ûÔng về một mình được không hay gục giữa đường lúc nào không hay?" Luận quả quyết:

"Không sao đâu, tôi đi bộ một chút cho tỉnh táo."

Rồi hai người chào nhau. Tiếng máy nổ như bị lay thức giữa đêm, hậm hực lao theo vệt đèn loa loá mặt đường ẩm sương. Luận khum tay bật diêm, đốt điếu thuốc cuối cùng, vo bao giấy ném vào lùm cỏ ven đường. Ngõ tắt về nhà chàng băng ngang một nghĩa trang rộng. Đêm mất trăng, sương bủa lát dầy mỏng không đều nhau. Thời tiết tháng mười hoang mang nỗi ấm lạnh bất phân. Luận kéo cao cổ áo khoác, ngăn chút gió chuyển mùa sàm sỡ vuốt lên khoảng da trống. Chỉ nghe tiếng chân chàng phân vân trên lối hẹp, giữa những mộ bia cố nhoài lên màn sương phủ đất, trông như những cọc gỗ của một nền nhà cất dở dang. Hơi thuốc lá ngầy ngật bốc đầy tâm trí Luận. Chàng hình dung lại những khuôn mặt trong bàn rượu. Cả thảy năm người, đều là bạn cũ. Nhưng lạ lùng thay, trí nhớ Luận không ghi nhận điều gì hay hình ảnh nào đậm nét. Tất cả nhoà nhạt, lẫn vào nhau như những nét cọ màu nước chắp chồng lên vải bố. Những mắt mũi miệng đắp vá đùm đụp, trông như bức tranh trừu tượng. Giọng nói, tiếng cười, cùng vô số tạp âm khuấy động cảm quan Luận, như thể chúng mọc ra những bàn tay ngón nhọn, sột soạt cào lên tâm thức chàng. Bưóc chân Luận chậm dần, rồi dừng lại giữa lối đi, mắt nhìn quanh quất. Chàng búng tàn thuốc vào lùm sương trước mặt, có cảm tưởng bắt được cả tiếng ûxèo tắt ngúm như chạm nước. Phải rồi, cái ao nước um tùm lau sậy của nghĩa trang. Luận phồng mũi, hít lấy như con thú đánh hơi định hướng. Tâm tưởng chàng mở ra toang hoác. Luồng nắng chói loà của thời nhiên thiếu miền quê nhà nhiệt đới hừng hực tràn vào. Toàn thân người đàn ông như chạm phải điện trường, nẩy lên, phát quang sáng rực. Luận quị chân, gập người như cái ghế xếp, ngã xuống lối đi giát sương. Chàng đón lấy cảm giác lửa ấm phừng phực trong da thịt, thấy ra những ngọn đèn gió canh mộ lập loè bay lượn như những đốm ma trơi. Chúng tụ quanh chỗ chàng gấp lưng, chui lòn vào những khe trống trên thân chàng, hoà cùng máu rượu và những nghiệm trải quá khứ thành một nỗi hiện thực kỳ quặc, lớn như núi, rộng như biển, không cùng như vòm vũ trụ bao quanh. Luận không biết đó là nỗi gì, chỉ nhận rõ một điều, tâm thức chàng vừa đột nhiên biến đổi.

Luận lê chân về đến nhà, vừa lúc dạ dầy quặn lên. Chàng chạy nhanh vào phòng vệ sinh, gục đầu xuống bệ sứ, nôn thốc tháo tới khi chỉ còn chất dãi nhớt tanh tưởi. Chàng giật nước, mở vòi, uể oải rửa mặt, đánh răng. Soi gương, chàng thấy hai trõm mắt mệt lả vô cảm như màu trời những hôm bão rớt. Luận thay quần áo, vào giường nằm mê man không biết bao lâu, tỉnh giấc khi nghe tiếng động dọ dẫm trong căn phòng lờ mờ bóng tối. Chỉ có thể là bà cụ chủ nhà trọ. Luận hé mắt theo dõi. Bà cụ rón rén đặt mớ quần áo lót vừa giặt lên mặt bàn, khựng người xem xét giây lâu gian phòng, rồi tới cạnh lò sưởi, cời tro, nhè nhẹ xúc đổ vào chậu sắt. Bà ngồi xoay lưng về chỗ Luận nằm. Chàng mở bung hai mắt, vạch bóng tối, ngắm cử động gắng gượng để khỏi gây tiếng động của bà cụ. Màu áo trắng rờn rợn trong căn phòng cách ly thời gian lẫn không gian. Đầu tóc vấn loà xoà, bạc phơ. Tự dưng Luận rùng mình. Thời tiết mới chớm thu, đâu đã lạnh. Nhưng hành động cời tro dọn dẹp lò sưởi, chuẩn bị cho mùa đông tới, khiến chàng cảm thấy ren rét. Như thể Luận đọc được ngôn ngữ của bàn tay, lén bắt được tiếng chuyện trò của tro than năm trước. Mùa đông vừa qua không lạnh lắm, ít khi Luận nhen lửa lò sưởi. Mãy tháng dài củi than lạnh lẽo bên nhau, buồn bã như những phế vật vô dụng. Giờ đây, chúng reo lên khi chạm phải hơi ấm bàn tay bà cụ truyền qua mớ tro nhám tích tụ từ nhiều đông trước. Ký ức được khơi thức. Chúng chuyện trò giòn giã như bạn cũ tái ngộ. Bà cụ dường như cảm được điều đó, chậm chạp bới tro từ hốc sâu lò sưởi, gom lại thành đụn nhỏ, xúc đổ vào chậu. Chỉ ngần ấy động tác mà Luận thấy ra biết bao cảm tính gắn bó, những liên hệ chằng chịt giữa động và tĩnh vật. Hay biết đâu chừng, không phải bà cụ nghĩ vậy, mà chỉ riêng Luận nhận thức được những suy tư dị thường ấy. Luận mở bừng nhãn quan tâm thức, rợn người đọc thấy những nghi vấn tròng tréo trong trí bà cụ chủ nhà. Về lý do tại sao chàng ngủ dậy muộn, về những lần chàng vắng nhà, về nỗi cô đơn của chàng, về ô cửa sáng đèn những khuya như vòm mắt không bao giờ ngủ... Luận kinh hãi kêu thầm, trời ơi mình đọc được ý nghĩ của người khác.

Bãy giờ Luận mới cảm thấy lạnh. Hơi lạnh rụt rè, ngần ngại luồn vào chăn, phà khắp thân thể chàng. Nhiều năm không thể đếm bằng đầu ngón tay đã trôi qua, vậy mà Luận vẫn không kết thân được với cái lạnh. Y học có chứng dị ứng với nắng ngày, với ánh trăng, lẽ nào chàng dị ứng với hơi lạnh? Không phải. Nhưng chắc chắn một đíều, những hôm trời trở rét, Luận đâm lười lĩnh. Nhất là vào những cuối tuần. Chàng cứ ngồi lặng bên ô cửa trông ra mặt lộ. Tách trà nguội tanh. Gạt tàn thuốc lá đầy tro. Cây viết chắn ngang trang giấy mở trước mặt, trắng toát. Đã lâu rồi, chàng không biên thư cho ai. Mọi sự dường như không cần thiết. Thế nhưng, tại sao chàng vẫn thích ngồi đãy, nhìn ra như thế. Như ngóng đợi ai, điều gì, dù biết chắc rằng sẽ không ai tới, sẽ không chuyện gì xảy ra.

Luận đoán, có lẽ vì thông cảm với hoàn cảnh trơ trọi của chàng, nên bà cụ chủ nhà thường kín đáo chăm sóc chàng. Bà giặt giùm chàng quần áo lót. Bà tưới thay chàng mấy chậu cây trên bệ cửa. Bà nhóm lửa lò sưởi hộ chàng những hôm đầu đông khi không thấy ống khói nhà chàng nhả khói ấm.

Mỗi cuối tháng, Luận sang gõ cửa trao bà tiền trọ. Đây là vài dịp hiếm hoi, hai người trò chuyện cùng nhau. Bà cụ pha cà-phê, bày bánh ra dĩa mời Luận. Câu chuyện thường mở đầu bằng câu:

"Bà vẫn khoẻ?"

"Cám ơn anh, tôi khoẻ. Còn anh?"

"Tôi vẫn vậy, cám ơn bà. Năm nay trời lạnh sớm."

Hay cũng có thể là "tháng mười mà tiết trời vẫn ấm", hoặc "ûhè này hoa nhạt màu hơn năm trước"û, có ý nói trời thưa nắng. Rồi sau đó, thế nào bà cụ cũng hỏi han:

"Anh vẫn liên lạc với thân nhân bên nhà?"

Chàng nói dối:

"Vẫn. Cha mẹ tôi vẫn khoẻ."

Như thể chàng muốn nói, ông bà vẫn trẻ trung linh hoạt như mới hôm nào đây, chàng còn ấu thơ, cùng cha mẹ đi xem hát đêm. Có vài rạp chiếu phim thường trực ở gần nhà. Vào rạp luôn luôn nhằm đoạn giữa, xem tới hết, chờ qua lúc nghỉ, xem tiếp phần đầu rồi lục tục kéo nhau ra về. Phố vắng. Có con chó ốm đứng ngơ ngác đầu ngõ. Ngang qua tiệm mì hoành thánh còn sáng đèn, cả nhà ghé vào. Hương vị tàn tạ của ngày sắp tắt, ôi đậm đà xiết bao. Chàng không thể định nghĩa được cảm xúc mình khi đó. Về sau tưởng lại, chàng lờ mờ nhận ra đó là cái gắng gượng sau cùng, trước khi tắt nghỉ. Bừng lên như chòm pháo bông ngày hội lớn. Rồi trả lại trời đêm vòm mênh mông trăng sao cùng chiều sâu vô tận đựng những hành tinh chưa ai đặt tên. Từ hôm được tin cha rồi mẹ xa đời, Luận bơ vơ như vệ tinh mất quĩ đạo, trôi tuột vào vũ trụ tối đen, sâu thẳm, đầy nghịt những tinh cầu cách nhau hằng trăm năm ánh sáng. Chúng xoay vòng, chớp tắt một mình như thế, tựa kẻ loạn tâm. Luận ngẩn ngơ trước đôi lẽ sống chết, thấy ra mọi điều thô sơ mà bí ẩn như đường bay của loài dơi đêm. Chàng tự hỏi, tại sao mình không hiểu được cách sinh hoạt vô ngôn của cỏ cây và ngôn ngữ của loài vật. Vậy mà giờ đây, đột nhiên đọc được tâm trạng của người đối diện, chàng đâm ra hoang mang.

Tâm trạng của bà cụ chủ nhà ngồi cời tro bên lò sưởi, vì thiếu ánh sáng nên Luận không thể đọc rõ. Chàng chỉ nhận ra thoang thoáng chuỗi ý nghĩ đằm thắm rất mực, thứ tình người ấm áp chao động uyển chuyển theo điệu múa của những ngón tay già nua, trên làn da lấm tấm hoa mồi. Luận chợt hiểu, chàng se lạnh không phải vì thời tiết đột ngột chuyển mùa, mà vì nhận ra cái tâm lành vô biên ẩn trong bà cụ không cùng chủng tộc.

Từ đó cho đến lúc bà cụ rời phòng, khép cửa lại, Luận nằm bất động như để sửa đổi lại cảm quan. Chàng ngờ vực tâm lý mình, thầm đoán có một con ốc nào đó lỏng lẻo trong thần kinh hệ. Luận ngồi dậy, xếp chăn gối gọn ghẽ, tréo chân tập thể dục trí tuệ bằng cách vặn đầu qua lại nhiều phía, cố gắng không nghĩ ngợi lan man. Văy mà những giấc mộng hoang đàng khuya qua vẫn hỗn hào trồi lên. Tuồng mộng không phân cảnh, với những nhân vật loè nhoè sắc diện, lầm lì và ôi kinh khủng, không phái tính. Những hình người thiếu bộ phận truyền giống cặp kè cùng chàng trên sàn gỗ hai chiều đơn sắc. Điều kỳ lạ nhất là họ chỉ muốn cưỡng đoạt. Luận tuân phục họ như một thứ nô lệ thời trung cổ, không những bằng thân xác mà cả bằng tinh thần. Chàng ngập ngụa trong thứ nhục dục ảo tưởng, không còn phân định vai trò đã được giao phó. Ghê tởm nhất là đôi lúc chàng lại tìm thấy lạc thú, thứ lạc thú tầm thường và bình thường thuần xác thịt, không tình cảm. Luận cực kỳ bối rối như kẻ phân vân đứng giữa ngã ba, không biết lối nào dẫn tới thiên đường, cảnh giới mà chàng tin rằng không hề có.

Luận đứng dậy, kéo màn, mở bung cửa kính cho ánh sáng và hương lành tràn vào. Ngoài trời, nắng rụng lấm tấm qua vòm cây còn xanh lá. Chủ nhật êm ả như chăn nệm mới. Rặng thông sau mái nhà đối diện đâm ngọn vào lòng trời giăng mây mỏng. Trong lùm cây gần, có con sóc màu nâu đồng chuyền cành loạt soạt. Ngoài đường, tiếng động cơ thong thả lướt ngang, rồi tan biến vào không gian im vắng. Luận làm xong thủ tục vệ sinh, rồi vừa pha cà-phê vừa lẩm nhẩm trong đầu, tất cả chỉ là ngày hội hoá trang vĩ đại, mà chàng là người có khả năng lật mặt nạ. Liệu chàng có đủ tự tin để làm điều đó?

Luận băn khoăn, không biết có nên tỏ bày cùng ai thứ giác năng kỳ quặc vừa hiện này? Những khuôn mặt thân cận lướt ngang trí chàng. Luận nghĩ ngay tới chị Khuê. Chị là bạn của anh chàng thuở còn bên nhà, vượt biên sang đây đã nhiều năm nay, lập gia đình rồi ly dị, hiện sống với đứa con gái sắp thành thiếu nữ. Chị Khuê gốc người Minh Hương, không đẹp, nhưng có duyên.

Luận ăn vội bữa đầu ngày, rồi gọi điện cho chị Khuê, báo tới chơi. Chị vồn vã, ừ tới đây ăn cơm tối với mẹ con chị cho vui. Lái xe nửa đường, đột nhiên Luận không muốn tới nữa. Chàng linh cảm có điều gì không ổn trong lần gặp mặt này, hay trong quan hệ giữa chàng với chị Khuyê nói chung. Luận chưa hề tỏ ý gì, nhưng dường như chị Khuê đã đôi lần nhắn gửi. Lúc là tấm thiệp mừng sinh nhật vẽ một đoá hồng, khi là cái dĩa nhạc tình khúc tiền chiến. Vào những dịp giỗ quảy, Tết tây hay Tết ta, chị đều mời Luận. Chị còn nhờ chàng chở đi chợ, hỏi ý chàng nên mua hoa gì về cắm cho hợp với màu khăn bàn. Chị Khuê làm bếp khéo, tính tình nhu mì nhủ mỉ như thể giữa chị và nhịp sống tây phương có một vách chắn sừng sững. Luận không đồng ý điểm đó, nhưng thấy không cần thiết để phê phán. Chị Khuê cứ chất vấn chàng, sao không tìm một người bạn đời, già rồi. Luận cười, chính vì "già rồi", nên không còn tha thiết chuyện vợ con.

Đó cũng là đề tài chị Khuê đề cập tới sau bữa cơm. Chị pha trà, múc chè đậu ván mời Luận. Cô con gái đã chào chàng, hôn mẹ rồi xin phép vào phòng riêng. Loay hoay chuyện vãn với chị trong phòng khách ẩm màu đèn vàng, tường treo tranh lụa hoa mẫu đơn và mộc lan, một lọ pha lê cắm huệ tím trên tủ thấp, Luận sực nhớ tới ý định thử nghiệm tâm lý mình. Chàng đặt ngược vấn đề:

"ûCòn chị, sao không tìm người nào đó hợp tính để tiến thêm bước nữa?"

Chị Khuê cười ngơ ngẩn:

"ûChị có tìm đó chứ, nhưng khó quá."û

Luận bói nhìn đăm đăm vào hai mắt chị Khuê. Chàng không cảm nhận, cũng không thể hình dung ra được tình ý nào trong tia mắt ấy. Xúc giác chàng không như xúc giác lúc chàng quan sát bà cụ chủ nhà khom lưng cời tro lò sưởi. Luận vừa an tâm vừa bực dọc với tâm trạng chấn động của kẻ đi dây nối hai vách đá, biết sắp sửa sang được bên kia mà chân cứ luống cuống, muốn sa xuống vực.

Luận hỏi thẳng:

"Tại sao khó?"

"Không thể giải thích được Luận à?"

Vừa đáp, chị Khuê vừa vỗ nhẹ lên lưng tay Luận. Trong khoảnh khắc va chạm, Luận cảm thấy rõ ràng ngôn ngữ ý nghĩ chị Khuê truyền thành dòng sang tâm thân chàng, trông như bầy vi khuẩn của một chứng bệnh hiểm nghèo. Chị Khuê muốn nói: "Người chị trót thương lại có vẻ dửng dưng, khiến chị ngại, không dám tỏ tình. Là Luận đó, biết không?"

Luận giật mình, rút tay về, tim đập mạnh, mồ hôi rỉ ướt trán. Không phải vì cảm xúc đụng đậy da thịt mà vì điều chàng ngờ vực vừa được chứng nghiệm. Toàn thân Luận nóng ran như khuya qua trong nghĩa trang bị lửa hồi ức đốt cháy. Luận lắp bắp:

"Chị... chị đừng nghĩ vậy..."

Mắt người đàn bà quắt lại:

"Luận, em sao vậy?"

Luận nói không ra hơi:

"Không... không được đâu, em... nghèo."

Nói xong, chàng mới nhận ra điểm vô lý lớn, và khôi hài. Cái nghèo của Luận vừa thốt ra như một câu trả lời trật chìa, chẳng dính líu gì tới mớ tâm tình thầm kín của chị Khuê. Mà có thật vậy chăng, hay tất cả chỉ do ảo tưởng chàng nguệch ngoạc ra. Cuộc sống vật chất vụng về của chàng đâu khác gì một bức tranh lỡ tay của gã hoạ sĩ kém tài.

Luận bưng đầu, nói như thở dài, trong khi nét mặt chị Khuê vẫn chưa thôi ngỡ ngàng:

"Em cảm thấy khó chịu trong người, em về."

Chị Khuê không níu kéo giữ lại như những lần trước. Chị đưa Luận ra cửa, giọng ân cần:

"Em nhớ giữ gìn sức khoẻ, trông em làm sao ấy!"

Lời nói cùng ánh mắt tha thiết của người đàn bà bám riết Luận suốt đoạn đường về. Lại đêm. Nhà trọ Luận nằm trong lũng thấp, có đồi cây vây bọc. Đã quen với cảnh trí thiên nhiên, nên chàng không thấy đẹp mắt. Nhưng đêm nay trời trong, thời tiết chơm chớm lạnh, Luận dừng xe lại bãi trống, bước ra phóng mắt trông xuống. Chàng tưởng tượng mình vừa nhập vào một cảnh phim Hồ-ly-vọng. Mái trời đính hằng hà tinh tú. Thỉnh thoảng một vết sao băng quét ngang, khuất dấu tận chân trời. Luận thò tay vào túi áo khoác, tìm bao thuốc lá, rút ra một điếu, toan xoè lửa, nghĩ sao lại thôi. Chàng mân mê điếu thuốc trong tay. Đời sống chàng, cái gì cũng quá, cũng thậm. Hút thuốc nhiều quá. Uống rượu không lường. Thụ động như một con rối. Chàng nghĩ tới chân lý đời sống mà chị Khuê thường vẽ vời: "Tuổi em, người khác đã có con vào đại học, có nhà riêng, có tiền rủng rỉnh để mua chứng khoán..." Luận khật khưỡng: "Chị ạ, thuyền lớn sóng lớn. Em yên phận với bấy nhiêu đó." Có thật vậy không? Chàng có thật sự yên phận với những thường ngày đơn giản và đơn điệu này? Luận búng điếu thuốc chưa đốt xuống triền đất, vòm mắt nhớn nhác thấy ra ống khói lò sưởi nhà chàng, bên dưới xa xa, ẻo lả thốc lên dải khói mỏng, cuống quít giây lát trong trời đất, rồi bị cái bao la hun hút nuốt trửng. Luận xúc động nhớ lại dáng lưng khom nhẫn nại của bà cụ chủ nhà. Mớ tóc bạc. Lưng tay da mồi. Giọng nói lun run như bị gió tạt. Chàng chợt thấy mình đã cư xử không trọn tình với bà. Không phải chàng vô tâm, mà chỉ vì chàng không thể sắp đặt ngăn nắp những kỷ vật tinh thần. Có những rác rưởi quá khứ cần vất đi, chàng cứ cất đó, lâu lâu lại lôi ra ngắm nhìn tấm tức. Luận ước ao, phải chi mình có được thủ thuật làm mất những gì không muốn nhớ. Chàng bỗng thót người nhớ tới năng khiếu có được từ đêm qua. "ûĐọc được ý nghĩ của người khác" là điều chàng mơ tưởng thời tấm bé. Thế giới suy tư của chàng đâu đã tường tận mọi ngõ ngách của địa cầu này, mà chật chội tù hãm như lòng hộp diêm. Như phần tâm linh của một con chuột nhũi loay hoay dưới mặt đất tối tăm. Vậy mà, khi chàng dợm thấy nghi vấn của bà cụ chủ nhà, rồi đọc một mạch tâm tư thầm kín của chị Khuê như đọc phần chuyển ngữ của một cuốn phim nước ngoài, chàng không khỏi hoảng hốt. Tại sao có sự khác lạ ấy? Luận đâu cần chạm tay vào người bà cụ chủ nhà, mà vẫn đọc thấy ý nghĩ bà, rõ mồn một trong bóng tối.

Luận cài nút cổ áo, ngăn hơi lạnh thấm dần. Đôi khi, chỉ một cái chạm tay, đủ thành dấu tích theo nhau trọn đời.

Luận làu bàu, không thể hiểu nổi, nói ra chẳng ai tin. Sáng hôm sau, chàng gọi điện vào hãng, cáo bệnh nghỉ một ngày. Luận dò tìm địa chỉ một nhà phân tâm học. Câu đầu tiên chàng hỏi bà nhân viên phòng ghi danh là:

"Phòng chẩn bệnh của bác sĩ có nhận thẻ bảo hiểm sức khoẻ của tôi không?"

Người đàn bà sửa lại gọng kính, xoe mắt nhìn:

"Theo nguyên tắc, không. Nhưng nếu ông có giấy giới thiệu của bác sĩ gia đình..."

"Sức khoẻ tôi vẫn bình thường, có điều..."

Chàng không đủ ngữ vựng, đúng hơn, không thể giải thích trường hợp tâm lý đột biến này. Bà nhân viên chừng như quá quen với những thân chủ như Luận, nên dịu dàng hỏi xin chàng thẻ bảo hiểm, rồi mời chàng sang phòng đợi. Chỉ có một người đàn ông trung niên ngồi bên phía tường treo một tấm tranh của Egon Schiele. Kiến thức Luận về hội hoạ không rộng, chỉ biết sơ sài về ông hoạ sĩ này, vẽ nhiều tranh loã thể dị thường. Bức treo trên vách, ghi tựa "Những người bạn quanh bàn ăn", là một ngoại lệ.

Thấy Luận bẳm mắt ngắm tấm tranh, người đàn ông rụt rè cất tiếng:

"Của Egon Schiele."

Luận gật đầu:

"Tôi biết."

"Thấy không, có hai ghế trống."

Luận nhìn kỹ. Ừ, còn hai chỗ trống thật. Điều lạ, tựa tranh là "bàn ăn" mà không thấy dĩa chén gì ráo. Dường như đoán ra thắc mắc của Luận, gã đàn ông mỉm cười, lừa ra từng chữ như sợ chàng không hiểu:

"Ông hoạ sĩ vẽ cảnh bàn tiệc có ông và các đồng nghiệp cùng thời. Ông hoán đổi các dĩa ăn bằng những tập giấy vẽ. Ông ngồi ở cuối bàn, cui cúi xuống trang giấy. Đối diện ông, quay lưng lại người xem tranh là chiếc ghế bỏ không và tập giấy mở. Giới bình tranh cho rằng, có lẽ đó là toạ vị của Gustav Klimt, nhà danh hoạ ảnh hưởng đậm nét phong cách Schiele. Klimt qua đời không lâu trước khi Schiele hoàn tất bức vẽ này, ấy nên chỗ ngồi được để trống. Ông xem, sắc tranh u ám, nền đen kịt, những dáng người không rõ mặt, áo nâu vàng đỏ trắng, bẩn thỉu, xin xỉn; ghế bàn xiêu vẹo, không theo chuẩn mực mỹ học nào hết. Ông đoán thử, Schiele muốn gửi gắm điều gì?"

Luận sửng mặt, trơ người, tâm trí lệch lạc, mắt dán vào tấm tranh trên tường, không thốt nên lời. Người đàn ông đứng lên, vừa cong tay trỏ vào từng tiểu tiết bức hoạ, vừa nhẫn nha lừa chữ ra kẽ môi:

"Ý tôi ấy à? Dám chừng Schiele ngấm ngầm vẽ ra một cảnh đời, một xã hội thu hẹp với những tương quan xộc xệch giữa bấy nhiêu tỷ nhân tố. Ông xem, những dáng ngồi kia, ngay lưng cứng đờ hay chui chúi thờ ơ xuống trang giấy, như thể mang hội chứng lãnh đạm. Người còn sống có một chỗ ngồi, một tập giấy, đã đành, cả người chết cũng được hưởng phần tương tự. Mỗi người một chỗ, sát nhau mà như xa hằng tỷ năm ánh sáng, tưởng chật mà mênh mông ngút ngàn, theo tỷ lệ xích một phần triệu triệu. Chính những trang giấy bày trước mặt mỗi người đựng cái vũ trụ vô biên ấy, chỉ những ai ngẫu nhiên hạnh ngộ với chân lý sáng tạo mới hiểu thấu. Thế nên ông đừng tin vào lời bình phẩm của những kẻ tự cho mình am tường hội hoạ, văn chương hay bất kỳ ngành mỹ thuật nào khác. Xảo ý đưa tới xảo ngữ. Trá hình, giả tạo hết thảy. Ngay cả mấy lời tôi vừa bộc bạch cũng là xảo thuật. Đừng tin ai, mà hãy tự soi vào tâm mình, trước tiên mình phải rung động cái đã."

Ngôn ngữ của gã đàn ông xô Luận vào mê trận. Gương mặt gã đỏ ửng, mép môi sùi bọt trắng. Luận thầm nghĩ, cực đoan quá, điên quá, không tốt. Thế nên chàng giật nẩy người khi nghe hỏi:

"Còn ông nghĩ sao?"

Luận bối rối, trượt chân vào trũng đen vây kín, quên tuốt chữ nghĩa, bấn loạn ý tứ. Gã đàn ông vặn vẹo:

"Tại sao ông tới đây? Ông vướng phải hội chứng gì?"

Luận lúng búng như thú tội:

"Tôi... tôi... bị chứng loạn trí, tưởng mình đọc được ý nghĩ của người khác."

Người đàn ông phá lên cười như nhạo báng:

"Tưởng gì, không phải loạn trí đâu mà là dị ứng với thời tiết đấy."

NGÔ NGUYÊN DŨNG
Đức, 19.8.1999

Home