ĐÊM LHASA
ĐẾN NHỮNG VÔ CÙNG
Mạch Nha

đêm LHASA

Có một hôm đi concert, buồn buồn. Buồn, đi concert, đi concert lại vác buồn đi theo. Con buồn không cánh chẳng đuôi, không cổ chẳng giò, thế mà to. Con buồn không sắc chẳng vóc, không ảnh chẳng hình, thế mà dai. Nó cứ lì lì đeo trì, bấu néo, tóm chẳng được, đuổi không đi. Đứng một mình bị hành đã đành, vào với đông người cũng chẳng làm gì được nó …

Vé không đánh số, trâu chậm uống nước đục rán chịu. Thế nên thiên hạ kéo nhau đi xếp hàng từ hơn ba tiếng đồng hồ trước giờ mở màn.

Măng tô ngắn măng tô dài lúp xa lúp xúp chia đất. Vai hẹp vai rộng lum ca lum cum núp dưới riềm hiên. Nhưng riềm hiên tí teo, cụt ngủn. Hình không dài bóng làm sao rộng. Làm dáng thôi đã đủ bơ phờ, hơi sức nào che chắn cho ai.

Tháng ba trái gió trở trời. Mưa tháng ba lạnh đá xả. Ỷ trên cao, dội được lên ai cứ dội, hắt được vào đâu cứ hắt. Rười rượi rước thêm cáu bẳn. Căm gió giận mưa, cái lũ ăn cơm hớt. Hớt qua hớt lại, đậu rang ỉu xìu trong tay tái. Ỉu không thua mắt người, xìu không kém cả cái hàng dài mấy trămmạng đen đen xám xám, ô ô túi túi. Đi chơi mà hổng cười. Đi chơi mà rầu như rau héo. Tại sao? Tại mưa. Cái quyền lực của thời tiết nó ghê gớm vậy. Cụ thò cho tí nắng, trần gian tươi ngay. Bằng cứ hầm hầm réo gió hô giông thì cứ nghe dài dài tin nhảy ray tự tử.

Hàng dài, đứng mãi mỏi chân. Càng mỏi càng hờn Ông Lão trên cao. Chừng «nó cho vô rồi» thì chuyển qua hậm hực ông gác cửa. Bự sự thế, to cao là thế mà cứ cắm cắm cúi cúi thò mắt thọc tay vào từng cái xắc nho nhỏ xem ngoài bóp ví giấy bút gương lược thuốc men bao bọc linh tinh lang tang… có còn dấu thêm súng ống bom đạn gì không. Vấn đề an ninh. Cũng xem xem có máy quay phim không. Vấn đề tác quyền.

Thế mà cứ khoe tự do với văn minh. Tự do? Con người đang dùng quyền lực để kiểm soát con người kia kìa. Văn minh! Máy soi đường máy, mạnh tay tay rà. Bref, ai bực nấy chịu, đây cứ đề cao cảnh giác, khám tuốt. Chẳng thà mất lòng trước. Còn hơn tí nữa cả cái rạp hai ngàn tám trăm nhân mạng đương say sưa nổi chìm thăng giáng bỗng cắùc bùm một tiếng ngang tai. Còn hơn chương trình đang khư khư độc quyền, ngủ một đêm sáng dậy thập phương quảng đại vô tư phát hành.

Bê ẩm ướt cùng ấm ức vào rạp. Rạp sưởi tốt, hơi người dầy, ẩm ướt khô. Tiếng hát người-hai-cổ lập tức đánh tan phiền muộn. Buồn bực bay hơi lúc nào không hay. Lời ca như cái xe đạp ở đâu thả tòm xuống ngay giữa sợi dây căng và tài năng người đi dây không cho ta để tâm nơi khác.

Cố tôi ngày xưa bỏ Liban. Trốn thân phận cớ sự hờn ghen, mười một tuổi lên tàu trôi dạt. Marseille, trăm năm sau ghé cảng, tôi để bước chân mình rong ruổi trên những vỉa hè ngàn đời rộng lòng với tha nhân, cảm động hỏi thầm liệu chân mình có đây đó chạm vào bước ông ngày trước.

Còn những bước tôi đi hôm nay?

Biên giới

Tiến tới biên giới rồi biên giới
Bỏ lại những con đường trắng xoá sau tôi
Có, mãnh lực huyền năng đẩy ẩy

Đẩy
Đi
Đẩy
Đi
Đẩy
Đi
Đẩy

Trên cao không múa thì mây hát
Hay có khi chỉ lặng im trôi

` Bất cứ lúc nào, bất cứ ở đâu

(Nguyên tựa: Anywhere on this road –
mượn tựa một tác phẩm của Nguyễn Xuân Hoàng)

Giờ đây tôi ở đất này
Người ta gọi tên tôi như vậy

Nói tiếng nói bảy lạ ba quen
Tại sao? - Tại:
Dẫu đây quê nhà
Đôi chốn xa lỡ rồi miên viễn

Đi bao lâu
Cũng nên đi tiếp
Ngoái làm gì
Đừng đếm, đừng đo
Mặc xác thân oằn cong co rút

Đường này đi không có trạm dừng

Tim vỡ vụn
Những đêm không ngủ
Yêu thương người
Người lại sợ tôi
Người sợ nếu không dao phòng thủ
Trọn kiếp người: nô lệ tôi thôi

Yêu giờ phút này
Thủy triều chuyển vận
Sẽ chấm dứt sân si rẫy bỏng
Thắng thần, nhân
Thoát họng bóng đen

Đi bao lâu
Cũng nên đi tiếp
Ngoái làm gìĐừng đếm, đừng đo
Mặc xác thân oằn cong co rútĐường này đi không có trạm dừng

Tên em

Tại sao anh không hỏi
Bao lâu rồi, em đợi
Được xuống đường, bốc nổ

Chờ anh, đêm, chờ anh
Chờ anh, rung, chờ anh

Em hát như nô lệ
Dù biết phải đổi thay
Học bao nhiêu bài rồi
Học mỏi mòn con chữ

Vẫn tiếp tục cù nhầy
Nhìn năm trôi, tháng bay
Và đợi chờ phép lạ
Run rẩy sợ, run rẩy

Sao anh không trả lời
Sao anh không cứu vãn
Sao không chỉ cho em
Làm sao với vốn này
Vốn liếng anh trao sang

Lộn lật em đi anh
Cho thịt xương giải thoát
Lộn lật em đi anh

Đến, anh đến thật gần
Xin gần thêm chút nữa
Tiếng đã to, súng nổĐời quay nhanh, quay nhanhĐể rồi xa, xa, tách
Đầu cách tay
Tách tim

Có một điều rất thật
Cách lối em yêu anhĐất dưới và trời trên
Yêu, yêu, yêu, yêu mãi
Yêu mãi, yêu mãi, yêu

Thổ lộ rồi hồi sức
Chẳng thể chờ đợi thêm
Cần anh, cần bây giờ
Cần chi ngày đổ dốc

Ôi tên em, tên em
Chẳng còn như thuở trước
Không trở lại con đường
Chân đã từng đi quen

Triều cường

Phố hát lúc em đi
Bước ba bước
Phố im như ri

Phố thẫm khi em xa
Bước ba bước
Phố đã nhạt nhòa

Trên triều cường
Leo lên triều cườngĐầu đầy mà con tim thì lưng

Tay nhung ren
Mặt mày gỗ đá
Thân ngói gạch
Xốn xang mắt cay

Trên triều cường
Leo lên triều cườngĐầu thì đầy mà con tim
Lưng

Trọn vẹn

Trọn vẹn lời
Trọn vẹn nụ cười
Trọn mắt nhìn
Trọn vẹn vuốt ve

Em tìm nước
Uống nụ hôn anhÁnh sáng mặt
Và ánh sáng người

Yêu: nguyện cầu
Yêu: bài ca câm,
Tia mắt mù
Yêu: bày bí mật

Em ngã vào anh
Sợ hãi, đằm
Một nguyện cầu ngậm ở sau môi
Một nguyện cầu không rời linh hồn

Trọn vẹn lời
Trọn vẹn nụ cười
Trọn mắt nhìn
Trọn vẹn vuốt ve

Em tìm lửa
Hỏa thiêu, hỏa thiêu
Ánh sáng mặt
Và ánh sáng người

Yêu: nguyện cầu
Yêu: bài ca câm
Tia mắt mù
Yêu: bày bí mật

Em ngã vào anh
Sợ hãi, đằm
Một nguyện cầu ngậm ở sau môi
Một nguyện cầu không rời linh hồn

Cây Quên Lãng

Chỗ em ở có một gốc cây
Người ta gọi là cây Quên Lãng
Nơi cất giải
Vidalita
Hấp hối hồn

Bỏ nhớ nhung, tìm cây Quên Lãng
Mong qua đêm
Và rồi ngủ gục

Sớm mai dậy, lại nghĩ đến anh
Tại lỡ quên
Vidalita
Quên quên anh trước khi vào mộng

Mở

Bây giờ dậy
Bây giờ mở cửa
Nắng, gió vào
Rung cảm em: xa

Ngày nào đó ta đi không vềĐời mênh mông mênh mông vô tận
Mới hôm qua còn nhau trong tay
Mà hôm nay đã là hạt cátĐất lạ nào
Ly sa, ly sa

Ngày nào đó nhỡ đi không về

Im bao la

Vạn ngàn lơ lửng
Em chao dao vì hững mất anh
Em vang chuông
Mở ra, mở ra
Cửa đây, nhà
Vào, anh
Vào, anh

Thú nhận

Tôi không sợ
Nói đã phản anh
Bằng biếng nhác và nguyên si buồn rầu

Quỷ hay anh?
Tôi xin điều dễ
Nhưng ám tội, căn do nào phải thế

Tôi không sợ
Nói anh làm tôi hãi
Bằng hy vọng và cảm thức danh dự
Nhìn thấy anh tôi muốn phá hủy
Bứt nụ cười kia đi khỏi mặt
Nhưng ám tội, căn do nào phải thế

Ám tội vì lỡ quen ám tộiÁm tội - khổ thay, điều duy nhất
Tôi biết làm, làm bằng xác tín
Yên tâm khi chắc mẩm tội tình

Tôi không sợ
Nói tôi đã gian
Tôi bày trong sáng ra giữa chợ
Dẹp tiệm ba cái trò «sự thật»

Tôi úp lại, giữ kim chỉ nam
Cho riêng tôi: niềm vui, tội lỗi

Thiên nữ

Yêu-Khổ-Hạnh.
Cũng rồi chung cuộc:
Thiên nữ em, một cơn xuất huyết
Hoặc nhẹ tênh
Hoặc sẽ mệnh vong

Em, ngồi lại bên tôi một chút
Sao cứ mãi lê la bất hạnh
Em, đợi đã, chờ tôi một chút
Tháo gỡ ra
Nhưng gút em đâu?

Những điều ngỡ, những điều đắng nghét
Ký ức tròn bóng nhạt đường xoay
Thiên nữ đội vòng gai lên tóc
Đẹp em nhưng giá trả không êm

Với ánh mắt mãnh thú trúng tên
Và chỗ băng vết thương vô ảnh
Cùng tiếng rên bà mẹ lầm than
Em thống kinh hy vọng sau cùng

Hỡi cú đấm, hãy sinh khinh khoái
Hỡi biệt ngôn, hãy thốt «Yêu ơi»
Hỡi mày chau, hãy nở nụ cười
Hỡi đào thoát, hãy «Em đi! Em đến!»

Tôi đau đớn nhìn em quên thân xác
Đã sẵn sàng, Ngốc hỡi, hiến thân

Cuộc xẻ phanh bất tận tội tình

Em, cởi ra, trút đi, nằm im
Mũi tên tìm tâm - em đang đến
Cuối cùng người: một cơn xuất huyết
Hoặc nhẹ tênh
Hoặc sẽ mệnh vong

Chỗ này sẽ rồi đây chật hẹp

Chỗ này sẽ rồi đây chật hẹp
Tôi phải đi, tôi phải đi thôi
Tôi đi tìm thênh thang sườn đồi
Thổi gió hoang
Băng ngàn tinh tú

Đặt chân lên phố sống
Bay vút vào nhân đời

Mạnh mẽ chiến thuyền
Tinh anh cá voi
Sẽ nói ra ba từ cứu rỗi
Ba từ
Cho chúng ta, anh, tôi

Chỗ này sẽ rồi đây chật hẹp
Tiếng cười tôi phá vỡ sập tường

Rồi tôi sẽ có ba lần chết
Tái sinh vào chiếc hộp con con
Kèm theo vớiø cái chìa khóa vàng
Một hôm nhờ con cá bay ngang
Giải thoát

Chỗ này sẽ rồi đây chật hẹp
Gân tủy cùng xương thịt ra tro
Cứ ném tôi vào nồi sắt đỏ
Cốt nói lời thân không muốn thốt

Chỗ này sẽ rồi đây chật hẹp
Tôi phải đi, tôi phải đi ra

Để tới được người

Cảm ơn thân thể đợi chờ tôi
Đánh mất mình đi mới tới nơi

Cảm ơn đôi cánh với chạm tôi
Lìa bỏ xa mình mới tới nơi

Cảm ơn bàn tay đỡ nâng tôiĐốt táng tiêu mình mới tới nơi

Tới

Tới rồi đây
Tôi cũng tới rồi
Tới phố rồi
Tôi trút đời ra
Xuống phố tôi
Phố tôi
Sống tôi

Tới rồi đây
Tôi cũng tới rồi
Tôi trắng tay
Bắc Nam
Nam Bắc

Có quá khứ
Ôm chi quá khứ
Tương lai kia tuyệt vời hơn chứ!

Tới rồi đây
Tôi cũng tới rồi
Tới phố rồi
Tôi trút đời ra
Xuống phố tôi
Phố tôi
Sống tôi

những vô cùng

Nhưng Lhasa không kết bằng sự sống. Những lời sau cùng, cô giành cho niềm tin về một khởi đầu mới, về một cái chấm đi hoang giữa muôn trùng vũ trụ, về một vòng quay không ngưng.

Đêm bồng bềnh.

Tôi giữ Lhasa trong mình, mấy tuần sau lên đường đi thăm một người nguy kịch.

Đây là lần thứ ba tôi chứng kiến sự lơ lửng giữa sống và chết.

Lần đầu là thằng Trung, học cùng lớp. Năm đó cỡ mười lăm mười sáu gì đó. Nó mắc bệnh máu loãng, chơi đá banh trầy chân có chút xíu vậy mà đi luôn. Gương mặt nó lúc đang trôi là gương mặt chú bé lên ba. Nó là thằng đực rựa nhỏ con nhất lớp. Vì nó nhỏ con quá, tôi nghĩ nó không để tâm đến con gái. Nó chỉ khoái đá banh. Không để tâm đến con gái nên nét mặt nó không ưu tư ngơ ngẩn bâng khuâng ngây dại. Miệng nó cười hênh hếch, đang chết mà sắc mặt tươi vui, hào hứng như đang dõi theo một đường chuyền. Ngày đó tôi không thắc mắc nhiều. Bước chân ra khỏi chỗ Trung nằm, thấy mấy con gà trống cà ểnh cà ưởng đi qua đi lại trong sân bệnh viện tức cười. Cứ nghĩ hổng chừng mở mắt ra, nhìn thấy bầy gà, thằng Trung sẽ hét nhào dô nhào dô om sòm. Nó mê đá gà không thua gì đá banh.

Đến Hạnh thì đã khác. Hạnh đi rồi, mỗi người thân ở lại đều có chuyện để kể về một điềm báo trước.

Bàn tay Hạnh nát. Gầy, lại khô. Mà không có AI IA gì hết, bao nhiêu chỉ cứ chằng chéo lên nhau, cắt, gút, rối nùi.

Mũi Hạnh không phải mũi Việt Nam. Nó cao quá. Đang ngất ngưởng bỗng gãy cụp ngang xương, ngay khóe mắt. Tính tỉ lệ bề dài cái mũi thì chỗ gãy đó ứng vào năm Hạnh có chuyện. (?)

Tôi không có mặt khi đứt chỉ. Nghe kể Hạnh có tỉnh lại, làm ba me mừng hụt. Tỉnh lại rồi phụt một cái đi luôn. Hôm tôi vào Chợ Quán, trước đó, khi Hạnh còn lang thang trong cơn mê, nắm bàn tay lá héo hỏi biết ai đây không, thấy có giọt nước mắt từ từ lăn ra. Dường như ngay sau đó Hạnh lại lịm đi, giọt lệ đơn chiếc kia khô rồi thì thôi, không chảy thêm một giọt nào khác, toàn thân bất động.

Hạnh đau óc. Bác sĩ yêu cầu cạo trọc để mổ. Tóc Hạnh là mái tóc đẹp nhất khoa. Các chị Hạnh khóc ngất khi phải đối diện với chuyện cắt bỏmái tóc mây đó đi. Còn đang phân vân thì Hạnh đi. Đi với tóc đẹp.

Ảnh thờ Hạnh nũng nĩu. Ảnh rửa ra, cắt bầu dục, đắp xi măng gắn lên mặt mộ, năm bữa nửa tháng gia đình lên thăm lại thấy bị cạy mất tiêu.

Tôi không thích tấm ảnh đó. Sầu muộn quá. Thần sắc yểm yểu. Hạnh nghĩ sao không biết, cứ thích làm nghiêm khi chụp hình. Chắc bị thằng bồ nào đó đầu độc, khen em buồn đẹp hớp hồn anh, thế là đừng mong chi nữa phó ơi em cười.

Tôi yêu album cưới. Ảnh cưới. Hạnh đi chụp ảnh cưới. Đi làm cô dâu một mình. Hạnh mặc robe trắng, đội vòng hoa, ôm cái cây gì chẳng biết ởtrong vườn Tao Đàn, cười tranh nắng. Để rồi bị các chị làm cho một trận khi đem hôn lễ tự biên tự diễn ra khoe. Hỏi sao khùng quá vậy, đáp hổng biết, chiều đi học ra tự dưng thèm làm cô dâu, tắp đại vô tiệm đồ cướitrên Điện Biên Phủ thuê áo rồi ra công viên ngoắc ông thợ chụp hình. Làm vậy mất duyên có biết không. Kệ, lúc đó muốn quá, không cưỡng được. Làm xong, sướng.

Tôi hài lòng biết Hạnh đã được nhìn thấy mình trong dáng cô dâu trước khi ngã bệnh đột ngột, lìa đời vội vã, tuổi hai mươi ba, sau một mối tình lớn. Mối tình đã cho Hạnh ham muốn trở thành đàn bà.

-------------------

-Đẹp quá ta!

Ngắm thật lâu rồi mới khen. Khi khen, đôi mắt bác Hà không rời mắt tôi, như thể chúng cần nhìn thấy niềm vui. Từ đó, mỗi lần đi đâu mà biết trước sẽ có bác, tôi chú ý hình thức của mình hơn.

-------------------

-Con viết được gì đưa bác đọc, bác góp ý cho.

Bác nói ba lần, lần nào tôi cũng dạ dạ cười trừ. Tôi ngại. Ngại lắm thầy nhiều cha…

Tôi chờ đến lúc bác không rày la ai được nữa, mới dám thú thật ngại ngần này. Tôi nói không thành tiếng, khi bác sỹ đã cho rút hết các ống tiếp khí, tiếp huyết để bệnh nhân rộng đường ra đi.

-------------------

-Một mình buồn, đến hai bác ăn cơm.

Một mình buồn thật, nhưng tôi chưa đến hai bác ăn cơm. Tôi ngại (lại ngại) bày buồn tôi ra. Hôm tôi gặp ẩn nhân trên chùa Sư Muôn ở Hàm Ninh, ông bảo con người ta ai cũng có nỗi khổ, gặp nhau rán dẹp đi buồn mình để đón người với nụ cười cho đôi bên cùng có lợi.

Đúng quá! Cho nên nhắm cười chưa nổi, tôi nhất định ở nhà trùm mền.

-------------------

-Con phải đi xem Mùa Len Trâu đi.

Bác gọi điện hối, rộn rã, hoan hỉ, kêu gọi như thể Mùa Len Trâu chínhlà tác phẩm của bác. Rồi bác say sưa nhắc Mùa Ổi, Mùi Đu Đủ Xanh, Mê Thảo…Tôi cứ ngỡ đang tiếp chuyện một thanh niên hai mươi nồng nhiệt, cường tráng, tràn trề sinh lực, tha thiết yêu đời chứ không phải với bác Hà vừa trở về nhà sau đợt hóa trị cam go nhất, cả thuốc lẫn liều đều thuộc loại Cobaye - với sự đồng thuận cái rụp của bác.

-------------------

Cho tôi về nhà. Nhà tôi thương tôi. Nhà tôi chăm sóc tôi tốt lắm. Tỉnh giữa những cơn mê, bác nói vậy với bác sỹ để phản đối lời đề nghị đưa bác vào nhà nghỉ, tức nhà chờ, tức trạm dừng cuối cùng.

Nhắm mắt lại thấy nhiều người chết quá, người này vẫy gọi người khác!

Tỉnh giữa những cơn mê, bác than vậy và thèm cơm cá kho.

Đốt rồi rải đâu cũng được. Đứa nào về kịp hấp hối thì về, không kịp thì dự đám tang, không kịp nữa thì cúng thất. Không cần câu nệ.

Tỉnh giữa những cơn mê, bác trối vậy với «Tâm ơi».

Tôi biết cái thần trong đôi mắt bác Hà khi còn sống đã cho Tâm của bác sự bình thản tuyệt vời khi kể lại cho chúng tôi nghe những chập chờn ngàn cân treo chỉ.

------------------

-Chan chút nước phở vô cháo. Người sắp chết thèm nghe mùi phở.

-Tới nước này rồi, còn ăn được sao bác?

-Không. Đâu nuốt nổi nữa, ngửi thôi. Ngửi được mùi phở, mùi hủ tiếu trước khi chết sẽ yên bụng ra đi. Tôi lặng người. Bác Tâm không khóc. Má bác nhô cao, vai rút, mắt quầng, nhưng miệng vẫn cười. Bác nắm tay bác Hà, hỏi đi tới đâu rồi.

------------------

Để tôi hát bạn nghe về một cái chấm nhỏ Đi lang thang, vũ trụ muôn trùng Rồi cũng sẽ có ngày gặp gỡ Tiếp tục Vô cùng

Paris, tuần lễ giữa một ngày sinh và một ngày chết, 2005

Lời Lhasa, 12 bài, dịch để cảm ơn bạn bè, sẻ với bạn đời, nghĩ đến người cần một que diêm.

MẠCH NHA

Home