ĐƯỜNG LÊN ĐẠI VỰC
Lý Lan

Điềm và tôi học chung ở trường trung học. Hồi đó đọc bài Đại Vực (Grand Canyon) trong quyển sách học tiếng Anh, hai đứa nói với nhau ước gì mình có một lần trong đời đứng trên mép đại vực mà nhìn đất rộng trời cao.

Năm tôi còn ở đại học Điềm ở tù. Nó vượt biên bị bắt, chạy chọt ra được lại vượt biên, bể chuyến này tổ chức chuyến khác, mười ba lần ra đi mới đến nước Mỹ.

Tôi rốt cuộc cũng tới Mỹ. Nước Mỹ rộng quá, nhiều thứ đáng xem, tôi không biết bắt đầu từ chỗ nào. Điềm nói: Bắt đầu từ chỗ kiếm tiền đã. Ở nước này mà túi không tiền thì đi đâu cũng vậy.

Điềm ở xứ này tính ra đã 18 năm, mà nó cũng chưa đi tới đâu từ chỗ bắt đầu. MoÄt buổi sáng thức dậy Điềm nói để tao lấy thêm mấy ngày nghỉ thường niên gộp vô ngày nghỉ lễ Giáng Sinh cùng đi với mày lên Đại Vực. Nhưng phải mua tour đi với du khách chứ tao không dám lái xe bốn ngày đêm đi về băng qua sa mạc.

Mênh mông hoang vắng sa mạc tiếp nối đồng hoang, đồi trọc tiếp nối núi trọc, chiếc xe lỳ lỳ nuốt hết trăm dặm này đến trăm dặm khác, mặt trời xế rồi mặt trời lặn, đêm nghỉ ở khách sạn kiêm sòng bạc.

Điềm đổi một trăm đô cho tôi chơi để biết mùi Las Vegas. Tôi đánh bạc kiểu huề vốn: năm đồng cửa đen năm đồng cửa đỏ, đằng nào cũng năm ăn năm thua, khi nào ra số 0 thì thua hết. Xác xuất thua không nhặt lắm, tôi có thể chơi tới nửa đêm để có cớ coi người khác chơi.

Điềm đi về phòng nghỉ sớm vì chỉ trong nửa giờ nó đã thua hết một ngàn đô. Nó không hề định thử vận may, nó cũng không phải người có máu mê, nó thậm chí cũng không biết đánh bạc ngoài cách đánh xì dách. Nó chỉ đánh xì dách trong khi chờ tôi chơi xúc sắc mà thua hết một ngàn đô. Tôi chỉ thua một trăm đô vì tôi chỉ có một trăm đô.

Sáng khởi hành sớm để có thể ngắm bình minh. Màu sắc thật diễm lệ, cảnh trí quả là hùng tráng. Tuyết rơi trên núi suốt đêm qua, bây giờ vẫn còn rơi, sườn núi trắng lóa, những cây thông đứng dửng dưng trong mưa tuyết, cứ xanh như đời nó phải xanh thôi.

Điềm hỏi tôi thấy cảnh giống như trong thiệp Giáng Sinh không? Hồi nhỏ hai đứa thường tặng nhau những tấm thiệp vẽ cảnh thông xanh trên nền tuyết trắng, mơ màng chốn ấy thiên thần hoan ca.

Nghe giọng nói Điềm bình thường, tôi mới dám quay lại nhìn vào mắt nó. Đêm qua tôi về phòng, thấy dường như nó ngủ rồi. Đợi sáng tôi mới áy náy nói là tôi đã thua hết một trăm đô la mà nó đưa.

Nó nói không đáng gì, quên đi, khi đưa tiền cho tôi chơi nó biết là tôi sẽ thua hết. Tao còn thua nhiều hơn. Bao nhiêu? Một ngàn đô. Tôi sửng sờ không nói được gì nữa, dù tiền của nó nhưng ruột tôi quặn thắt. Nó chỉ nói không hề gì đâu, quên đi.

Tuyết rơi , thật ra tuyết bay lơ lửng đầy trời, toàn cảnh Đại Vực mờ mờ tuyết trắng . Không bảo đảm được an ninh cho du khách nên nhiều địa điểm ở Đại Vực bị giới hạn tham quan. Không có xe buýt chạy viền theo miệng vực, không được leo núi, thậm chí những lối mòn đi dạo cũng đóng vì tuyết quá dày.

Nhóm du khách co ro trong gió tuyết được hướng dẫn tới vọng đài, có một ông già kiểm lâm mặc đồng phục xanh màu lá sậm đội nón cao bồi chỉ tay qua những vách đá bên kia miệng vực nói về lai lịch hình thành cái khe lớn nhất thế giới này.

Tôi lùi ra một khoảng trống để một mình cảm nhận cái điều là tôi đang đứng trên miệng một vực thẳm. Tôi nhắm mắt lại để xem mình cảm thấy thế nào.

Khi mở mắt ra tôi thấy Điềm đang nhìn tôi.

Nó vẫn đứng gần đám du khách, quay lưng về họ, nhìn tôi và hỏi tôi thấy thế nào. Tôi thấy lạnh.

Điềm cho rằng như vậy tôi còn tỉnh táo khách quan, nên nó lại quay vào nghe ông kiểm lâm trả lời những câu hỏi du khách nêu ra như chỗ đáy vực sâu nhất là bao nhiêu, và bao nhiêu du khách rơi xuống vực.

Có những mõm đá gie ra miệng vực được xây ban công để du khách có thể đứng đó nhìn xuống vực cảm nhận chiều sâu, thực ra là cảm nhận nét lạnh lùng của vách đá thẳng đứng. Viên kiểm lâm đã lấy làm tiếc là tuyết rơi làm mờ đi nét hùng vĩ của thiên nhiên. Nhưng tôi có lẽ chỉ đến đây một lần trong đời, không lẽ không đứng bên mép vực mà nhìn xuống một lần.

Trắng xoá phía dưới chân tôi vô vàn bông tuyết li ti bay lơ lửng, chung quanh tôi, và bầu trời bao la phía trên tôi cũng trắng xoá. Mặt đất phủ tuyết xốp và êm, bước đi có cảm giác bồng bềnh lâng lâng.

Tôi đi vào vùng trắng xóa lâng lâng. Bỗng nhiên thấy trước mặt mình một người đàn ông. Không phải dân da trắng, cũng không phải dân da đen. Ông không cao lớn, vóc người đậm chắc, tuyết rơi vậy mà chỉ mặc phong phanh chiếc quần jeans và chiếc áo sơ mi dài tay gài nút kín cổ.

Ông chào “Hi !” Tôi cũng nói “Hi”. Rồi tôi hỏi ông đến từ đâu. Câu này tôi đã hỏi ít nhất hai chục lần trong chuyến đi này khi gặp gỡ những du khách khác trong đoàn, coi như một câu xã giao vô hại.

Người đàn ôâng nói ông không từ đâu đến cả, ông sinh ra ở đây. Tôi nghĩ chắc ông là người da đỏ, nhưng không dám hỏi, chỉ ngó ông bối rối. Một người đàn ông da đỏ gặp gỡ trên mép Đại Vực có vẻ là một tình tiết tiểu thuyết hơn là thực tế, tôi chẳng biết làm gì với ông nữa.

Người đàn ông nói ông thích đến Đại Vực vào mùa đông. Mùa hè ông cũng đến đây câu cá. Tôi tưởng tượng đứng trên mép vực này mà quăng câu, sợi dây câu dài ... bao nhiêu nhỉ? Không để ý nghe ông kiểm lâm nói chiều sâu Đại Vực là bao nhiêu rồi. Người đàn ông cười lớn vì “ý tưởng vĩ đại” của tôi.

Tôi thấy vui và tin cậy, kể cho ông nghe là tôi đã đi từ rất xa đến đây, băng qua đại dương, núi non , thành thị và sa mạc. Ông không tỏ vẻ là có một khái niệm gì về nơi tôi ở. Tôi nói tôi đến đây với một người bạn từ thời thơ ấu nhưng gần hai mươi năm trời không gặp nhau. Bỗng dưng không kiềm được, tôi nói luôn là đêm qua ở sòng bạc bạn tôi thua hết một ngàn đô la.

Một cặp da trắng đi ngang, người đàn bà dừng lại xin lỗi và nói là ở đằng kia có một người giống tôi đang đi tìm một người bạn thất lạc, hình như tiếng người ấy gọi bạn đó, tôi có nghe không?

Tôi nghe từ vách bên kia bờ vực vọng lại âm thanh u u như tiếng tù và sừng trâu của mục đồng ở quê tôi. Rồi ở khúc quanh con đường mòn ngập tuyết Điềm đi lại. Nó nói cả đoàn du khách đang ngồi chờ tôi trên xe, họ rất bực mình, nhất là ông tài xế.

Tôi vội vàng đi theo nó, quên mất người đàn ông da đỏ và người đàn bà da trắng. Chắc họ cũng chẳng bận tâm đến tôi nữa. Người hướng dẫn du lịch nói ông sắp sửa báo cảnh sát vì e rằng tôi đã rơi xuống vực. Du khách không tỏ thái độ hay có lời nói gì đặc biệt. Tôi và Điềm cũng không nói gì cả.

Lúc dừng xe vào quán ăn trưa, Điềm nói với ông tài xế là để nó trả tiền bữa trưa của ông, ông đồng ý. Ngồi chung bàn, tôi thành thật xin lỗi đã làm phiền ông, Điềm nói bằng tiếng Việt, tụi Mỹ nói chung dễ chịu, mời nó ăn trưa như vầy là giải quyết xong rồi, quên đi.

Đường về lại băng qua sa mạc mênh mông. Tôi ngủ gục trên xe, chập chờn mơ thấy mình còn trên Đại Vực lơ lửng bay như bông tuyết li ti trong nỗi trắng xóa bao la. Tôi cũng mơ lại cảnh mình chơi xúc sắc thua trắng tay. Trong mơ tôi khóc là tôi thua rồi Điềm ơi. Điềm trong mơ không có đường nét gì cụ thể ngoài gương mặt mơ hồ trong màn mưa tuyết, giọng nói cũng xa xôi, như vọng từ vách núi. Tao còn thua nhiều hơn. Không hề gì đâu. Quên đi.

Về nhà Điềm mở hộp thư lấy ra một đống tạp chí báo thư từ. Hầu hết là thư công việc, hóa đơn, thư quảng cáo. Báo cũng kèm theo cả xấp quảng cáo đợt hạ giá sau lễ. Điềm giở các trang quảng cáo, cắt những phiếu giảm giá để vô bóp, như phiếu giảm năm xu cho một cân bắp cải hay ba mươi phần trăm một lố nước cất đóng chai. Điềm đánh dấu ở đâu đang có giảm giá nhiều nhất, những món gì giá đã giảm tới mức tối đa. Rồi Điềm lái xe chở tôi đi siêu thị, chở về một đống đồ, có những thứ tôi nghĩ nó xài ba năm chưa hết.

Nó chất mấy lố khăn giấy và băng vệ sinh trong tầng hầm, nói với tôi là những thứ này không hạ giá thường xuyên như thực phẩm, lâu lâu có một đợt bán xôn phải mua để dành xài.

Tôi cũng lựa một mớ đồ kỷ niệm đại hạ giá sau lễ để đem về xứ làm quà. Điềm muốn trả tiền tất cả, nhưng tôi nói tôi trả phần tôi vì đó là quà của tôi cho bạn bè tôi. Còn cái gì mày cho tao hay nhờ tao chuyển cho tụi nó là khác. Điềm không giành trả tiền nữa.

Buổi tối hai đứa vừa ăn vừa xem truyền hình. Đông Nam Á đang khủng hoảng kinh tế. Những gương mặt lo âu hoang mang hiện trên màn ảnh vài giây. Điềm hỏi về nước mày làm gì? Tôi nói tôi không biết. Trước đây tôi dạy học ở trường tư, hợp đồng một khóa ba tháng, nếu trở về còn ký được hợp đồng thì tôi dạy tiếp, không thì cũng chưa biết làm gì.

Điềm nói kinh tế Mỹ mấy năm nay lên , kiếm việc làm lãnh tiền mặt không khó. Nếu mày ở lại chừng một năm, ăn ở chỗ tao thì không đáng kể, chịu khó làm có thể để dành vài chục ngàn đô đem về làm vốn. Chứ mày ngày một lớn tuổi rồi, bán cháo phổi hoài sao thấu.

Tôi nói mình tính là mình tính vậy, nhưng một năm thì bao vật đổi sao dời, còn những chuyện ngoài tầm tay mình đâu có thể tính được. Với lại từ hôm sang đây đến nay, tôi vẫn luôn mang cảm giác của người khách lạ tạm ghé qua.

Điềm nói người ta sống trên thế gian này cả đời cũng chỉ là khách lạ mà thôi. Nhưng thôi, quên chuyện đó đi. Cô Thoại còn ở chỗ cũ không?

Điềm hỏi tiếp về Châu , về Tư, về những thầy cô bạn bè hai đứa cùng quen biết. Ngày đầu tiên hai đứa gặp lại nhau đã trò chuyện sáng đêm về tất cả những người có thể nhắc đến rồi. Thỉnh thoảng Điềm bỗng nhớ ra một người nào đó. Tôi cũng thỉnh thoảng trong câu chuyện nhắc đến một người nào đó.

Đêm trước ngày tôi về nước, Điềm lấy tờ giấy liệt kê ra một dọc tên, mỗi tên kèm theo con số 50 hay 100. Tao ghi để mày nhớ ai với ai mà đưa tiền, chứ mày đừng chìa tờ giấy này ra, kẻo có người phân bì sao đứa này 50 đứa kia 100.

Tôi nói mày không cần làm vậy, tụi nó đều sống được mà.

Điềm đếm tiền. Tao đâu có nói là tụi nó không sống được. Lẻ ra tao gửi mày đem quà về mừng con cái tụi nó, nhưng hành lý mày đã quá trọng rồi. Với lại ba cái đồ kỷ niệm đó chẳng ích lợi gì. Kinh tế khu vực còn đang xuống như vậy, mày đừng nói quá chắc chắn là thời kỳ khó khăn nhất đã qua. Có đô la dằn túi vẫn hơn.

Nó góm ghém những tờ giấy xanh mới lãnh ở ngân hàng ra đưa tôi. Lúc đang hâm súp nó sực nhớ ra ông Mười lái xe hiệu đoàn đưa rước nó đi học gần sáu năm. Nó đòi lại tờ giấy, sửa một con số 100 thành 50 rồi ghi thêm: ông Mười 50.

Tôi nghĩ nếu mà nó không thua một ngàn đô ở sòng bạc.... Nếu mà tôi không tò mò về Las Vegas... Nếu hai đứa đừng đi lên Đại Vực.... Tôi nói với Điềm điều tôi nghĩ. Nó nói tụi mình từng mơ lên Đại Vực, phải không? Và tụi mình đã lên tới Đại Vực. Mình đã chơi một canh bạc. Và mình đã thua. Thì thôi. Chuyện qua rồi. Quên đi.

Tôi bước qua cổng kiểm soát an ninh của phi trường. Họ không phát giác được bom mìn hay vũ khí gì. Tôi nhặt lại cái túi xách tay của mình ở đầu kia băng chuyền của máy rà hành lý.

Điềm còn đứng lại ngoài kia. Gương mặt nó bỗng nhiên biến dạng, mép miệng lệch đi, mũi phồng lên đỏ au, hai mắt bùm bụp ràn rụa nước mắt. Tôi vẫn có thể chạy ra cầm tay nó. Nhưng nó ra dấu bảo tôi đi đi. Tôi không thể đứng nhìn nó nữa. Tôi quay đi. Tôi phải đi thôi.

LÝ LAN

Home