TÊN PHÁ HOẠI
Hà Tân
Đào Trung ĐẠo chuyển ngữ

Anh chàng Châu và cô vợ mới cưới đang ngồi dùng bữa trưa ở tiệm ăn trong quảng trường trước Nhà Ga Mưu sĩ. Trên mặt bàn ăn giữa hai người bày hai chai nước ngọt sủi bọt màu nâu, hai hộp giấy đựng cơm và dưa leo xào với thịt heo. "Thôi mình ăn đi," anh ta bảo vợ rồi đưa tay tách đôi đủa một đầu hai chiếc dính vào nhau. Anh gắp một miếng thịt heo nọng đưa lên miệng. Khi anh nhai trên cái cằm mảnh mai của anh hiện ra mấy vết nhăn.

Ngồi ở bàn bên phía tay mặt vợ chồng Châu là hai người cảnh sát nhà ga vừa uống trà vừa cười lớn; hình như người cảnh sát trung niên mập mạp đang nói một chuyện tiếu lâm gì đó với anh bạn đồng chí trẻ tuổi cao kều có thân hình lực sĩ. Chốc chốc họ lại lén đưa mắt nhìn sang bàn vợ chồng Châu.

Không khí trong tiệm sực mùi dưa hấu ủng. Có mấy chú ruồi cứ bay lượn trên mấy món ăn trưa của vợ chồng Châu. Có đến hàng mấy trăm người đang quần quần chạy quanh trên sân ga để nhào lên sàn tàu hỏa hay để kịp đón những chuyến xe buýt về phố thị. Những người bán thịt thà hay trái cây rong gào mời khách hàng bằng giọng lười biếng. Có đến gần cả tá mấy cô thiếu nữ đại diên cho các khách sạn vùng này giơ cao tay cầm những tấm bảng trên có chữ viết lớn cỡ bàn tayghi giá tiền phòng hàng ngày có cả những chữ bằng tiếng Mỹ như Free Meals, Air Conditioning, và On the River. Ngay trung tâm quảng trường pho tượng Mao Chủ tịch bằng xi măng đứng sừng sững, dưới chân tượng có mấy người nông dân ngủ trưa nằm nghiêng lưng trên cái thềm đá nóng hừng hực mặt xoay về bầu trời nắng chói chang

Cơm và món dưa leo xào khá ngon nên Châu ăn chậm rãi. Da mặt anh xanh xao lộ vẻ kiệt lực. Anh mừng thầm vì cuối cùng tuần trăng mật cũng qua đi và giờ đây anh và người vợ mới cưới lên đường trở về lại Hạ Bình. Trong suốt hai tuần nghỉ phép anh không nguôi lo ngại về lá gan của mình vì mới ba tháng trước đây anh ngã bệnh viêm gan cấp tính; anh vẫn e rằng mình có thể trở bệnh lại. Nhưng xem ra không thấy có triệu chứng gì trầm trọng cả ngoại trừ gan anh hình như vẫn còn to và mềm. Xét chung mọi mặt thì anh thấy hài lòng về tình trạng sức khỏe của mình, chẳng phải là anh đã chịu đựng được sự căng thẳng gay go của tuần trăng mật đó sao; thật vậy anh còn thấy mình đang trên đà bình phục là đằng khác. Anh đưa mắt nhìn người vợ mới cưới, chị đã gỡ bỏ cặp kính gọng kim loại xuống và đang lấy ngón tay xoa bóp chân sống mũi. Trên hai gò má xanh xao của chị lấm tấm những giọt mồ hôi.

"Em khỏe chứ, cưng?" anh hỏi.

"Em thấy nhức đầu. Đêm qua em ngủ không ngon giấc."

"Em uống aspirin nhé?" "

"Không đến nỗi nặng lắm đâu. Mai là ngày Chủ Nhật em có thể ngủ trễ. Anh đừng lo."

Trong lúc hai người đang chuyện trò thì người cảnh sát mập lùn ở bàn kế bên chợt đứng lên và hất một bát nước trà về hướng hai vợ chồng Châu. Giày dép của cả Châu lẫn người vợ mới cưới ướt nhẹp tức thì.

"Đồ lưu manh!" chị khẽ kêu lên.

Anh chàng Châu liền đứng dậy và nói lớn, "Này các đồng chí cảnh sát, cớ sao các đồng chí lại hành động như thế?" Anh ta giơ bàn chân phải ra để trưng cho rõ đôi dép ướt nhẹp.

"Hành động gì?" người cảnh sát mập lùn hỏi giọng khàn khàn, trừng mắt nhìn Châu trong khi tay đồng sự trẻ tuổi miệng huýt còi.

"Thấy chưa, anh xối nước lên chân chúng tôi."

"Anh nói láo. Tự anh làm ướt dép anh đấy chứ."

"Này đồng chí cảnh sát, nhiệm vụ của đồng chí là duy trì trật tự, nhưng đồng chí lại cố ý hành hạ chúng tôi là quần chúng công dân. Tại sao lại vi phạm luật pháp đúng ra thì quí vị phải duy trì?" Trong lúc anh chàng Châu nói nhiều người bu lại chung quanh.

Bằng một cái vẫy tay, người cảnh sát bảo tay đồng sự trẻ, "Túm cổ thằng này đi!"

Cả hai liền túm lấy Châu và tra còng vào hai cổ tay anh. Anh ta la lên, "Các anh không được làm như vậy với tôi được. Thế này thì thậm vô lý."

"Câm cái miệng!" Hắn rút khẩu súng lục ra. "Về đồn bọn ông rồi mày tha hồ mà miệng lưỡi."

Người đồng sự trẻ đế thêm, "Mày là một tên phá hoại, mày có biết không? Mày phá rối trật tự trị an."

Người vợ mới cưới của anh ta quá kinh hoàng đến mức nói năng ú ớ cả miệng. Chị là một thiếu nữ vừa mới tốt nghiệp bậc cao học ngành văn và chưa từng chứng kiến việc cảnh sát bắt bớ người bao giờ. Lúc này chị chỉ còn có thể thốt ra một lời là "Thôi xin đừng, xin đừng!"

Hai người cảnh sát kéo Châu đi nhưng anh ta không chịu đi với họ, tay níu lấy góc bàn miệng hét lên, "Chúng tôi phải lên xe lửa cho kịp chuyến. Chúng tôi đã mua vé mất rồi."

Người cảnh sát mập lùm đấm vào ngực anh. "Câm mồm. Cứ để cho vé tàu của mày quá hạn chứ sao. Hắn dùng mũi súng khỉa vào tay anh, lập tức hai tay anh buông khỏi góc bàn. Thế là cả hai cùng lôi Châu về ty cảnh sát.

Biết rõ là mình phải đi với chúng rồi, Châu ngoái cổ lại hét lớn về phía người vợ mới cưới, "Đừng có chờ anh. Lên tàu đi. Nếu sáng mai không thấy anh về, em hãy gửi một người nào đó lên đây đem anh ra."

Cô ta gật đầu, tay che miệng khóc nức nở.

Sau khi tháo bỏ giây giầy, chúng tống Châu vào một phòng giam nằm phía sau Ty Hình Cảnh Nhà Ga. Trong phòng giam chỉ có mỗi một cái cửa sổ bị bưng lại bằng sáu thanh chấn song sắt; cửa sổ này hướng ra một cái sân rộng thênh có trồng vài gốc thông. Phía sau mấy gốc cây lủng lẳng có hai cái đu máng vào một cái khung bằng thép đong đưa nhè nhẹ trong gió. Đâu đó trong tòa nhà có tiếng búa bổ củi đều đều nhịp nhàng. Châu nghĩ bụng hẳn tầng lầu trên hẳn phải có bếp núc gì đó.

Anh quá mệt mỏi nên cũng chẳng thiết nghĩ đến chuyện bọn chúng sẽ làm gì mình, anh liền ngả lưng trên một cái giường hẹp nhắm mắt lại. Châu không sợ hãi gì. Cuộc Cách Mạng Văn Hóa đã qua hẳn rồi, và mới đây Đảng đã chẳng cứ lải nhải tuyên bố rằng tất cả mọi công dân đều bình đẳng trước pháp luật đó sao. Cảnh sát hẳn phải là mẫu mực tuân thủ bảo vệ luật pháp cho nhân dân. Nếu như anh cứ giữ cho mìnhược bình tĩnh và luận giải với chúng rất có thể chúng sẽ chẳng hãm hại mình.

Vào lúc xế trưa anh được dẫn tới Phòng Thẩm Vấn nằm trên lầu hai. Trên đường đi đến phòng này, khi đi đến khoảng giữa cái cầu thang, anh đụng mặt với tên cảnh sát trung niên mập lùn, kẻ đã còng tay anh. Thấy anh tên này nhăn mặt lại, giương cặp mắt ốc nhồi lên và lấy mấy ngón tay chĩa vào anh cử chỉ giống như đang bắn súng lục. Mẹ kiếp mày đúng là đồ trứng rùa! Châu rủa thầm.

Anh nấc ợ lên đúng vào lúc ngồi vào trong văn phòng thẩm vấn nên lấy bàn tay che miệng lại. Đối diện trước mặt anh qua cái bàn giấy dài thoòng là tên trưởng phòng thẩm tra và một tên nữa mặt tựa như mặt lừa. Đặt trên tấm mặt bàn lót kiếng là tập hồ sơ ghi những thông tin về trường hợp anh. Anh rất đỗi ngạc nhiên không hiểu tại sao chỉ mới có mấy tiếng đồng hồ mà sao chúng đã tàng trữ được cả một sấp báo cáo về mình. Nghĩ lung hơn anh bắt đầu tự hỏi phải chăng từ lâu chúng đã lưu giữ một hồ sơ về mình rồi không chừng. Điều đó làm sao có thể xảy ra được nhỉ? Anh sống và làm việc ở tận Hạ Bình cách nơi này cả ba trăm dặm đường, và đây cũng là lần đầu tiên anh đặt chân tới Thành phố Mưu sĩ này.

Tên trưởng phòng là một người gầy gò, trán hói trông có vẻ trầm tĩnh và thông minh. Bàn tay mảnh mai của hắn cầm những bản báo cáo viết tay đựng trong tấm bìa gấp đôi trông tựa như đôi bàn tay của một học giả đang thuyết giảng. Ngồi bên phía trái anh chàng Châu là một thư ký ghi khẩu cung, trên hai đầu gối để sẵn một tấm bìa cứng để kê viết và tay hắn cầm một cái bút máy màu đen.

"Anh tên gì?" người trưởng phòng hỏi, giọng như thể giọng đọc câu hỏi đã ghi sẵn trong một mẫu hỏi cung.

"Châu Mã-Quang."

"Bao nhiêu tuổi?"

"Ba mươi tư."

"Nghề nghiệp?"

"Giảng viên."

"Đơn vị cơ sở?"

"Đại Học Hạ Bình."

"Thành phần chính trị?"

"Đảng viên đảng Cọng sản." Người trưởng phòng đặt xầp hồ sơ xuống và bắt đầu nói."Tội trạng của anh là tội phá hoại, dù rằng nó chưa phát tác những hậu quả trầm trọng. Nhưng vì anh là một đảng viên nên anh sẽ bị trừng trị nặng hơn. Vì anh đã thất bại trong việc nêu gương mẫu mực cho quần chúng và anh...

" Xin lỗi ông chứ," Châu ngắt lời hắn.

"Cái gì?"

"Tôi chẳng có làm gì nên tội cả. Những nhân viên dưới quyền ông mới là những kẻ phá hoại trật tự xã hội của chúng ta. Chúng đã hất nước trà nóng vào chân tôi và chân vợ tôi. Nói đúng lý lẽ thì ông phải phê bình chúng chứ, chưa kể đáng lẽ ra phải trừng trị chúng là đằng khác."

"Anh phát ngôn không có cơ sở gì cả. Anh không có người làm chứng. Làm sao tôi tin anh được?" tên trưởng phòng nói tỉnh bơ.

"Đây là chứng cớ của tôi." Châu giơ bàn tay phải lên. "Nhân viên của ông lấy mũi súng lục đập ngón tay tôi đây này."

"Điều đó không chứng thực được rằng chân anh bị làm ướt. Hơn thế nữa, cũng có thể là chính anh tự làm cho những ngón tay mình bị thương."

"Nhưng tôi đã nói cho ông biết sự thực rồi mà!" Cơn giận trào lên trong lòng anh. "Ty Cảnh Sát của quí vị phải xin lỗi tôi. Vé đi tàu của tôi đã hết hạn, đôi dép da mới tinh của tôi hư hết, và tôi lại còn bị trễ cuộc diễn thuyết ở thủ phủ nữa. ông phải bồi thường tôi những thiệt hại và mất mát. Xin đừng có tưởng nhầm coi tôi chỉ là một anh dân đen thấy ông nhảy mũi là đã run lên cầm cập. Tôi là một học giả, một triết gia, và là một chuyên gia về duy vật biện chứng. Nếu cần chúng ta sẽ tranh luận về chuyện này trên tờ Đông Bắc Nhật Báo, hoặc chúng ta sẽ lên Tòa Nhân Dân Tối Cao ở Bắc Kinh. ông cho tôi biết tên ông là gì nào?" Anh ta mải hùng hồn thuyết giảng quên khuấy đi mình đang ở trong hoàn cảnh nào, dầu những lời anh nói cũng chỉ rất tầm thường thôi nhưng trong nhiều dịp đã đem lại lợi thế cho anh.

"Thôi đừng có bịp bọn tao nữa," tên mặt lừa xen vào. Bọn tao đã biết mặt vô số những thằng loại mày rồi. Chúng tao chứng minh mày có tội dễ ợt mà. Hãy nhìn xem đây là những lời khai của những người làm chứng." Hắn đẩy sang phíùa anh chàng Châu mấy tờ giấy.

Châu rất đỗi kinh ngạc nhìn những tuồng chữ khác nhau, tất cả đều khai rằng chính anh đã la hét trên quảng trường để thu hút sự chú ý của mọi người và từ chối tuân lệnh cảnh sát. Một trong những nhân chứng còn tiết lộ cô ta là một nhân viên mua vật dụng của một xưởng đóng chữa tàu thủy ở Thượng Hải. Có một cái gì đó đang cuộn trào lên trong bao tử anh chàng Châu, một nỗi đau đớn dâng tràn lên trên xương sườn anh. Miệng anh thoát ra một tiếng rên xiết.

"Giờ thì anh phải nhận là anh có tội," tên thủ trưởng nói. "Dù rằng đây là một trọng tội, chúng tôi sẽ không trừng phạt anh nặng lắm đâunếu như anh sẵn sàng viết một bản tự kiểm và hứa là sau này sẽ thôi không gây rối nơi công cộng nữa. Nói cách khác, việc anh có được thả tự do hay không là tùy thái độ của anh đối với cái tội này thôi."

"Ông đừng có nằm mơ giữa ban ngày," anh kêu lên. "Tôi sẽ không viết một chữ nào cả, bởi vì tôi vô tội. Tôi yêu cầu ông phải viết cho tôi một lá thư xin lỗi để tôi còn giải thích ở trường là tại sao tôi đến trễ."

Cả hai tên hỏi cung mỉm cười khinh bỉ. "Thôi được rồi, chúng tôi xưa nay chẳng hề làm một việc như thế cả," tên thủ trưởng nói xong rít một hơi thuốc lá.

"Vậy thì lần này làm để coi đấy là một tiền lệ đi."

"Không cần thiết. Chúng tôi nắm chắc là anh sẽ tuân theo những gì chúng tôi muốn." Tên thủ trưởng phà một bụm khói vào mặt Châu.

Theo lệnh cái hất đầu của tên thủ trưởng hai tên vệ binh xấn tới và chụp lấy hai cánh tay phạm nhân. Anh chàng Châu cùng lúc miệng vẫn còn lải nhải, "Tôi sẽ báo cáo lên hội đồng thành phố. Các anh sẽ phải trả giá cho vụ này! Các anh còn tệ hại hơn cả bọn quân cảnh Nhật Bản."

Chúng lôi thốc anh ra khỏi văn phòng.

Sau bữa ăn tối gồm một chén cháo ke, một cái bánh bột bắp, và một củ cải muối chua, Châu bắt đầu lên cơn sốt, mình mẩy run cầm cập ớn lạnh và mồ hôi vã ra. Anh biết rằng lửa giận đã nhập vào lá gan anh, và rất có thể anh sẽ ngã bệnh lại. Không có sẵn thuốc uống vì hành lý của anh vợ anh giữ cả. Nếu như được ở trong nhà mình thì giờ là lúc anh ngồi trước cái máy truyền hình màu, uống ly trà nhài và xem bản tin buổi tối. Nơi đây anh cảm thấy cô độc quá. Ngọn đèn vàng ệnh treo trên giường ngủ đơn là nguồn ánh sáng duy nhất, thứ ánh sáng giúp cho những tên lính canh trông chừng anh ban đêm. Hồi nãy anh có hỏi chúng có tờ nhật báo hay tạp chí nào cho anh đọc không nhưng chúng từ chối không cho anh.

Tiếng động bên ngoài lọt vào trong phòng giam qua những kẽ hở nhỏ. Hình như cảnh sát trực đêm đang chơi xì phé hay cờ tướng trong một văn phòng gần đó; những tiếng la lớn cười vang chốc chốc nghe rõ mồn một. Cùng trong lúc đó ở một góc xa hơn trong tòa nhà vẳng lên tiếng đàn accordeon cứ ho nấc lên không ngừng. Mắt nhìn cây bút bi và xấp giấy viết thư mấy tên vệ binh đã để lại cho mình sau khi giải anh từ phòng thẩm vấn về phòng giam, anh chợt nhớ lời các cụ xưa có nói, "Khi anh nho sĩ đụng đầu phường lính tráng thì càng luận giải bao nhiêu càng thêm sa lầy bấy nhiêu." Toàn thể sự việc sao mà khả ố thế. Anh đưa tay cào rối bù cái đầu rậm tóc của mình.

Anh cảm thấy thật khốn khổù, tay cứ xoa bụng liên hồi. Nói thực ra thì anh thấy buồn lòng hơn là sợ hãi, bởi vì mai mốt về nhà lại anh sẽ phải làm việc bù đầu để bắt kịp công việc - nào là phải viết cho xong một bài cho kịp nộp cho nhà xuất bản vào tuần sau, nào là hàng tá sách phải đọc để chuẩn bị cho những lớp anh sẽ dạy vào mùa thu.

Có bóng người thoáng qua khe hở, anh băng mình về phía cánh cửa và nói lớn qua lỗ hổng, "Này đồng chí vệ binh, đồng chí vệ binh!"

"Anh muốn cái gì?" một giọng khè khè hỏi.

"Tôi muốn anh bảo cho các thủ trưởng của anh biết rằng tôi bị bịnh rất nặng. Tôi bịù bịnh tim và viêm gan đấy. Tôi có thể chết ở đây nếu các anh giam giữ tôi mà không có thuốc thang gì như thế này." "Vào ngày cuối tuần không có thủ trưởng nào trực ở đây cả. Anh phải đợi đến thứ Hai." "Anh nói sao? ý anh định nói tôi sẽ phải ở đây ngày mai nữa sao?"

"Đúng vậy."

"Ty Cảnh sát của các anh phải chịu trách nhiệm nếu như có bất cứ điều gì xảy ra cho tôi."

"Chúng tôi biết chứ. Thôi mà, anh chẳng chết đâu mà lo."

Thực là một điều chẳng hợp lý tý nào rằng đêm ấy anh chàng Châu lại đã ngủ ngáy ngon lành dù cho ngọn đèn trên đầu anh vẫn chong chong suốt đêm và cái nệm rơm thì cứng queo và đầy bọ chét. Anh vốn rất sợ ve, muỗi, dán - bất kỳ loại côn trùng nào ngoại trừ bọ chét và rệp. Đã có lần trước đây khi về vùng quê công tác thực tế cùng các đồng sự trong trường giúp nông dân gặt trong một tuần lễ các đồng sự đã nói riễu về thịt người anh, họ bảo rằng thịt anh đối với bọ chét hẳn không có mùi vị thịt người gì cả. Ngoài anh ra, mình mẩy họ đều bị nhức nhối vì hàng trăm vết bọ cắn.

Điều còn đáng ngạc nhiên hơn nữa là lúc này anh không cảm thấy thiếu vắng người vợ mới cưới gì mấy. Anh lại còn thấy thích thú vì được ngủ một mình, có lẽ vì tuần trăng mật đã làm anh kiệt lực nên anh cần được nghỉ ngơi.

Vào buổi sáng Chủ nhật khu sân sau thật im ắng. Nắng nhạt lùa qua những cành thông. Vài con sẻ nhảy nhót trên sân bắt sâu bọ. Hai tay nắm chấn song cửa sổ, anh chàng Châu hít thở không khí sớm mai thoảng mùi thịt. Chắc hẳn quanh đây phải có một tiệm ăn hay một cái câu lạc bộ nào đó. Anh tự nhủ mình phải coi nhẹ việc mình bị cầm giữ ở đây mới được. Trong đầu óc anh thoáng hiện một câu Mao Chủ tịch đã viết cho một người bạn đang nằm viện: "Chính bởi lẽ bạn đã phải ở đấy rồi, chi bằng bạn cứ an tâm tư tưởng và tận dụng tối đa hoàn cảnh."

Sự khao khát muốn giữ được tâm trí an bình của anh xuất phát từ nỗi sợ hãi bịnh viêm gan của mình sẽ thành tệ hại hơn. Anh cố gắng giữ cho tâm mình không bị xáo trộn. Tuy vậy, anh biết chắc là lá gan mình đang sưng lên rồi vì trong người vẫn hâm hấp nóng sốt. Anh nằm trên giường cả ngày, đầu óc suy nghĩ về bài viết của mình về bản chất của nhữngĩ mâu thuẫn. Chốc chốc anh lại bị cơn tức giận ào tới ngập ngụa, miệng chửi thề thật to, "Quân ác ôn côn đồ!" Anh thề rằng một khi ra khỏi đây rồi, anh sẽ viết một bài về kinh nghiệm mình phải trải qua này. Anh thấy tốt hơn hết mình nên tìm cách biết được tên mấy tay cảnh sát mới được.

Đa phần hóa ra đây lại là một ngày ngơi nghỉ cho anh; anh chắc mẩm thế nào trường đại học mình dậy sẽ gửi một người nào đó đến giải nguy cho anh. Giờ đây tất cả điều anh phải làm là giữ cho mình được bình tĩnh và kiên trì chờ đợi. Chẳng chóng thì chày cảnh sát sẽ thả anh, mặc dù họ chẳng thể ngờ là anh lại có thể từ chối không chịu rời nơi đây trừ phi họ chịu viết một lá thư xin lỗi anh. Tiên sư cha bọn côn đồ này, cái bọn con mắt lớn hơn dạ dày!

Buổi sáng thứ Hai khi anh thức giấc trời đã sáng rõ. Vẳng đâu đây có tiếng một người đàn ông rên rỉ; tiếng rên từ phía sân sau vẳng tới. Sau một cái ngáp dài, lấy chân đá hất tấm chăn tả tơi xong anh chàng Châu tuột khỏi giường và đi về phía cửa sổ ngò ra ngoài. Ngay chính giữa sân anh thấy một thanh niên bị trói gô vào một gốc thông, hai cườm tay bị còng vòng sau gốc cây. Người thanh niên này đang quằn quại miệng chửi rủa ầm ĩ, nhưng xem ra trong sân chẳng có dấu hiệu cho thấy có người nào cả. Châu thấy người thanh niên này có vẻ quen quen.

Anh chàng Châu giướng mắt cố nhìn xem người thanh niên này là ai. Anh rất đỗi kinh ngạc khi nhận ra người thanh niên không ai khác lại chính là anh cu Hiền Tân, một sinh viên mới tốt nghiệp Phân khoa Luật tại trường Hạ Bình. Hai năm trước đây anh có dạy một lớp về thuyết Duy Vật Mác xít cho phân khoa này và Hiền Tân có ghi danh vào học. Giờ đây, không biết quỉ thần nào xui khiến, tại sao tên quỉ sứ này lại sa xuống đây thế này?

Nghĩ lung một hồi anh đoán chắc hẳn vợ anh đã bảo Hiền Tân đến đây cứu nguy. Cái thứ đàn bà ngu ơi là ngu! Cái đồ mọt sách ở đâu ấy, cái ngữ chỉ biết ngấu nghiến đọc tiểu thuyết ngoại văn. Như anh mong đợi thì cô ta phải đến nói chuyện với phòng an ninh của trường chứ, chắc chắn là họ sẽ phái một tay cao cấp đến đây. Hiền Tân đâu có giữ một chức vụ chính thức của chính quyền nào đâu; hắn chỉ có làm việc cho một văn phòng tư trơ khấc có hai tay luật sư lo về luật pháp thôi; thật tình mấy thày trò của văn phòng này có việc gì làm mấy đâu ngoại trừ làm vài vụ dọ thám cho quí vị nam giới và nữ giới đang nghi ngờ là vợ hay chồng mình có những quan hệ tình ái ngoại hôn. Cơn buồn nôn ào lên làm Châu ngất ngư.

Có nên nói to ra ngoài báo cho người học trò mình biết là mình hiện đang ở ngay gần đây không? Anh quyết định không nên làm vậy, bởi anh không hiểu đầu đuôi mô tê chuyện gì đã xảy ra. Hẳn là anh cu Hiền Tân này đã lý sự gì đó với bọn cảnh sát nên mới lâm vào cảnh chịu hình phạt như thế này. Cơ sự đã có thể chẳng xảy ra nếu như Hiền Tân không đến đây cứu nguy mình. Vì vậy dù cho vì lý do nào chăng nữa, anh chàng Châu cũng sẽ phải làm một việc gì đó mới đúng nhẽ. Nhưng giờ đây anh ta có thể làm được gì?

Rồi ra anh chỉ còn biết đau lòng. Mắt anh thấy như có một luồng hơi màu tím nhạt lập lờ bốc lên từ mặt sân giữa những gốc thông. Thằng quỉ khốn khổ, anh nghĩ vậy, tay nâng chén cháo bắp miệng dính chặt vào mép bát, hớp từ từ, rồi cắn một miếng cải muối.

Khi một tên lính canh tới để thu cái bát và đôi đũa anh chàng Châu hỏi hắn chuyện gì đã xảy ra cho người thanh niên ở sân sau vậy thì người lính gác bảo rằng vì hắn "Gọi thủ trưởng là 'đồ ăn cướp,' và rằng "Hắn còn tự nhận mình là một luật sư gì đó nữa. Đúng là một tên thỏ đế giảo mồm ngoa mép."

Giờ thì rõ như ban ngày là anh chàng Châu phải hành động để giúp cho kẻ đến cứu nguy mình rồi. Ngay trước lúc anh nghĩ ra được một cách giúp đỡ thì phía sân sau vang lên một tiếng kêu thét. Anh vội lao về phía cửa sổ và nhìn thấy một cảnh sát viên cao nhòng đang đứng trước Hiền Tân, trên sân để một cái xô bằng sắt. Đúng là cái người cảnh sát trẻ tuổi hai hôm trước đã bắt giữ anh ở quảng trường. Anh ta đang véo mũi Hiền Tân, rồi giơ một cánh tay lên trời, cánh tay ngưng lại trên không vài giây, rồi hạ xuống tát ngang mặt anh luật sư. Trong khi Hiền Tân rên xiết người cảnh sát giơ tay nhấc bổng cái xô lên và xối nước lên đầu anh. "Thế này cho mày khỏi chết nắng con ạ. Mỗi giờ tao sẽ lại cho thêm mày một chập nữa." Tay cảnh sát nói lớn.

Hiền Tân nhắm nghiền mắt lại, tuy vậy cứ nhìn bộ mặt nhăn nhó của anh cũng đủ thấy hoặc anh đang cố gắng nhịn không chửi bới người cảnh sát nữa hoặc anh có thể là đang nức nở khóc lặng lẽ. Anh hắt hơi, rồi ngẩng mặt lên miệng la lớn, "Cho tiểu tiện đi." "Vậy hả?" người cảnh sát miệng oang oang. "Cứ đáiụ trong quần đi."

Anh chàng Châu tuy thế không động tịnh gì cả, hai tay bám chặt songsắt, ngón tay trắng bệch. Người cảnh sát quay đầu mắt liếc về phía cửa sổ; khẩu súng lục của hắn đút lửng trong bao da, sáng lấp lánh trong ánh nắng. Hắn khịt mũi rồi nhổ toẹt mẩu thuốc lá ngậm trên môi xuống đất rồi đạp nhừ lẫn trong đất.

Thế rồi cửa phòng giam được mở ra và mấy tên lính canh ra hiệu cho anh chàng Châu đi ra. Chúng lại dẫn anh lên lầu đến Phòng Thẩm Tra.

Cũng vẫn mấy người đàn ông trước đây ngồiủ trong phòng, lần này có khác chăng là người thư ký ghi chép khẩu cung trên tay không có bút giấy gì cả. Vừa nhìn thấy anh chàng Châu tay thủ trưởng nói, "à, anh đấy hả. Xin ngồi xuống đi."

Sau khi anh chàng Châu yên vị, tay thủ trưởng tay phe phẩy cái quạt lụa trắng nhỏ xíu và nói với anh, "Có lẽ anh đã nhìn thấy người luật sư của anh rồi thì phải. Hắn là một thanh niên không có một tý phong cách gì cả, cho nên vị giám đốc của chúng tôi đã cho anh ta một bài học đích đáng ở sân sau đấy."

"Làm như vậy là phi pháp. Các anh không sợ bị đưa lên mặt báo hả?"

"Không, chúng tôi chả sợ, ngay cả lên truyền hình nữalà. Anh còn có thể làm gì khác thế nữa? Chúng tôi không hề sợ bất kỳ chuyện gì do anh ngụy tạo ra. Chúng tôi gọi đó là truyện tưởng tượng. Điều chúng tôi quan tâm là anh có hợp tác với chúng tôi không; nói thế khác có nghĩa là anh phải nhận tội."

"Nếu như tôi từ chối hợp tác thì sao?"

"Thì luật sư của anh tiếp tục được giáo dục ngoài nắng."

Một cơn ngất xỉu làm anh chàng Châu ngắc ngư nên anh phải ghì chặt hai cái dựa ghế để khỏi chúi ngã. Anh thấy phần trên bao tử mình âm ỉ đau và anh muốn nôn mửa, thái dương anh dần dật. Anh biết chắc cuối cùng thì căn bệnh viêm gan đang tấn công anh. Sự tức giận đang bốc cháy trong lồng ngực anh. Cổ họng anh khép lại và tắc nghẽn.

Tay thủ trưởng vắn tắt, "Cứ hiển nhiên mà nói thì anh thôi không phải viết bản tự kiểm nữa. Chúng tôi đã có bản tường trình rõ ràng về tội của anh rồi. Chúng tôi chỉ cần anh ký vào đấy thôi."

Cố nín giận, anh chàng Châu nói, "Đưa tôi xem nào."

Với một nụ cười điệu đà tên mặt lừa trao cho anh tờ giấy trên có viết: "Tôi ký tên dưới đây xác nhận rằng vào ngày 13 tháng Bảy tôi đã gây rối trật tự công cộng ở Nha Ga Mưu sĩ, và rằng tôi đã từ chối không chịu nghe theo lời cảnh cáo của cảnh sát. Vì lẽ đó tôi chịu trách nhiệm về việc bị bắt giữ. Sau hai ngày giam giữ, tôi đã nhận ra được bản chất phản động của tội trạng của mình. Kể từ nay tôi sẽ hết sức giáo dục bản thân và sẽ không bao giờ phạm vào loại tội này nữa."

Trong đầu anh chàng Châu bỗng có tiếng la réo, "Láo khoét, láo khoét!" Nhưng anh lắc đầu và cố sức đẩy tiếng nói đó ra khỏi đầu mình. Anh hỏi người thủ trưởng, "Nếu tôi ký vào đây, ông có phóng thích cả người luật sư của tôi và tôi không?"

"Tất nhiên chúng tôi sẽ làm như vậy rồi." Tên thủ trưởng lấy ngón tay gõ gõ trên cái bìa cặp hồ sơ màu xanh - cái hồ sơ ghi tội trạng anh.

Anh chàng Châu ký tên và in dấu tay dưới chữ ký.

"Giờ thì anh tự do ra về," tên thủ trưởng mỉm cười nói vậy, rồi đưa cho Châu một mảnh giấy để lau ngón tay

Anh chàng Châu bịnh quá đến nỗi không thể đứng dậy khỏi cái ghế được khi nhớm thử lần đầu. Rồi anh cố sức gấp đôi và đứng thẳng lên. Anh lê gót ra khỏi tòa nhà ty cảnh sát để đến gặp vị luật sư của mình ở sân sau. Anh cảm thấy trong ngực mình như thể có chứa một quả bom. Nếu sức mình có thể làm được, hẳn anh đã san bằng toàn thể ty cảnh sát này và giết sạch toàn thể gia đình chúng nữa. Dù biết mình chẳng bao giờ có khả năng làm một chuyện như vậy, anh ta cũng đã rắp tâm làm được một cái gì đó.

"Này Hiền Tân, cho tôi xin lỗi về vụ anh bị tra tấn này," anh chàng Châu nói thế khi hai người gặp nhau.

"Không sao. Chúng là bọn dã man ấy mà." Anh chàng luật sư phủi vệt bụi đất trên cái áo khoác bằng những ngón tay run rẩy. Nước hãy còn nhỏ giọt rỉ ra từ gấu quần anh.

"Thôi ta đi thôi," ông thày giáo nói.

Vừa ra khỏi ty cảnh sát, anh chàng Châu nhìn thấy một quán bán nước trà. Anh liềm núm lấy cánh tay Hiền Tân và sấn bước về phía người phụ nữ đã lớn tuổi ngồi ở một bàn. "Cho hai bát trà đen đi," anh nói và đưa cho bà hai đồng nhân dân tệ.

Uống hết bát đầu, mỗi người lại uống thêm một bát nữa. Uống xong cả hai sửa soạn đi về phía nhà ga. Nhưng chưa đi được vài chục thước, anh chàng Châu lại cứ đòi đi ăn một tô cháo mộc nhĩ ở một quán ăn gần đó. Hiền Tân đồng ý. Anh nói với thày mình, "Xin đừng tiếp đãi tôi như một người khách nhé."

"Không đâu, chính tôi muốn ăn một cái gì đó."

Giống như một người sắp chết đói tới nơi, anh chàng Châu kéo thốc vị luật sư của mình đi từ tiệm ăn này sang tiệm ăn khác quanh ty cảnh sát, nhưng có điều tại mỗi tiệm ăn Châu chỉ gọi không quá hai tô đồ ăn. Hiền Tân thắc mắc không hiểu tại sao không ăn no ngay ở một tiệm cho xong.

Anh chàng Châu lần lượt đặt mua đủ các món từ mì, hoành thánh, cháo bát bửu, cho đến món cháo gà ở cả thảy bốn tiệm ăn. Trong lúc ăn, anh không ngừng lẩm bẩm, "Phải chi ta có thể giết hết bọn chó đẻ đó!" ở tiệm ăn cuối cùng thì anh ta chỉ húp sơ vài muỗng cháo thôi chứ không đụng tới những miếng thịt gà và nấm.

Hiền Tân bị lạc hướng khi nhìn thấy mặt mày ông trông thật dữ tợn miệng thì lẩm bẩm nói như thể cho chính mình nghe một cách thật bí ẩn, thêm nữa nước da mặt vàng khè của ông lại phủ đầy vết nhăn nhó. Đây là lần đầu tiên Hiền Tân mới nghĩ rằng Châu là một người xấu xí.

Chỉ trong vòng vòng có một tháng, nội trong khu vực quanh Mưu sĩ có đến trên tám trăm người mắc phải chứng viêm gan cấp tính. Có sáu người thiệt mạng vì bệnh này, trong số có hai trẻ em. Không một ai biết được bằng cách nào bệnh truyền nhiễm này đã phát khởi ở đây.

HÀ TÂN
ĐÀO TRUNG ĐẠO dịch

Về truyện ngắn "Tên Phá Hoại": Trong một ghi chú gửi cho những người chủ biên của The Best American Short Stories 1997 Hà Tân viết: "Mấy năm trước, một người bạn của tôi cho tôi biết bệnh viêm gan hồi gần đây phát tác trong tỉnh nơi anh sinh trưởng ở Trung nguyên và có hàng ngàn người dân vùng này đã nhiễm bệnh. Người bạn này cũng kể tới việc có một số công nhân đã đến ăn ở một số phạn điếm khác nhau sau khi họ được thông báo cho biết đã mắc chứng bệnh này. Những công nhân này mô tả hành động quái ác của họ như là một việc "chuyển vị trí sau mỗi cú bắn." Tôi hết đỗi bàng hoàng và không biết phải hiểu sự thể này ra sao nữa.

Vài tháng sau đó, tôi đọc thấy trên một tạp chí về luật pháp rằng ở một tỉnh lỵ nhỏ bé kia ở miền bắc Trung Quốc, người thủ trưởng một ty cảnh sát đã trói gô một luật sư vào một gốc cây chỉ vì vị luật sư này muốn làm người đại diện để bào chữa tội trạng cho một người bị cảnh sát bắt. Những người cảnh sát của ty này lần lượt vả vào mặt vị luật sư, và còn huênh hoang tuyên bố rằng luật lệ chỉ là những gì thoát ra từ cửa miệng họ. Một sự việc xảy ra như vậy là điều rất thường tình ở Trung Quốc.

Sau khi tôi đã viết xong một loạt truyện ngắn về vùng quê, tôi quyết định sẽ viết vài truyện vùng thị thành lấy bối cảnh là một thị trấn biên giới xa lắc ở Mãn châu. Tôi khởi đầu bằng truyện "Tay Phá Hoại," trong đó tôi ghép chung hai biến sự nói ở trên và hình dung hai biến sự này trong cùng một tuyến truyện. Thêm vào đó. có hai ý tưởng đã quyết định cấu trúc truyện này: Đó là thứ nhất, tội ác theo đuổi người phạm tội.

Ý này đã được Kafka trình bày rất tỉ mỉ trong tác phẩm Vụ Aùn. Trong "Tay Phá Hoại", anh chàng Châu lúc khởi thủy là kẻ vô tội, nhưng một khi anh ta đã bị dán nhãn hiệu như một kẻ phá hoại, anh ta sẽ bắt đầu thay đổi. Vào cuối truyện anh trở thành một tay phá hoại thực sự, thứ hai, sự phân biệt giữa kẻ đàn áp và nạn nhân không phải là một phân minh rõ ràng. Hồi tôi còn là một sinh viên ở Harbin, chính tận mắt tôi đã chứng kiến một số nhà trí thức mười năm trước đây bị xử tội, sau đó được phục hồi và nắm quyền hành thì chính những vị này đã trở thành những viên chức tàn bạo như thế nào. Quỉ dữ ở trong lòng người. Những người cọng sản trước đây vốn là những nạn nhân, nhưng khi cơ hội tới họ sẽ trở thành những kẻ đàn áp dân chúng.

Tôi chọn một trí thức làm nhân vật chính của truyện bởi vì đa số trí thức Trung hoa thường ưa ngoác mồm gào lên tố cáo những sự tàn bạo họ đã phải trải qua, như thể thầm ý cho rằng bất kỳ ai đã từng khổ đau thì thế tất sẽ thành người khá hơn. Sự thực là đau khổ không nhất thiết cải thiện bản chất con người. Đã có rất nhiều, nhiều vô số kể, trí thức đã làm ngơ đồng lõa với chính quyền Trung quốc, và hãy còn một số muốn phục vụ chính quyền này - để đàn áp và cai trị người khác. Nói cách khác, truyện ngắn này là một lời phê bình sự xuống cấp đạo đức của những người này." (Best American Short Stories 1997, trang 349-50).

Home