QUÊ HƯƠNG
Đặng Mai Lan

Với mái tóc dầy, đen nhánh, hai con mắt to tròn và cái miệng chúm chím, Quỳnh đẹp từ thuở mới lọt lòng. Dì Trâm quả quyết là nếu như lấy cây thước để đo mắt và môi của Quỳnh thì chắc chắn là cái miệng của cô bé sẽ chỉ nhỏ bằng phân nửa con mắt mà thôi.

Từ lúc ở nhà hộ sanh về, ngoài họ hàng ruột thịt và chỉ một vài người bạn của bố mẹ cô đến nhà thăm viếng, hầu như chẳng có người hàng xóm nào được nhìn thấy cô bé. Cái miệng chút xíu mà đường nhân trung thật sâu. Tốt đấy, con bé này sẽ rất phúc hậu, giống bà nội! Câu nói ấy làm bà nội cô hãnh diện và sung sướng nhưng bà lại kiêng cử đủ thứ. Bà dấu cô như người giàu dấu của ở một nơi chỉ toàn phường đạo tặc. Bà sợ nhiều người đến thăm, khen chê, nựng nịu. Gặp phải người nặng vía cô sẽ khóc đêm, hoặc biếng lười ăn uống. Thế mà cái miệng nhỏ xíu ấy vẫn cứ khóc liên miên những buổi tối trước khi ngủ. Hết bố cô rồi tới bà nội. Cả hai người cứ thay phiên vác cô lên vai, mỏi rục cả tay lẫn chân vì phải đi tới đi lui để dỗ dành cô ngủ. Bà nội cô bảo đó là thói khóc dạ đề, phải ba tháng mới hết khóc. Nói thì nói thế nhưng bà lại luôn tìm những lý do khác để đổ thừa, giải thích về cái hiện tượng khóc dai dẳng ấy..

« Mẹ Quỳnh đi đâu sáng nay vậy, có gặp đám ma nào ngoài đường phố không? Coi chừng phải hơi hướm sài đẹn của người chết.. »

Và nếu chẳng may bữa ấy lại có cô hoặc chú nào bạn của bố mẹ cô bé đến chơi nhà thì chắc chắn họ phải là thủ phạm đã chọc cho cô nhỏ khóc. Mẹ cô cãi:

" Họ vẫn tới hoài, sao có bữa cháu không khóc mà bữa nay lại khóc?"

"Biết đâu bữa nay đi đường họ đã gặp đám ma."

Như thế đó, nên một lần cuối xóm có một người bệnh qua đời. Ngay ngày đưa tang, từ sáng sớm bà cụ đã để liền một cái thau nhỏ bằng nhôm trước cửa nhà, trong thau có ủ những cục than đỏ hồng mà ai muốn bước vào nhà lúc đó đều phải bước qua bước lại trên cái chậu than ấy vài lần, gọi là để khử trừ hơi hướm tang ma. Cũng không biết đã có bao nhiêu cái nón lá cũ mà bà xin về và xé rách tả tơi từng mãnh vụn, dài. Bà cột chúng lại từng bó nhỏ để đốt mỗi khi cháu bà lên cơn khóc. Khi bà đốt, bà vừa phe phẩy chúng, lại vừa lầm thầm trong miệng.. Vía lành thì ở, vía dữ thì đi .. Bà tin tưởng lửa và những đóm nón cũ sẽ xua đuổi bao hồn vía nặng nề đã ám cô cháu của bà bứt rứt, hờn khóc, không ngủ được. Thuở ấy Dì Trâm vẫn đùa rằng cháu khóc vì cháu muốn ra đường mà bà dấu kỹ quá đấy thôi! bây giờ dì lại trêu Quỳnh:

"Cái con bé Parisienne này, ấu thời của nó không được ru ngủ bằng ca dao của mẹ mà bằng những cái nón rách. "

Ngày Quỳnh rời Việt Nam, cô chỉ vừa tròn mười tám tháng, đã biết đi đứng khá vững vàng và nói ngọng nghịu dăm ba câu nhưng cái tật nhút nhát, hở một chút là khóc thì vẫn còn. Hôm ấy Quỳnh mặc một cái áo khoác lấm tấm hoa bằng nỉ mềm, đầu đội chiếc mũ len đỏ có hai búp len tròn đính trên chóp mũ, nhìn như đầu của một con thỏ con cụt tai. Cô chạy lăng quăng khắp nhà. Họ hàng đến đưa tiễn, hàng xóm sang đưa tiễn. Người ta thầm thì, con bé tốt số, không biết bao giờ mới trở về và chắc chắn là sẽ quên mất tiếng mẹ đẻ thôi! Quỳnh bi bô cười nói líu lo nhưng khi bố cô bế cô lên chào từ giã mọi người, cô nhìn đám người vây quanh và bỗng mếu máo oà lên khóc. Ôi cái con bé có cái nhân trung sâu đầy phúc hậu, bé tí teo mà đã tình cảm quá .. Có người xuýt xoa kêu lên như thế, cũng có người rơm rớm nước mắt nhìn cô.. Đó là những điều Quỳnh nghe được về mình.

Vì thời tiết gió bão hay vì điều gì khác nữa mà máy bay không thể tiếp tục bay để đáp xuống phi trường New Delhi đúng như hành trình ấn định. Máy bay ngừng ở Karachi thật lâu để chờ tín hiệu từ New Delhi. Cũng phải gần ba tiếng đồng hồ nên lúc về đến Việt Nam thì đã tối mịt mù. Qua các thủ tục nhiêu khê ở phòng thuế. Khi về được đến nhà bà ngoại thì đã mười hai giờ đêm. Hai bố con đi giữa một lực lượng hùng hậu của đại gia đình nhưng không phải chỉ có họ hàng, người thân chào đón mà là cả một vòng vây hàng xóm kín đáo, ẩn mật đâu đó. Có lẽ là những người năm xưa, họ đứng trên lầu cao nhìn xuống, họ ghé mắt qua ô cửa nhìn ra ngoài con hẻm tối mò, ráng nhận diện, tìm kiếm lại hình bóng cô bé mười tám tháng ngày nào hay mếu khóc giờ đã là một thiếu nữ xinh xắn, khoẻ mạnh, đang ngập ngừng từng bước chưa quen trong khúc đường hẹp, ngang qua những hiên nhà chỗ cao chỗ thấp. Quỳnh nhớ như có nghe thoang thoáng đâu đó tiếng người thì thầm, xụt xuỵt to nhỏ. Chắc lúc đó họ đang thì thầm về cô, họ tình cảm quá!

Năm xưa và bây giờ.. Quỳnh có thể mường tượng dễ dàng hình ảnh nhỏ bé của mình với hai con mắt tròn xoe, cái miệng lúc nào cũng như sẵn sàng chực mếu khóc.. qua những tấm hình trắng đen cũ kỹ ố vàng mà mẹ mang qua. Nhưng cái góc nhà, nơi nào đó mà bà nội cô dấu cô như dấu cuả thì không sao cô có thể hình dung được. Quỳnh nghe nói nhà bà nội đẹp và rộng rãi hơn nhà bà ngoại. Nhà bà ngoại chật hẹp, tường vôi nhạt ố, cũ kỹ. Không biết bên nội đẹp như thế nào? Khi Quỳnh trở về thì bà nội cô cũng đã rời Việt nam qua Mỹ với bác cô. Căn nhà đã có người chủ mới. Dì Trâm có dẫn cô đi ngang qua đó vài lần.. Quỳnh nhìn vào, ước ao được bước vô trong ấy. Cô muốn thấy cái khung cảnh của những buổi tối nào đó cô oằn oại dẫy khóc đến lả người. Bố cô bế trên tay làm đủ kiểu, đủ cách.. nào máy bay, nào tàu thủy để dỗ cô nín. Thực sự lòng cô tràn ngập háo hức. Cô muốn nhìn ngắm tất cả những gì có liên quan tới cô. Nhưng căn nhà có cái cửa sắt ấy lúc nào cũng kéo kín lại. Ở ngoài nhìn vào, cố gắng lắm, Quỳnh cũng chỉ thấy một trũng tối om om.

"Quỳnh hỏi. Mình có thể xin chủ nhà vào thăm một tí không dì? Nhà của bố cháu ngày xưa mà!"

"Không được đâu, người ở ngoài ấy vào, mình chẳng quen với họ."

"Ngoài ấy là đâu? Cháu thấy ai ở đây cũng tử tế cả!"

"Họ là cán bộ, ở ngoài Bắc vào. Họ chắc chẳng hiểu và chẳng thích gì mình đâu."

"Cán bộ là gì?"

"Là những viên chức trong chính quyền Hà Nội, nếu họ không vào đây thì Quỳnh đâu có sang Pháp ở tới bây giờ."

Quỳnh thôi không hỏi nữa.Và tối hôm đó cô nghe dì Trâm thì thầm cười với bà ngoại rằng con bé tình cảm thật, nhưng tình cảm sao mà tư bản quá!

Là sinh viên năm thứ nhì của môn kinh tế ngoại thương, đương nhiên cô cũng đã học qua lịch sử thế giới từ thời trung học. Cô học về Việt Nam, về cuộc nội chiến, Nam Bắc phân tranh... Cô nói với mẹ cô về những điều cô đã học trong sách vở. Có vài điều mẹ bằng lòng và vài điều khác mẹ chống đối. Luận điệu của mẹ cứ như rằng sách sử không bằng mẹ, người ở trong núm ruột của tổ quốc.. Quỳnh nghĩ như vậy. Người khoa trưởng phân khoa cô học khi nhìn thấy Quỳnh lần đầu, ông cho biết tương lai trường sẽ tổ chức cho các sinh viên đi thực tập ở những nước đang mở mang về kinh tế, và Việt Nam là một nước đã nằm trong dự án ấy. Mẹ mừng vui ra mặt. Gì chứ Việt Nam với mẹ là nhất. Bây giờ thì mẹ đã nguôi ngoai đi nhiều lắm chứ ngày xưa hễ khi thấy tờ chương trình của đài truyền hình loan báo sẽ chiếu về một tài liệu nào đó của Việt Nam thì mẹ bắt cô phải canh giờ, tìm phim để thâu lại cho bằng được. Bố nói, coi làm quái gì cái đài 2 này. Họ thiên cộng, chỉ chiếu lại những tài liệu của cộng sản. Mẹ cười, kệ! Cứ nghe thấy tiếng Việt là thích rồi. Quỳnh muốn được biết Việt Nam trước khi theo trường về thực tập trong muà hè tới. Cô lợi dụng hai tuần nghỉ muà đông xin mẹ về. Lại trùng vào dịp tết Nguyên Đán, bố cô cũng muốn đi theo hộ tống cô con gái rượu. Cô sẽ trở về lại Pháp trước còn bố thì ở thêm một tuần để hưởng lại một cái tết quê hương. Và Bố sắp xếp công việc để đi với cô.

Dù rằng Sài Gòn đang cận tết, không khí tương đối mát mẻ, dễ chịu hơn bình thường.. Vậy mà cũng như tất cả những người sống ở xứ lạnh trở về. Quỳnh vẫn cứ thấy nóng nực làm sao, cô thật khó chịu với cái ồn ào của sài gòn. Nhưng đó là những ngày đầu. Cho đến bữa nay thì cô đã bắt đầu quen với mọi thứ, cảm thấy thích mọi thứ. Cô đã nghe quen và thấy vui tai với những tiếng rao hàng buổi sáng sớm của những người bán hàng rong đi ngang nhà. Cô không còn bẽn lẽn mỗi khi bước ra cửa, leo lên ngồi sau chiếc xe gắn máy của dì Trâm trước bao cặp mặt hiếu kỳ của lối xóm.. làm sao mà họ lại không thể nhìn ngắm cô. So với những thiếu nữ trạc tuổi cô ở khu xóm này thì cô khác xa họ quá. Cô trắng trẻo hồng hào, cô cao ráo sang cả dù cô ăn mặc rất giản dị, chỉ quần Jean và áo thun ngắn. Cô cũng nhìn ngắm mọi sinh hoạt trong căn hẻm nhỏ này với nhiều thích thú, dù có lúc cô chẳng hiểu gì, tại sao? Như cô con gái con bà hàng bán bún sáo măng ngay đầu ngõ. Quỳnh thấy mỗi chiều chị vẫn bê một thau nước to và một rỗ đầy những đọt rau muống ra ngồi ngoài hiên. Chị mặc quần áo luộm thuộm ngồi chẻ rau suốt buổi cho mẹ chị, nhưng đến tối thì chị lại trang điểm và ăn mặc rất thời trang rời khỏi nhà. Chị đi đâu? làm gì? Nhà nghèo, chị phải đi làm thêm buổi tối. Dì Trâm giải thích với Quỳnh như thế. Nghèo mà đẹp như vậy sao? Đôi khi cô thấy chị ấy ăn mặc còn đẹp và thời trang hơn cả mẹ cô bên Pháp. Nhưng bây giờ Quỳnh đã hiểu. Dì Trâm kể cho cô nghe rất nhiều về những người trong xóm, mỗi khi họ đi ngang qua nhà. Có những thanh thiếu niên trạc tuổi cô, hoặc lớn hơn. Có người còn đi học, có người đã đi làm. Đời sống gia cảnh của họ đa số khó khăn, nghèo túng. Họ phải làm những công việc cực nhọc lam lũ nhưng lạ một điều là tối tối cô thường thấy họ tụ tập vui vẻ đi chơi đến khuya mới về. Có một cái gì rất ư mâu thuẩn trong cuộc sống ở đây. Không như lời mẹ cô nói.

Mẹ, mấy bữa nay Quỳnh hay nghĩ đến mẹ. Không phải là nhớ. Nhớ chỉ một phần nào thôi. Cô hay nghĩ đến là vì cô đã khám phá rất nhiều điều về mẹ của cô. Mẹ bây giờ và mẹ thời con gái. Cả một trời, một vực đổi thay. Tuổi tác dì Trâm khá cách xa tuổi mẹ, những sinh hoạt của mẹ không có dì Trâm, nhưng dì có một trí nhớ tốt. Nhiều chuyện dì Trâm kể lại làm cô kinh ngạc. Và nhiều chuyện cô kể ra cũng làm bà ngoại và các cậu dì kinh ngạc không kém.

"Bên ấy mẹ con làm gì mỗi cuối tuần?" Bà ngoại hỏi.

"Mẹ hay đi họp với soeur ở nhà thờ, nếu không họp mẹ sẽ đi đón các em bé đến lớp học tiếng Việt."

"Đi họp à? Nó làm gì mà phải họp hành? "

"Mẹ giúp soeur đánh thư, rồi đi bỏ thư từng nhà, mời người ta đi nhà thờ. Mẹ bảo đó là việc.. việc gì nhỉ?." Quỳnh ngập ngừng, khả năng Việt ngữ của cô có giới hạn phần nào. Cô đang cố nhớ lại cái chữ mà mẹ hay dùng mỗi khi đi lâu về bị bố cằn nhăn.. "À, con nhớ rồi. Việc tông đồ."

"Trời đất!" Dì Trâm kêu lên, không thể ngờ nỗi bà chị tôi lại chóng già đến thế. Bà này sang Pháp ở phí quá! Mà mẹ Quỳnh tu tâm tích đức hồi nào vậy?

Dì Trâm kéo cô ra cửa sau gian bếp, chỉ tấm ván gỗ đóng khít vách với nhà hàng xóm, có chậu hoa Quỳnh Hương. Khi hoa nở, từng cánh dài mỏng bung ra, nhìn như những sợi pháo bông mà bà ngoại thường ngắm nghía mỗi tối, mỗi sáng.. Lúc hoa nở, hoa tàn. Dì nói, hồi đó nhà nước chưa cắt xén đất đai, cánh cửa này còn mở được, mẹ mi ngày xưa đi chơi khuya về sợ bà ngoại la, cứ rón rén vào nhà bằng lối này và phủi giầy trên cái bục xi măng kia..

Sáng ra Trâm dậy sớm mà thấy cái bệ ấy có bột trắng lấm tấm là biết ngay mẹ mi đi đâu tối qua. Đi đâu mà lại có bột trắng ở giầy, cháu không hiểu? Quỳnh hỏi. Đi nhẩy đầm chứ còn đi đâu, sàn nhẩy người ta rắc bột cho trơn ấy mà, bên Pháp không như vậy sao?

Sau câu chuyện kể của Quỳnh, mỗi lần gặp ai hỏi han về mẹ cô, bà ngoại vẫn nhắc lại một cách hãnh diện rằng.. Cái con nhỏ ngày trước chỉ biết quần quần, áo áo ăn diện. Suốt ngày cứ phóng xe ngoài đường, về tới nhà là mặt mũi tóc tai khét nắng thế mà bây giờ qua bên ấy lại đi dậy tiếng Việt, lại hăng say làm việc xã hội thế mới lạ!

Quỳnh không tin là mẹ cô thường hay đi khiêu vũ, và suốt ngày lái xe chạy nhong nhong ngoài đường. Tuổi trẻ mẹ vui sao bây giờ mẹ lại khó khăn với cô thế? Mẹ cô nói con gái không nên đi chơi tối, đi đâu cũng phải lo về trước mười giờ. Một lần cô xin đi dự sinh nhật của con nhỏ bạn, có dạ vũ.. Cô sẽ ở lại khuya và mẹ của cô bạn gái này sẽ đưa Quỳnh về. Bạn Quỳnh có điện thoại xin và hứa với mẹ hẳn hoi như thế. Mẹ bằng lòng nhưng không được vui lắm. Mẹ đưa cô tới tận nhà cô bạn ấy, nhưng cứ chần chừ không muốn quay xe về vội. Khi Quỳnh bấm chuông, vô phúc lúc đó người ra mở cửa không phải là bạn gái của cô mà là tên con trai cùng lớp. Tên con trai bữa đó nghịch ngợm, nhuộm tóc óng ánh màu tim tím, lại còn đeo một cái khoen tai tròn như con gái. Đêm đó cô biết mẹ cô không ngủ được. Hôm sau mẹ han hỏi Quỳnh nhiều điều về cái buổi dạ vũ ấy. Mà có điều gì về cô mẹ lại không thắc mắc. Một cái thư bạn gửi đến khi đi nghỉ hè xa, một con gấu nhồi bông Quỳnh trúng được trong buổi chợ phiên .. Hộp bánh ngọt mà mẹ của con nhỏ bạn học chung lớp tặng Quỳnh, vì biết cô thích cái hộp.. Hễ mà cái gì mới lạ cô mang về nhà là mẹ đều truy tìm nguyên nhân, gốc gác ở đâu ra.. Cô biết mẹ sợ của một anh con trai nào đó tặng cô. Không nên nhận quà của con trai, mẹ nói như thế. Chẳng bao giờ mẹ nhớ là cô đã hai mươi tuổi.

Mưa suốt cả buổi chiều, lúc rơi, lúc tạnh. Nước tràn như lũ khi hai bố con Quỳnh, dì Trâm và cậu Trung đến khúc đường ấy. Máy xe kêu ục ục rồi tắt nghẽn như cái nút của một nồi hơi đậy kín, vừa được mở bung, sôi sục, ồng ộc thoát hết những hơi nước cuối cùng. Hết xe dì Trâm rồi đến xe cậu Trung. Cả hai xe không thể vượt qua con nước. May là đã tới nơi. Dì Trâm bảo Quỳnh xắn ống quần lên cho khỏi ướt và bước lên vỉa hè trước mặt. Dì cũng làm như thế rồi giao xe cho bố và cậu Trung đẩy lên lề. Những cơn gió mạnh làm xao động, va vấp các tàng lá sao trên cao. Hàng loạt những giọt nước vẩy vung, ào ạt rơi xuống sau mỗi cơn gió. Tưởng như còn mưa nhưng thực ra chỉ là gió, lá và nước vờn đuổi nhau trong cái không gian ướt át buồn rầu. Quỳnh ngước mắt nhìn trời. Bầu trời thấp đục, nặng xám màu chì. Chẳng mong gì sẽ có một chút nắng loé lên trong buổi chiều này. Thời tiết đang bị ảnh hưởng trận bão ngoài trung chứ vào khoảng cận tết chẳng bao giờ có những cơn mưa hung hãn như thế. Mưa ngay cái ngày Quỳnh muốn chụp một vài tấm hình nơi sinh đẻ của cô.

Cô hỏi người đàn ông:

"Bố có nhớ phòng con nằm ở hướng nào không bố?"

"Mọi thứ đều thay đổi cả. Có mẹ ở đây chưa chắc mẹ đã nhớ, huống chi bố. Hai mươi năm rồi còn gì!"

Quỳnh lại ngẩng nhìn những vuông cửa trên tầng lầu cao, quan sát vỉa hè rộng trước thềm bệnh viện. Một vài người phu xích lô đang ngồi đợi khách và ngủ gật gù ngay trong lòng xe của họ. Mấy người đàn bà bán hàng rong thì đã đẩy quang gánh xích lại gần nhau trò chuyện, khuôn mặt họ ánh hồng trong lửa củi, hơi nóng của lò than, của nồi thức ăn đang bốc khói. Trong hoạt cảnh ấy Không phải chỉ có những mặt người đang tất bật trong cuộc mưu sinh, mà lại còn có cả hai đứa bé con, mỗi đứa cầm trong tay một cái que dài đang ngồi sát lề đường hồn nhiên vô tư đùa nghịch. Chúng khều bới cái gì đó giữa đám rác rưới lêu bêu đang cuồn cuộn trôi theo dòng nước xoáy.

Quỳnh đưa máy lên, đèn flash cháy sáng. Cô chậm chạp thu hết những hình ảnh ấy. Có thể hơi tối một chút thôi nhưng cô tin là mình sẽ có những tấm hình không đến nỗi nào.

Có hai cô gái trẻ đi ngang mặt Quỳnh. Một cô cười bảo:

"Việt kiều đây, chỉ có Việt kiều mới thích chơi trò này."

Dì Trâm nói tình cảm của mình tư bản. Việc mình đang thực hiện một cách cẩn trọng thì cô gái kia lại bảo là một trò chơi. Chắc cũng tư bản nốt.. Quỳnh nhìn theo cô gái mỉm cười.

Chị ngắm nghía chiếc hộp. Hộp hình chữ nhật, làm bằng một loại giấy kiếng cứng, trong vắt. Trong hộp đặt đứng một búp bê thiếu nữ với áo đầm dạ hội phủ kín gót chân. Búp bê bằng nhựa cứng. Cằm miệng, mắt mũi được tô vẽ bằng một đường nét vụng về, thô sơ.. một chấm màu lấm lem dưới đuôi mắt vô hồn. Trong hộp có gắn một tấm thiệp với hàng chữ nắn nót. Hãy nhớ đến chúng tôi trong chuyến về thăm quê hương của bạn. .. Dưới hàng chữ ấy chỉ có ghi một địa chỉ, nhưng lại có đến ba nét ký tên ... Chị cố gạn lọc, tìm tòi trong trí nhớ xem số của căn nhà này nằm ở khoảng nào trong xóm cũ. Phường khóm thì chị biết rõ ràng, ở đâu, nhưng số nhà thì chịu. Chị hỏi con gái:

"Dì Trâm không nói rõ là của những ai cho con món quà này sao?"

Mười mấy tiếng ngủ gật gù trên máy bay Quỳnh mệt lả người. Lại trái giờ giấc. Sài gòn bây giờ đang đêm. Cô thèm ngủ quá, cô trả lời một cách lơ là.

"Mẹ chờ bố về hỏi đi, con làm sao biết được."

Ngày Quỳnh sửa soạn lên máy bay về. Một cô nhỏ hàng xóm trạc tuổi Quỳnh, đã chạy sang đưa cho Dì Trâm chiếc hộp và bảo là có mấy cậu muốn làm quen với Quỳnh nhưng thấy con bé đi đâu, lúc nào cũng có ông bố và ông cậu to con tốt tướng kè kè một bên. Các cậu không dám, chỉ nhờ cô trao lại. Thực ra thì Dì Trâm có cho cô biết một trong những kẻ có lòng ấy, có một anh con trai ở căn nhà đối diện. Căn nhà có cái giếng cạn, được đậy kín lại bằng một tấm sắt dầy mà buổi chiều những đứa trẻ con vẫn thường tụ tập, bày đủ thứ trò chơi hát hò ở đó. Cô sẽ kể cho mẹ nghe nhưng là lúc khác, không phải lúc này. Nhưng mẹ cô có tha cô đâu. Chị đặt hộp kiếng trở lại trên bàn. Chị thu dọn những bánh trái, quà cáp, thư từ hình ảnh gia đình gửi qua mà đầu óc chị cứ suy tưởng lung tung. Chị tưởng tượng đứa con gái xinh đẹp của mình, mỗi ngày bước ra khỏi cửa, luôn luôn có những cặp mắt của những cậu trẻ, len lén nhìn ngắm đâu đó. Sau một ô cửa khép, một hàng dậu thưa.... Như thời con gái xa xưa của chị. Môi chị thoáng nở nụ cười với hình ảnh thơ mộng đang vẽ ra trong đầu. Nhưng rồi một ý nghĩ khác chợt bật lên. Nụ cười tắt ngấm, lòng chị bâng khuâng. Chắc chắn là các cậu ấy đầy mặc cảm, đã không dám làm quen với con gái chị, đứa con gái từ nước ngoài trở về, nói thông thạo ba thứ tiếng Anh, Pháp, Đức. Cô lại không quên tiếng Việt dù rời quê hương ngay từ tấm bé .. Ý nghĩ làm lòng chị nhói đau, thương cảm. Chị quay trở vào phòng con gái.

"Quỳnh ơi, con nhớ viết thư cảm ơn mấy cậu ấy nghe con. Người ta nghèo mà cho như thế này là quý lắm."

Cẩn thận hơn chị lại bàn tiếp vì biết con gái chị không thể viết rành rõi Việt ngữ.

"Viết bằng tiếng Anh cũng được, Việt Nam bây giờ bọn trẻ chỉ học tiếng Anh."

Nếu bây giờ Quỳnh nói: Con biết cái anh chàng tặng con búp bế này rồi, hắn cũng có đeo một cái khoen tai như con gái, mẹ không biết đâu, con trai ở Việt Nam giờ cũng thời trang không khác gì bọn con trai ở đây! Không biết mẹ sẽ nghĩ sao nhỉ?

Mấy cậu.. Sao mẹ nhắc đến mấy ông con trai này với giọng điệu ngọt ngào êm đềm như đệm khúc Romance. Như giòng sông Marne chảy trôi, soi bóng rừng Vincennne vào những ngày nắng ấm, nơi cô trọ học. Từ nào giờ mẹ có hề nhắc nhở mình cám ơn ai đâu. Nhất lại cám ơn con trai. Sao mẹ không hỏi là mấy cái thằng ấy con cái nhà ai? Nghĩ để cười thôi chứ Quỳnh hiểu những gì đang vấn vương trong lòng mẹ cô. Mẹ đang nghĩ gì? nhớ gì? Cái xóm đông đúc, tập hợp đủ mọi tầng lớp cư dân. Căn gác nóng bức hầm hập buổi trưa và mát lạnh khi đêm gần sáng. Sân trước, thềm sau. Cái bực thềm mẹ vẩy những bụi phấn bám trên giầy một thời bay nhảy hoang đàn.. Làm sao mà mẹ quên được và từng thứ tầm thường nhỏ nhoi ấy kết hợp như những gốc rể chằng chịt bám riết tâm hồn mẹ. Nó biến thành một cái gì to tát hơn, tác động trên từng cách nhìn, cách sống.

Ngay cả chính mình, Quỳnh chợt nghĩ.. Nơi chốn ấy, mẹ có một quá khứ đằng đẵng hai mươi lăm năm, tôi là một kẻ chưa bao giờ có quá khứ để hồi tưởng. Nhưng tôi đã trở về. Thế nào thì đất nước ấy cũng là cội nguồn, gốc gác. Và trong tôi, một quá khứ vừa mới bắt đầu, một ngọn ngành đang bén rể.....Đi đâu, làm gì tôi cũng luôn cất giữ cho mình kỷ niệm. Ngay cả tự gửi về cho chính mình một bưu ảnh. Tôi đã chẳng tò mò, thèm được nhìn thấu xuyên suốt cái vũng tối om om trong căn nhà tôi đã sống dù chỉ mười tám tháng, chưa nhận thức được điều gì. Tôi đã chẳng cố thu thập mọi hình ảnh nơi tôi cất tiếng khóc đầu đời, bước vào kiếp người đó sao? Điều gì đã thúc đẩy tôi? Đâu phải là một trò chơi, trò chơi tư bản, kiểu cách! Sao mà nhớ quá cơn mưa tối mù trời đất, những giòng nước lầy lội nhơ nhớp gót chân.. buổi chiều hôm ấy. Có điều chắc chắn là tôi sẽ không giống mẹ. Mẹ ở thế kỷ hai mươi, mẹ sẽ còn mãi ở thế kỷ hai mươi. Tôi hai mươi tuổi và đang bước vào kỷ nguyên hai mươi mốt.

ĐẶNG MAI LAN

Home