|
||
|
Những tiếng cười Vâng, những tiếng cười. Bởi trí tưởng tượng của tác giả vẽ ra một “nhân vật” tí hon, năm lên 3 tự ḿnh “quyết định không thèm lớn thêm, làm kiếp người lùn (gnome), quyết định một lần cho măi măi”. Tại sao? Tại v́ Oskar, tên cậu bé, chứng kiến và suy nghĩ về cái thế giới của “người lớn”. Thế giới nầy bắt đầu từ thời bà ngoại nông dân trẻ gốc Ba lan ở Danzig giấu một người trai trẻ dưới váy chạy trốn hai người cầm súng lùng sục. Sau đó người đàn ông trốn luôn qua Mỹ, nhưng ḷng tốt của bà sinh ra... mẹ của Oskar. Bố của Oskar là anh nấu bếp ở nhà thương, không để ư ǵ về vụ ngoại t́nh của vợ với người anh họ, một nhân viên bưu điện chất phác, được hoăn dịch. Gia đ́nh ngụ trong căn phố cũng là cửa hiệu thực phẩm mà người chồng, người chủ, sau nầy hăng hái gia nhập đảng Quốc xă. Oskar từ lúc lên ba không bao giờ rời cái trống thiếc đeo qua vai, lầm lũi đi bộ khua vang, thỉnh thoảng dừng lại, hét những hơi dài, âm sắc cao vút đến làm rạng nứt và vỡ đổ tất cả ly, kiếng, thủy tinh. Cậu hét với ḷng căm giận và với xác tín: “Chỉ có tiền đồ cái trống thiếc mới ngăn tôi không mạnh mẽ biểulộ khát vọng quay về trong bụng mẹ”. Những nghĩ ngợi Khi Oskar 14 tuổi, không cao thêm phân nào, cùng mẹ ra phố vào gặp ông Markus chủ nhân cửa hiệu bán đồ chơi ve văn mẹ; hoặc cùng mẹ vào nhà thờ xưng tội, rồi leo lên tượng Đức Mẹ, treo trống thiếc qua vai Chúa hài đồng, hét “đánh trống đi, tên nhóc hư”...th́ chúng ta thấy những xen tả thực cũng như tưởng tượng đă gây nhiều suy nghĩ. Tháng Chín, 1939 Đệ nhị Thế chiến bùng nổ. Oskar bắt đầu kể: ”Có một tên đánh trống thiếc tên Oskar mất mẹ v́ mẹ ăn quá nhiều cá. Có những kẻ cả tin, quá tin vào ông già Nô-en; ông ta quả là một tên đốt nhà. Có một lăo bán trống thiếc mang theo tất cả đồ chơi qua thế giới khác của ḿnh.” Ông Markus bán đồ chơi gốc Do thái bị giết chết trong cửa hiệu. Người cậu, t́nh nhân của mẹ, bị xử bắn với những đồng nghiệp Ba lan trong nhà bưu điện thành phố. Và khi lănh tụ Quốc xă của thành phố đang long trọng và uy nghi động viên nhân dân trước mi-crô có trống kèn yểm trợ huy hoàng theo nhịp quân hành Quốc xă, tiếng trống thiếc của Oskar (trốn dưới khán đài) đă gây rối nhịp của ban nhạc, kèn sáo đă loạn xạ, sau đó tất cả bỏ nhịp đi, ḥa nhập vào nhịp ba, thiên hạ bỏ rơi lănh tụ, quây ra ôm nhau nhảy múa trong tiếng nhạc “Gịng Sông Xanh” của Johann Strauss... th́ chúng ta thấy rơ các tác giả làm phim muốn nói ǵ, Guenter Grass muốn nói ǵ. Những ẩn dụ Xen tả thực cuộc làm t́nh giữa ông bố Quốc xă và cô gái 16 giúp việc trước mắt “bé” Oskar (cũng 16) với cô gái khóc lóc, la hét “các người chỉ có vô rồi ra, rồi kết thúc, đó là ư tưởng về t́nh yêu của các người”...th́ những h́nh ảnh trong văn chương và điện ảnh đă trở thành những ẩn dụ mang sức mạnh tàn phá ghê gớm. Nước Đức bại trận, đồng minh vào giải phóng thành phố, gia đ́nh Oskar bị dồn xuống hầm nhà, ông bố chỉ c̣n th́ giờ nuốt cái huy hiệu Quốc xă vào bụng để phi tang trước họng súng, cái nuốt (Quốc xă) chỉ tổ gây ra nôn mửa, trước khi bị bắn chết dưới mắt vợ (mới) con (cũ lẫn mới). Trước khi chiến tranh hoàn toàn chấm dứt, Oskar trở thành mồ côi, theo đoàn diễn viên lùn đi diễn tṛ cho quân đội. Trưởng đoàn lùn bân khoảng 60 tuổi nói: ”Bộ Tuyên truyền đến, đ̣i chúng ta phải xuất hiện trước các lănh tụ của đất nước, mua vui quân đội. Chính trị dơ dáy! Chúng ta những tên lùn điên rồ không nên nhảy múa trên cái nền bê tông đổ cho những người khổng lồ”. Những “tên lùn” ấy cũng được ống kính mô tả ngồi quây quần đàng hoàng bên nhau, mời nhau cốc nước, có tên hét lên hơi dài với âm sắc vừa phải tạo nên vết rạn h́nh tim trên cái ly tặng một người đẹp lùn. Tác phẩm điện ảnh Hai mươi năm trước, những xen t́nh dục trên phim được tả thực như trong “Cái Trống Thiếc” quả là bạo. Diễn viên Pháp Charles Aznavour trong vai ông Markus bán đồ chơi khiến chúng ta ngậm ngùi nhớ lại người ca sĩ diễn viên rất nghệ sĩ và có duyên nầy thời trẻ. Âm nhạc của Maurice Jarre (người làm nhạc cho phim “Dr. Zhivago”) thật dè xẻn, v́ đối thoại và diễn xuất của các diễn viên đă quá hùng biện. Trên hết, diễn viên 12 tuổi David Bennent trong vai em bé Oskar 3 tuổi “quyết định” ngừng lớn v́ chứng kiến cái thế giới người lớn, đă diễn xuất tuyệt vời giữa tội lỗi, tội ác, sự sống trong trẻo và sự chết phi lư, bi đát. Chiến tranh chấm dứt, bên huyệt mộ, Oskar 20 tuổi bị đứa em khác mẹ (vừa lên 3, vừa được tặng một cái trống thiếc) ném một ḥn đá vào đầu, ngă vào huyệt, tỉnh dậy, quyết định “lớn lên trở lại”. Tác phẩm Oscar ấy từ một nhà văn đoạt Nobel có lạc quan không trong thế kỷ sắp kết thúc trong đó có những người lùn lủi thủi bên lề, cả đời khua lên chiếc trống của định mệnh ḿnh trước cái thế giới gây nôn mửa của những người lớn khổng lồ, vĩ đại? “My Century” là một tác phẩm sau cùng của Guenter Grass. Trong cái thế kỷ đó của ông, chắc chắn có những người lùn tối tăm, điên rồ, căm giận, nhất định không chịu ra nhảy múa trên cái nền bê tông đổ cho các vĩ nhân. Việt Mercury 10 tháng Chín, 99 GUNTER GRASS
|
Notice: Undefined variable: Level in F:\www\vanmagazine\MainContents\iBottomContentsHTML.php on line 2
Notice: Undefined variable: Level in F:\www\vanmagazine\MainContents\iBottomContentsHTML.php on line 6
|
|